Η κλιματική αλλαγή διπλασιάζει την πιθανότητα πρόσφατων συνθηκών υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς στη νοτιοδυτική Γαλλία και την αυξάνει 20 φορές στην κεντρική Ισπανία, σύμφωνα με νέα ανάλυση.
Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει καταστήσει τις συνθήκες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς, που έχουν αφανίσει μεγάλες εκτάσεις της Ευρώπης, έως και 20 φορές πιο πιθανές, προειδοποιούν επιστήμονες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ισπανία και η Γαλλία έρχονται αντιμέτωπες με ανεξέλεγκτες πυρκαγιές που έχουν αποτεφρώσει περισσότερα από 120.000 εκτάρια γης και ανάγκασαν περίπου 300.000 ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Η ΕΕ ενεργοποίησε τον μηχανισμό επείγουσας ανταπόκρισης, στέλνοντας εναέρια και χερσαία μέσα πυρόσβεσης για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, αλλά προειδοποίησε ότι εξαντλεί γρήγορα τις δυνατότητές της.
Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, μια δασική πυρκαγιά στη Γαλλία ενισχύθηκε τόσο πολύ ώστε η στήλη καπνού της μετατράπηκε σε καταιγίδα, δημιουργώντας κεραυνούς που χτύπησαν το έδαφος και άναψαν ακόμη περισσότερες εστίες. Παρήγαγε επίσης πολύ ισχυρούς ανέμους που έσπρωξαν τις φλόγες προς νέες κατευθύνσεις.
Πιο πρόσφατα, πυρκαγιές ξέσπασαν στην Ελλάδα με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τρεις πυροσβέστες στην Κρήτη, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι απομακρύνθηκαν προληπτικά από τις κατοικίες τους κατά μήκος των δυτικών και νότιων ακτών της Τουρκίας.
Παρότι οι πυρκαγιές έχουν τραβήξει την προσοχή των μέσων ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο, πολλά μέσα αποφεύγουν να συνδέσουν τις αποκαλούμενες «μεγα-πυρκαγιές» της Ευρώπης με την κλιματική αλλαγή.
Αυξάνει η κλιματική αλλαγή την πιθανότητα εκδήλωσης «μεγα-πυρκαγιών» στην Ευρώπη;
Μια νέα μελέτη της World Weather Attribution (WWA) ανέλυσε ιστορικές μετεωρολογικές παρατηρήσεις – αλλά όχι κλιματικά μοντέλα – για να δει πώς οι συνθήκες που ευνοούν τις πυρκαγιές έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου.
Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποίησαν έναν δείκτη που ονομάζεται Daily Severity Rating (DSR), ο οποίος συνυπολογίζει τις θερμές, ξηρές και θυελλώδεις συνθήκες και αποτυπώνει πόσο δύσκολο είναι να τεθεί υπό έλεγχο μια φωτιά μόλις ξεσπάσει. Οι ερευνητές εξέτασαν την επταήμερη περίοδο με τον υψηλότερο δείκτη DSR στη νοτιοδυτική Γαλλία και την κεντρική Ισπανία, όπου εκδηλώθηκαν οι πυρκαγιές.
Διαπίστωσαν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει καταστήσει τις συνθήκες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς τουλάχιστον δύο φορές πιο πιθανές στη νοτιοδυτική Γαλλία και τουλάχιστον 20 φορές πιο πιθανές στην κεντρική Ισπανία. Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι πρόκειται για συντηρητικές εκτιμήσεις.
«Όταν δασικές πυρκαγιές ξεσπούν ταυτόχρονα σε διαφορετικές περιοχές, γίνεται σαφές ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή δεν αυξάνει μόνο την πιθανότητα πιο ακραίων πυρκαγιών, αλλά και τη συγχρονισμένη εκδήλωσή τους», λέει η Αντρέια Ριμπέιρο, κλιματολόγος στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Έρευνας Helmholtz στη Γερμανία.
«Και αυτό έχει πραγματικό κόστος, καθώς η επικάλυψη ακραίων επεισοδίων πυρκαγιάς δυσκολεύει τις χώρες να συνεργαστούν και να μοιραστούν μεταξύ τους τα μέσα πυρόσβεσης, ακριβώς όταν η υποστήριξη αυτή είναι πιο αναγκαία».
