Η ηλιακή ενέργεια βοηθά να ανακουφιστούν οι Ευρωπαίοι από το αυξανόμενο κόστος των ορυκτών καυσίμων, αλλά οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι λογαριασμοί ενέργειας μπορεί να αυξηθούν λόγω του «φαινομένου ανάκαμψης».
Η ηλιακή ενέργεια έχει χαρακτηριστεί ως το «λαμπρό αστέρι» της μετάβασης της Ευρώπης στην καθαρή ενέργεια, προσφέροντας ένα μαξιλάρι προστασίας στα νοικοκυριά απέναντι στις ασταθείς τιμές των ορυκτών καυσίμων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μέσα στο πλαίσιο του πολέμου στο Ιράν, που έχει εκτοξεύσει τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι Ευρωπαίοι σπεύδουν να εξασφαλίσουν ενεργειακή ανεξαρτησία.
Στη Γερμανία, η εταιρεία ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Enpal BV είδε τις αιτήσεις για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών να αυξάνονται κατά 30 τοις εκατό από την έναρξη της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ στη Μέση Ανατολή, ενώ η εταιρεία ηλιακής ενέργειας 1KOMMA5° GmbH αναφέρει επίσης ότι το ενδιαφέρον για την ηλιακή ενέργεια σχεδόν διπλασιάστηκε.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ενεργειακή εταιρεία EON κατέγραψε άνοδο του ενδιαφέροντος για την ηλιακή ενέργεια κατά 23 τοις εκατό μεταξύ 23 Φεβρουαρίου και 1ης Μαρτίου, πριν αυτό εκτιναχθεί κατά ακόμη 63 τοις εκατό μεταξύ 2 και 8 Μαρτίου.
Δεν είναι μόνο τα παραδοσιακά φωτοβολταϊκά στις στέγες που κερδίζουν έδαφος. Ο SolarPower Europe, ένας σύνδεσμος-ομπρέλα του κλάδου των ευρωπαϊκών φωτοβολταϊκών (PV), αναφέρει ότι οι πωλήσεις plug-in ηλιακών συστημάτων αυξάνονται επίσης σε όλη την ήπειρο, αλλά ότι «είναι δύσκολο να αποτυπωθούν ακριβή στοιχεία».
Γιατί τα plug-in ηλιακά κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη
Η Γερμανία είναι εδώ και χρόνια πρωτοπόρος στην προώθηση των plug-in ηλιακών συστημάτων, με περισσότερα από ένα εκατομμύριο συστήματα να έχουν εγκατασταθεί την περίοδο 2022-2025. Η έκρηξη αυτή αποδίδεται στα κρατικά κίνητρα που ανταμείβουν τους αγοραστές plug-in φωτοβολταϊκών με ταρίφες για την ενέργεια που διοχετεύουν στο δίκτυο, εξασφαλίζοντάς τους σταθερή τιμή για κάθε μονάδα ηλεκτρικής ενέργειας που επιστρέφεται στο σύστημα.
Η κατάργηση του ΦΠΑ και η κατακόρυφη πτώση των τιμών έχουν επίσης καταστήσει την τεχνολογία πολύ πιο προσιτή. Η υπόλοιπη Ευρώπη έχει καθυστερήσει να υιοθετήσει τα plug-in φωτοβολταϊκά, όμως οι αλλαγές στη νομοθεσία ενδέχεται σύντομα να αλλάξουν την εικόνα.
Τον περασμένο Απρίλιο, το Βέλγιο νομιμοποίησε τα πάνελ που εγκαθίστανται από τους ίδιους τους καταναλωτές, επιτρέποντας στους ιδιοκτήτες κατοικιών να αγοράζουν plug-in φωτοβολταϊκά χωρίς να χρειάζεται να πληρώνουν για πιστοποιημένο εγκαταστάτη. Η Ισπανία έχει επίσης παρατηρήσει πρόσφατη άνοδο των πωλήσεων, με την εταιρεία Tornasol Energy να έχει εγκαταστήσει πέρυσι πάνω από 1.300 κατοικίες με ηλιακά κιτ.
Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η πιο πρόσφατη ευρωπαϊκή χώρα που ήρε τους περιορισμούς στα plug-in φωτοβολταϊκά, ανακοινώνοντας πρόσφατα ότι φθηνά πάνελ θα διατίθενται από αλυσίδες λιανικής χαμηλού κόστους όπως η Lidl και η Iceland.
Από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, μόνο η Σουηδία και η Ουγγαρία εξακολουθούν να απαγορεύουν τις αυτοεγκατεστημένες plug-in ηλιακές συσκευές.
Plug-in ηλιακά ή παραδοσιακά φωτοβολταϊκά στη στέγη: ποια είναι η καλύτερη επιλογή;
Το κόστος των φωτοβολταϊκών στη στέγη στην Ευρώπη διαφέρει σημαντικά, ανάλογα με το μέγεθος του συστήματος και το αν ο καταναλωτής αγοράζει και μπαταρία αποθήκευσης. Οι τιμές μπορεί να κυμαίνονται από 7.000 έως 30.000 ευρώ, όμως σε αρκετές χώρες προσφέρονται κίνητρα όπως επιδοτήσεις για να καλυφθούν τα έξοδα εγκατάστασης.
Ο χρόνος απόσβεσης των φωτοβολταϊκών στη στέγη εξαρτάται επίσης από πολλούς παράγοντες, όπως η θέση των πάνελ, η ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας που δέχονται και οι συνήθειες κατανάλωσης ενέργειας.
Ο οργανισμός Energy Savings Trust του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρει ότι, χωρίς να υπολογίζονται οι πληρωμές για την ενέργεια που εξάγεται στο δίκτυο, ένα σπίτι στο Λονδίνο με φωτοβολταϊκά στη στέγη θα μπορούσε να εξοικονομεί ετησίως 650 λίρες (750 ευρώ), εφόσον οι ένοικοι βρίσκονται στο σπίτι όλη την ημέρα. Το ποσό πέφτει στις 530 λίρες (611 ευρώ) εάν λείπουν μέχρι τις 6 μ.μ. τις περισσότερες ημέρες.
Αυτό σημαίνει ότι τα φωτοβολταϊκά στη στέγη προσφέρουν μεγάλο όφελος σε όσους καταναλώνουν ηλεκτρική ενέργεια κατά τις ώρες της ημέρας, όπως συνταξιούχοι ή όσοι εργάζονται από το σπίτι.
«Ένα τυπικό σύστημα στη στέγη μπορεί να μειώσει αισθητά τους λογαριασμούς, ιδιαίτερα για σπίτια με υψηλή ημερήσια κατανάλωση λόγω φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων ή χρήσης αντλιών θερμότητας», λέει στην Euronews Earth ο Kian Milroy, ηλεκτρολόγος μηχανικός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην εταιρεία Heatable (πηγή στα Αγγλικά).
«Το αρχικό κόστος είναι προφανώς υψηλότερο και η απόσβεση απαιτεί περισσότερο χρόνο, αλλά συνολικά προσφέρει καλύτερη αξία», προσθέτει.
Ο Milroy περιγράφει τα plug-in φωτοβολταϊκά – που λανσάρονται στο Ηνωμένο Βασίλειο από περίπου 400 λίρες (461 ευρώ) – ως περισσότερο ένα «συμπληρωματικό προϊόν», που ταιριάζει καλύτερα σε ενοικιαστές, διαμερίσματα ή όσους δεν μπορούν να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά στη στέγη.
«Έχουν τα πλεονεκτήματά τους, αλλά είναι περιορισμένα», εξηγεί. «Είναι πολύ πιο εύκολα στην εγκατάσταση, αλλά δεν παράγουν αρκετή ενέργεια ώστε να μειώσουν θεαματικά τους λογαριασμούς.»
