Η Ευρώπη θέλει να μειώσει την εξάρτησή της από τα καύσιμα, αλλά όσο εξαρτάται ακόμη από το πετρέλαιο ντίζελ, η μείωση των υποδομών διύλισης αυξάνει την ευαλωτότητά της στην πράσινη μετάβαση.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την Τρίτη ένα νέο «στρατηγικό διάλογο» για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, φέρνοντας στο προσκήνιο μια αυξανόμενη αδυναμία της ΕΕ: τη συρρίκνωση της διυλιστικής της ικανότητας, η οποία μειώνεται από το 2009.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια — που μετατρέπουν το αργό πετρέλαιο σε προϊόντα όπως το ντίζελ ή τα καύσιμα αεροσκαφών — κλείνουν ή περιορίζουν τη δυναμικότητά τους εδώ και χρόνια, καθώς οι παλιές εγκαταστάσεις γίνονται λιγότερο κερδοφόρες και η ζήτηση αλλάζει.
Ως αποτέλεσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από εισαγωγές έτοιμων καυσίμων από περιοχές όπως η ταραγμένη Μέση Ανατολή, οι λιγότερο προβλέψιμες Ηνωμένες Πολιτείες και η Ινδία.
Στο πλαίσιο των πράσινων φιλοδοξιών της, η απομάκρυνση της Ένωσης από τα ορυκτά καύσιμα έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε λιγότερα συμβατικά καύσιμα, την ώρα που οι διεθνείς συγκρούσεις δυσκολεύουν την εξασφάλιση αξιόπιστης ενέργειας.
«Στόχος είναι να μειώσουμε το κόστος και να διασφαλίσουμε ότι διαθέτουμε τις απαραίτητες προμήθειες και για την άμυνα», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στους ευρωβουλευτές, ενόψει της συνάντησης των αρχηγών κρατών της ΕΕ στις 15 Οκτωβρίου.
Τις πολιτικές συζητήσεις θα συντονίσουν ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν και ο επίτροπος Άμυνας Αντριους Κουμπίλιους.
Η τελευταία αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων πετρελαίου που ανακοίνωσε η G7 στόχευε να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανάσα από την άνοδο των τιμών ενέργειας.
Η εξασφάλιση πετρελαίου από τις διεθνείς αγορές έχει γίνει ακριβότερη, με το Brent να διαμορφώνεται κατά μέσο όρο στα 101 δολάρια το βαρέλι τον Σεπτέμβριο και τις εντάσεις να κλιμακώνονται στη Μέση Ανατολή.
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ βομβάρδισαν το Ιράν, στις 28 Φεβρουαρίου, η ΕΕ έχει καταβάλει πάνω από 100 δισ. ευρώ σε πρόσθετο κόστος για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, χωρίς να εισάγει πραγματικό καύσιμο, σύμφωνα με τον επίτροπο Γιόργκενσεν.
Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, σε συνδυασμό με την αναστολή εξαγωγών καυσίμων από την Κίνα, επιδεινώνουν μια ήδη εύθραυστη κατάσταση, αυξάνοντας τον κίνδυνο η ΕΕ να εξαντλήσει τα έκτακτα αποθέματα πετρελαίου της ταχύτερα απ’ ό,τι αναμενόταν.
Ο επικεφαλής της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, προειδοποίησε πρόσφατα ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου είναι «τρομακτικά ισχνά».
Η Ευρώπη μπορεί να εισάγει σχετικά εύκολα αργό πετρέλαιο, παρά τις σοβαρές αναταράξεις σε βασικά σημεία διέλευσης, η μειούμενη όμως διυλιστική της ικανότητα δεν μπορεί να εγγυηθεί τις ποσότητες ντίζελ, καυσίμων αεροσκαφών και βενζίνης που χρειάζεται.
Απώλεια 20% της διυλιστικής ικανότητας από το 2009
Στο τέλος του 2025, η ΕΕ-27 μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και την Ελβετία διέθεταν 72 συμβατικά διυλιστήρια, με πρωτογενή διυλιστική ικανότητα 625,4 εκατ. τόνων τον χρόνο — 167,6 εκατ. τόνους λιγότερους σε σχέση με το 2009, σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου από την Concawe, το επιστημονικό τμήμα της ένωσης του κλάδου FuelsEurope, η οποία εκπροσωπεί σχεδόν το 100% της διυλιστικής ικανότητας στην Ευρώπη.
Μόνη της η ΕΕ-27 αντιστοιχούσε σε 567,4 εκατ. τόνους το 2025.
Μέχρι το 2025, δύο ακόμη διυλιστήρια είχαν κλείσει. Τουλάχιστον πέντε από τις μονάδες που έκλεισαν έχουν περάσει από μια «διαδικασία μετασχηματισμού», εγκαταλείποντας πλήρως το αργό πετρέλαιο για να μετατραπούν σε βιοδιυλιστήρια.
Η Γερμανία παραμένει το μεγαλύτερο κέντρο διύλισης, με δυναμικότητα 98,7 εκατ. τόνων, ακολουθούμενη από την Ιταλία με 78,6 εκατ., την Ισπανία με 70,6 εκατ., την Ολλανδία με 59,7 εκατ. και τη Γαλλία με 57,4 εκατ. Το Βέλγιο έχει 32 εκατ. τόνους.
