Η ουκρανική αντεπίθεση απέτρεψε τα σχέδια της Ρωσίας για περικύκλωση του Ντονέτσκ, απελευθερώνοντας έως 176 τ.χλμ. εδαφών και αναγκάζοντας τις ρωσικές μονάδες να μπουν σε θέση άμυνας, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελέτης Πολέμου, δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσινγκτον.
Οι ουκρανικές δυνάμεις έχουν εκτροχιάσει το σχέδιο της Ρωσίας να περικυκλώσει και να καταλάβει μέσα στο έτος το υπόλοιπο ουκρανικό έδαφος της περιφέρειας του Ντονέτσκ, σύμφωνα με αποτίμηση της δεξαμενής σκέψης "Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου" (ISW), με έδρα την Ουάσινγκτον, που βασίζεται κυρίως σε πληροφορίες από ανοιχτές πηγές.
Η ρωσική εκστρατεία επικεντρώθηκε σε μια βαθιά κυκλωτική κίνηση με στόχο τη λεγόμενη «ζώνη-φρούριο» – ένα δίκτυο άμυνας και υποστήριξης που προστατεύει το τμήμα του Ντονμπάς που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο – με προέλαση από το Λιμάν στον βορρά και τη Ντομπροπίλια στα νοτιοδυτικά, ώστε τα δύο σκέλη να συναντηθούν κοντά στο Μπάρβινκοβε, στην περιφέρεια του Χαρκόβου.
Η ολοκλήρωση μιας τέτοιας περικύκλωσης θα έφερνε τη Μόσχα πολύ κοντά στον μακροχρόνιο στόχο της να καταλάβει το σύνολο της περιφέρειας του Ντονέτσκ και θα έδινε στο Κρεμλίνο κάτι απτό να παρουσιάσει ως επιτυχία εντός των συνόρων.
Η ουκρανική αντεπίθεση στον άξονα Λιμάν, με την κωδική ονομασία "Επιχείρηση Βιβάλντι", αποδόμησε το βόρειο σκέλος της κυκλώτικής κίνησης.
Οι ουκρανικές δυνάμεις προέλασαν κατά μήκος της γραμμής Ριντκοντούμπ–Νόβε–Νοβομικαΐλιβκα στον βορρά και της γραμμής Γιαρόβα–Ντρόμπισεβε–Στάβκι στον νότο, καταρρίπτοντας το προγεφύρωμα που είχε δημιουργήσει η Ρωσία για να απειλήσει το Σλοβιάνσκ από τα βορειοανατολικά και αναγκάζοντας τις ρωσικές μονάδες να περάσουν σε άμυνα.
Ο διοικητής του 3ου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας, Αντρίι Μπιλέτσκιι, ανέφερε ότι οι τρεις πρώτες φάσεις της επιχείρησης, από τα μέσα έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, απελευθέρωσαν 176 τετραγωνικά χιλιόμετρα εδάφους.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκυ έκανε λόγο για 125 έως 140 τετραγωνικά χιλιόμετρα έως τις 3 Οκτωβρίου, προσθέτοντας ότι οι ρωσικές απώλειες έχουν αυξηθεί απότομα τους τελευταίους δύο έως τρεις μήνες.
Το ISW εκτίμησε ότι η επιχείρηση ενδέχεται να ήταν πιο επιτυχημένη από όσο αποτυπώνουν τα επίσημα στοιχεία του Κιέβου.
Η ήττα ανάγκασε τη Ρωσία να εγκαταλείψει τα σχέδιά της για προέλαση προς το Σλοβιάνσκ από τα βορειοανατολικά και της στέρησε θέσεις που είχαν σχεδιαστεί για να απειλούν τις βόρειες προσβάσεις προς την αποκαλούμενη "ζώνη-φρούριο".
Η Ουκρανία, διατηρώντας τον έλεγχο της περιοχής Λιμάν, διασφάλισε επίσης βασικές γραμμές ανεφοδιασμού. Ρωσικές μονάδες σε άλλα τμήματα του μετώπου ενδέχεται να έχουν μετακινηθεί για να ενισχύσουν τον βόρειο τομέα.
Η ρωσική προέλαση από την περιοχή Ποκρόβσκ–Ντομπροπίλια στα νοτιοδυτικά – το σκέλος της αρχικής λαβίδας που παραμένει – βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με πολύ πιο φιλόδοξους στόχους.