Η ανάλυση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στο σημερινό κλίμα, γεγονότα τέτοιας έντασης αναμένεται να συμβαίνουν μία φορά κάθε 20 χρόνια στη νοτιοδυτική Γαλλία και μία φορά κάθε έξι χρόνια στην κεντρική Ισπανία.
Η δρ Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια σε θέματα ακραίων καιρικών φαινομένων και κλιματικής αλλαγής στο Centre for Environmental Policy του Imperial College London, σημειώνει ότι οι πυρκαγιές δεν είναι απλώς θέμα «κακής τύχης», αλλά «ξεκάθαρο σημάδι της κλιμάκωσης των επιπτώσεων της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης».
«Ένας υγρός χειμώνας, ακολουθούμενος από αυτό το εξαιρετικά ξηρό καλοκαίρι και μια διαδοχή καυσώνων έχουν αφήσει τα δάση φορτωμένα με ξηρή καύσιμη ύλη, ενώ η αδιάκοπη ζέστη – τροφοδοτούμενη από την κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος – έχει δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε οι σπίθες να εξαπλώνονται και να εξελίσσονται σε τεράστιες, επικίνδυνες δασικές πυρκαγιές», λέει.
Χθες (30 Ιουλίου), μια ξεχωριστή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Scientific Reports ανέλυσε τα εθνικά αρχεία δασικών πυρκαγιών από την Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα σε συνδυασμό με μετεωρολογικά και κλιματικά δεδομένα για την περίοδο 1981-2025.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σε τμήματα της Γαλλίας και της Ισπανίας, η ένταση των καιρικών συνθηκών που ευνοούν τις πυρκαγιές αυξήθηκε έως και κατά 50% την περίοδο 2016-2025 σε σχέση με το διάστημα 1981-2010.
Ο αριθμός των ημερών με «ιδιαίτερα ευνοϊκές για πυρκαγιές συνθήκες» αυξήθηκε επίσης από λιγότερες από 10 ημέρες ανά καλοκαίρι την περίοδο 1981-2010 σε περίπου 25 ημέρες την τελευταία δεκαετία σε τμήματα καθεμιάς από τις υπό μελέτη χώρες.
Ο ΟΗΕ καλεί την Ευρώπη να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα «πιο γρήγορα»
Έπειτα από την ανάλυση απόδοσης της WWA, ο εκτελεστικός γραμματέας του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, Σάιμον Στιλ, αναφέρει ότι οι μεγα-πυρκαγιές στην Ευρώπη δείχνουν πόσο γρήγορα ο ακραίος καύσωνας και τα ξηρά τοπία που προκαλεί η κλιματική αλλαγή μπορούν να μετατρέψουν δασικές πυρκαγιές σε «καταστροφικές εθνικές κρίσεις».
«Η ανθρωπότητα, συνεχίζοντας να καίει κολοσσιαίες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και αερίου, υπερθερμαίνει τον πλανήτη μας, καθιστώντας αυτές τις συνθήκες πιο επικίνδυνες και αυτές τις μεγα-πυρκαγιές πιο θανατηφόρες και καταστροφικές», λέει.
«Όμως οι λύσεις είναι εξίσου ξεκάθαρες: όλες οι χώρες πρέπει να κινηθούν ταχύτερα, εγκαταλείποντας τα ορυκτά καύσιμα και στρεφόμενες στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να προστατεύσουν τους ανθρώπους από τις επιδεινούμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής – από τις δασικές πυρκαγιές μέχρι τους ισχυρούς κυκλώνες, τις πλημμύρες και τις ξηρασίες που πλήττουν την παραγωγή τροφίμων».
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν κοντά σε φυσικές εκτάσεις και εκτίθενται σε υψηλά έως ακραία επίπεδα κινδύνου πυρκαγιάς για τουλάχιστον 10 ημέρες τον χρόνο στην ΕΕ θα αυξηθεί κατά 15 εκατομμύρια ακόμη και με άνοδο της θερμοκρασίας μόλις κατά 3°C. Η κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος έχει ήδη αυξήσει τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία επιφανείας κατά περίπου 1,3-1,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.