Η συζήτηση γύρω από τη διύλιση παρουσιάζεται συχνά σαν ζήτημα του παρελθόντος, δήλωσε εκπρόσωπος της FuelsEurope στο Euronews, υπογραμμίζοντας ότι στην πραγματικότητα αφορά τη μελλοντική ανθεκτικότητα της Ευρώπης.
«Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη θα συνεχίσει να παράγει ένα σημαντικό μερίδιο από αυτά εγχώρια, ενώ μετασχηματίζει τη βιομηχανία της, ή αν θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από εισαγωγές από περιοχές με διαφορετικές ρυθμιστικές, περιβαλλοντικές και γεωπολιτικές συνθήκες», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος της FuelsEurope.
Η ένωση του κλάδου υποστήριξε ότι οι πρόσφατες ανησυχίες που εξέφρασε η G7 στρέφουν τα φώτα στον ευρωπαϊκό διυλιστικό τομέα. Επεσήμανε ότι η μείωση κατά 20% της διυλιστικής ικανότητας, λόγω 35 λουκέτων σε διυλιστήρια από το 2009, τώρα γυρίζει μπούμερανγκ.
Ο Μπεν ΜακΓουίλιαμς, affiliate fellow στο think tank Bruegel, δήλωσε ότι τα έκτακτα αποθέματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την εγχώρια διυλιστική ικανότητα και τόνισε ότι η δυνατότητα της ΕΕ να διυλίζει πετρέλαιο έχει «σημαντική στρατηγική σημασία».
«Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλίσει ότι διατηρεί προσεκτικά έναν εγχώριο πόρο διυλιστικής ικανότητας πετρελαίου, ιδίως για να καλύψει τις ιδιαίτερες απαιτήσεις κάθε καυσίμου (συμπεριλαμβανομένων του ντίζελ, της βενζίνης, της κηροζίνης και της ναφθας για τη χημική βιομηχανία)», δήλωσε ο ΜακΓουίλιαμς στο Euronews.
Να μειωθεί η ζήτηση, όχι η ικανότητα, λέει ευρωβουλευτής των Πρασίνων
Ο ευρωβουλευτής Μίκαελ Μπλος (Γερμανία/Πράσινοι) δήλωσε ότι η ΕΕ ωθείται «επικίνδυνα» να εξαντλήσει τα έκτακτα αποθέματά της λίγο πριν από τον χειμώνα.
«Μας εκβιάζουν και δεν ελέγχουμε την ίδια μας την ενέργεια. Αυτή τη στιγμή οι ΗΠΑ μάς πιέζουν για τα δικά μας αποθέματα ντίζελ, η Ρωσία κρατάει το ντίζελ ως μοχλό πίεσης για τις κυρώσεις και η Κίνα έχει σταματήσει τις εξαγωγές», είπε ο Μπλος στο Euronews.
Ο Μπλος υποστηρίζει ότι τα διυλιστήρια έκλεισαν λόγω πτώσης της ζήτησης για πετρέλαιο και συρρίκνωσης των περιθωρίων κέρδους.
«Ήταν επιχειρηματικές αποφάσεις και η ζήτηση για πετρέλαιο θα συνεχίσει να καταρρέει, οπότε πιθανότατα είχαν δίκιο», πρόσθεσε ο Γερμανός ευρωβουλευτής.
Ωστόσο επισήμανε ότι το «πραγματικό λάθος» είναι η έλλειψη διυλισμένων προϊόντων στα έκτακτα αποθέματα του μπλοκ.
«Κρατάμε τα έκτακτα αποθέματά μας κυρίως σε μορφή αργού, ενώ το πραγματικό μας αδύναμο σημείο είναι το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Το να κατηγορούμε την κλιματική πολιτική για τα κλεισίματα διυλιστηρίων αντιστρέφει την ιστορία», πρόσθεσε ο Μπλος.
Ο πιο οικολογικός τρόπος αντιμετώπισης αυτής της κρίσης, σύμφωνα με τον Μπλος, είναι να αντικατασταθεί η ζήτηση αντί η διυλιστική ικανότητα, επισημαίνοντας ότι η κατασκευή ενός νέου διυλιστηρίου από το μηδέν ή η αλλαγή χρήσης ενός υφιστάμενου θα χρειαστεί χρόνια και το μπλοκ θα εξακολουθεί να εξαρτάται από το αργό πετρέλαιο.
«Η Ευρώπη θα πρέπει να επενδύσει στον εξηλεκτρισμό των οδικών μεταφορών, της εφοδιαστικής αλυσίδας και των σιδηροδρομικών μεταφορών φορτίου. Αυτό σημαίνει επίσης καμία περαιτέρω χαλάρωση των προτύπων CO2 για αυτοκίνητα και φορτηγά: κάθε πισωγύρισμα εκεί είναι ψήφος υπέρ μεγαλύτερης εξάρτησης από το ντίζελ», είπε ο Μπλος.