Σε αντίθεση με τη Γερμανία, οι οικιακές πρίζες στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι γενικά σχεδιασμένες για ροή ηλεκτρισμού από πίσω προς το δίκτυο, κάτι που σημαίνει ότι τα νοικοκυριά με plug-in φωτοβολταϊκά δεν μπορούν να πουλήσουν την περίσσεια παραγωγή στο δίκτυο, όπως συμβαίνει με τα φωτοβολταϊκά στη στέγη.
Ωστόσο, τα plug-in φωτοβολταϊκά δεν έχουν σχεδιαστεί για να παράγουν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας – στόχος τους είναι κυρίως να καλύπτουν τη ζήτηση συσκευών που λειτουργούν συνεχώς, όπως ψυγεία, δρομολογητές wi-fi και άλλες συσκευές σε κατάσταση αναμονής.
Η Natalie Mathie, ειδικός ενέργειας στην πλατφόρμα Uswitch.com (πηγή στα Αγγλικά), αναφέρει στην Euronews Earth ότι plug-in πάνελ που παράγουν μεταξύ 400 και 500 βατ μπορούν να τροφοδοτήσουν ενεργειακά αποδοτικές συσκευές όπως αργές κουζίνες (που χρησιμοποιούν γύρω στα 300 βατ, ανάλογα με το μέγεθος), αλλά δεν επαρκούν για ενεργοβόρες συσκευές όπως φορητές κλιματιστικές μονάδες ή air fryer.
Ανάλυση του οργανισμού Carbon Brief (πηγή στα Αγγλικά) διαπίστωσε ότι τα plug-in φωτοβολταϊκά θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σε ένα τυπικό βρετανικό νοικοκυριό 1.100 λίρες (περίπου 1.261 ευρώ) στη διάρκεια 15 ετών. Αντίθετα, τα φωτοβολταϊκά στη στέγη μπορούν να εξοικονομήσουν έως και 15.000 λίρες (17.316 ευρώ) ή και περισσότερα στο ίδιο διάστημα, με τα περισσότερα συστήματα να αποσβένονται σε περίοδο έξι έως δέκα ετών.
Μπορεί η ηλιακή ενέργεια να αυξήσει πραγματικά τους λογαριασμούς ρεύματος;
Αν και οι Ευρωπαίοι επενδύουν στην ηλιακή ενέργεια για να μειώσουν τον λογαριασμό ρεύματος, μερικές φορές συμβαίνει το αντίθετο.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «φαινόμενο αναπήδησης» της ηλιακής ενέργειας και εμφανίζεται όταν τα νοικοκυριά καταναλώνουν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια απ’ ό,τι συνήθως, θεωρώντας ότι τα φωτοβολταϊκά τους προσφέρουν απεριόριστη δωρεάν ενέργεια.
«Ένα μικρό plug-in σύστημα μπορεί να παράγει μερικές εκατοντάδες βατ, αλλά στο μυαλό του ιδιοκτήτη αυτό μεταφράζεται σε δωρεάν ενέργεια, οπότε αρχίζει να χρησιμοποιεί περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια», σημειώνει ο Milroy.
Το φαινόμενο αναπήδησης – το οποίο μπορεί να εμφανιστεί και σε σπίτια με φωτοβολταϊκά στη στέγη – συχνά έχει ως αποτέλεσμα τα νοικοκυριά με ηλιακή ενέργεια να βλέπουν αύξηση στους λογαριασμούς τους, καθυστερώντας τα χρόνια που απαιτούνται μέχρι να αποσβέσουν την επένδυσή τους.
Ωστόσο, μια συνειδητή προσπάθεια να διατηρηθεί σταθερή η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να βοηθήσει να αντισταθμιστεί αυτό το φαινόμενο.