Το ISW θεωρεί την κατάρρευση του βόρειου σκέλους της κυκλωτικής κίνησης ως επιχειρησιακή αποτυχία, καθώς η Ρωσία δεν έχει χάσει μόνο έδαφος γύρω από το Λιμάν, αλλά και ένα βασικό στοιχείο του σχεδίου κατάληψης του Ντόνετσκ.
Οι ρωσικές δυνάμεις διατηρούν περιορισμένα κέρδη γύρω από την Κοστιαντινίβκα και ανατολικά του Σλοβιάνσκ, αλλά δυσκολεύονται να διατηρήσουν τον ρυθμό προέλασης και στις δύο περιοχές.
Το ISW υποστήριξε ότι η έμφαση των ρωσικών δυνάμεων στη διείσδυση του πεζικού, τα drones και τους βομβαρδισμούς από αέρος μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή φθορά του αντιπάλου, αλλά δεν είναι σε θέση να παράγει ταχείς ελιγμούς που απαιτούνται για να καταρρεύσουν οι ουκρανικές άμυνες στην κλίμακα που χρειάζεται η Μόσχα.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, πρόσθεσε το ινστιτούτο, και είναι πιθανό οι ρωσικές δυνάμεις να προσαρμοστούν με τον χρόνο, αλλά προς το παρόν η Ουκρανία φαίνεται να έχει σταματήσει την ρωσική προέλαση.
Μια νέα επιστράτευση στη Ρωσία και ενδεχόμενη τεχνολογική προσαρμογή στα νέα δεδομένα θα μπορούσαν να μεταβάλουν τις ισορροπίες, αν και δεν θα οδηγούσε απαραίτητα σε διάρρηξη του μετώπου.
Αμφισβήτηση των στοιχείων του Πούτιν για τον Σεπτέμβριο
Το ISW αμφισβήτησε επίσης ισχυρισμούς, που αναπαράχθηκαν ευρέως από φιλοκυβερνητικά ρωσικά μέσα, ότι οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν επιπλέον 1.301 τετραγωνικά χιλιόμετρα ουκρανικού εδάφους μόνο τον Σεπτέμβριο, δηλαδή περίπου δυόμισι φορές περισσότερα από τα στοιχεία που είχαν αναφερθεί τους προηγούμενους μήνες.
Με βάση γεωεντοπισμένες φωτογραφίες και βίντεο, δορυφορικές εικόνες και οπτικά επιβεβαιωμένα δεδομένα, το ινστιτούτο υπολόγισε ότι στην πραγματικότητα οι ρωσικές μονάδες κρούσης έχουν απωθηθεί από τουλάχιστον 80 τετραγωνικά χιλιόμετρα τον Σεπτέμβριο.
Το καθαρό αποτέλεσμα για τη Ρωσία τον Σεπτέμβριο ήταν υποχώρηση κατά 175,18 τετραγωνικά χιλιόμετρα, συμπεριλαμβανομένων περιοχών όπου διείσδυσε προσωρινά, αλλά δεν διατήρησε υπό κατοχή.
Ο Πούτιν δήλωσε στη Λέσχη Valdai την περασμένη εβδομάδα ότι η Ρωσία κατέχει πλέον το 89% της περιφέρειας Ντονέτσκ. Το ISW υπολογίζει ότι το ποσοστό του ουκρανικού εδάφους της περιφέρειας που βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή δεν υπερβαίνει το 81%.
Το ινστιτούτο εκτίμησε ότι οι ισχυρισμοί Πούτιν για ρωσικές «διαρρήξεις» τον Σεπτέμβριο «είναι τόσο αποκομμένοι από την πραγματικότητα που θυμίζουν παραισθήσεις».
Δεν μπόρεσε να προσδιορίσει αν ο Ρώσος πρόεδρος γνωρίζει ότι τα στοιχεία που παραθέτει είναι ψευδή ή έχει πιστέψει τα κατασκευασμένα δεδομένα που λαμβάνει από την στρατιωτική ηγεσία, προϊόν αυτού που το ISW περιγράφει ως βαθιά ριζωμένη "κουλτούρα ασυδοσίας με το ψέμα" στη ρωσική στρατιωτική διοίκηση.