Η ΕΕ εξετάζει αρκτικό καλώδιο Γροιλανδίας–Ευρώπης λόγω αυξημένων απειλών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει ένα ασφαλές υποθαλάσσιο καλώδιο που θα συνδέει άμεσα τη Γροιλανδία με την Ευρώπη, με στόχο να επεκτείνει στη συνέχεια το δίκτυο μέσω Καναδά έως την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα, σύμφωνα με προσχέδιο στρατηγικής για την Αρκτική που έχει στη διάθεσή του το Euronews.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το έργο εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης των ψηφιακών υποδομών και της ασφάλειας της Ευρώπης στην ολοένα πιο αμφισβητούμενη περιοχή της Αρκτικής.

«Η ΕΕ εργάζεται πάνω σε μια ιδέα για ένα καλώδιο που θα καλύπτει ολόκληρη την Αρκτική και θα συνδέει την Ευρώπη με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα μέσω Γροιλανδίας και Καναδά. Τα επόμενα χρόνια, η ΕΕ θα συνδέσει τη Γροιλανδία με την Ευρωπαϊκή Ένωση με ένα κυριαρχικό και ασφαλές υποθαλάσσιο καλώδιο», αναφέρεται στο έγγραφο.

Τα σχέδια, που περιγράφονται στη νέα στρατηγική της ΕΕ για την Αρκτική και αναμένεται να παρουσιαστούν στις 20 Οκτωβρίου, αντανακλούν την αυξανόμενη ανησυχία στις Βρυξέλλες ότι τα υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια αποτελούν πλέον ζήτημα στρατηγικής ασφάλειας και όχι απλώς εμπορική υποδομή.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο επιδεινούμενου κλίματος ασφάλειας στην Αρκτική, όπου η Ρωσία έχει ενισχύσει τη στρατιωτική της παρουσία και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για τις υβριδικές απειλές, συμπεριλαμβανομένων παρεμβολών στη δορυφορική πλοήγηση και δολιοφθοράς υποθαλάσσιων υποδομών.

Την ίδια ώρα, το αυξανόμενο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή, υπογραμμίζοντας τις ευρωπαϊκές ανησυχίες για την εξάρτησή της από υποδομές που ελέγχονται από άλλους.

Στον Βόρειο Ατλαντικό υπάρχουν περίπου 17 υποθαλάσσια τηλεπικοινωνιακά καλώδια, με τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς να διαδραματίζουν κυρίαρχο ρόλο στο ευρύτερο δίκτυο υποδομών.

Τα υποθαλάσσια καλώδια μεταφέρουν τη συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς κίνησης δεδομένων, στηρίζοντας τα πάντα, από τις καθημερινές επικοινωνίες μέχρι τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές. Η ευπάθειά τους σε τυχαίες βλάβες ή στοχευμένες ενέργειες δολιοφθοράς έχει εξελιχθεί σε μείζον ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Για τις Βρυξέλλες, η βελτίωση της συνδεσιμότητας στην Αρκτική δεν περιορίζεται στην παροχή ταχύτερου διαδικτύου σε απομακρυσμένες κοινότητες. Η ΕΕ επιδιώκει να δημιουργήσει πιο ανθεκτικές διαδρομές για τα δεδομένα και να μειώσει την εξάρτηση από υποδομές που θα μπορούσαν να διαταραχθούν σε περίπτωση γεωπολιτικής κρίσης.

Η Γροιλανδία βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη θέση. Τοποθετημένη ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, η αυτόνομη δανική επικράτεια έχει αποκτήσει αυξανόμενη σημασία για την διατλαντική ασφάλεια, καθώς εντείνεται ο ανταγωνισμός για τους αρκτικούς πόρους, τις ναυτιλιακές οδούς και την πρόσβαση στην περιοχή για στρατιωτικούς σκοπούς.

Μια πιο άμεση ψηφιακή σύνδεση με την Ευρώπη θα μπορούσε να ενισχύσει τους δεσμούς της Γροιλανδίας με την ΕΕ, ενώ θα προσέφερε στις Βρυξέλλες μεγαλύτερο μερίδιο στην υποδομή που στηρίζει το μέλλον της περιοχής.

«Οι νέες διαδρομές υποθαλάσσιων καλωδίων θα βελτιώσουν την πρόσβαση των κοινοτήτων της Αρκτικής, αλλά και θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα και την πλεονάζουσα χωρητικότητα της ψηφιακής συνδεσιμότητας της Ευρώπης. Μια τέτοια σύνδεση αποτελεί προϋπόθεση για περαιτέρω επενδύσεις με μεγάλη σημασία για την ανταγωνιστικότητα, την κοινωνική ένταξη, την ετοιμότητα και την άμυνα», αναφέρει το έγγραφο.

Η προτεινόμενη επέκταση προς την Ασία μέσω Καναδά θα προσέδιδε μια ευρύτερη στρατηγική διάσταση. Αντί να αντιμετωπίζει τη Γροιλανδία ως ένα μεμονωμένο πρόβλημα συνδεσιμότητας, η ΕΕ εξετάζει πώς οι αρκτικές υποδομές θα μπορούσαν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο δίκτυο που θα συνδέει τις ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες.

Το κατά πόσο αυτό το όραμα θα μετατραπεί σε υλοποιήσιμο έργο θα εξαρτηθεί από την τεχνική εφικτότητα, την εμπορική ζήτηση, τη χρηματοδότηση και τη συνεργασία με τον Καναδά και άλλους εταίρους.

Ποιος θα πληρώσει;

Η ΕΕ έχει ήδη δεσμεύσει 107 εκατ. ευρώ για έργα συνδεσιμότητας που αφορούν τη Γροιλανδία, γεγονός που σημαίνει ότι το προτεινόμενο καλώδιο θα βασιστεί σε υφιστάμενες δεσμεύσεις και δεν θα αποτελεί έναν εντελώς νέο τομέα επενδύσεων.

Η Κομισιόν είχε παρουσιάσει στους εκπροσώπους των κρατών μελών την ιδέα της συγχρηματοδότησης του Far North Fibre, μιας διαδρομής που σχεδιάζει την εγκατάσταση υποθαλάσσιου καλωδίου στην περιοχή της Αρκτικής. Το κόστος του έργου είχε εκτιμηθεί σε περίπου 1,15 δισ. δολάρια, αλλά το έργο έλαβε (πηγή στα Αγγλικά) περίπου 11 εκατ. ευρώ.

Η δυνητικά σημαντική εξέλιξη είναι η προοπτική μιας ευρύτερης στρατηγικής σύνδεσης ανάμεσα στη Γροιλανδία, την Ευρώπη και, μέσω Καναδά, τους ασιατικούς εταίρους.

Ένα τέτοιο δίκτυο θα έθετε δύσκολα ερωτήματα σχετικά με το ποιος θα πληρώσει για την κατασκευή, ποιος θα είναι ιδιοκτήτης και διαχειριστής των καλωδίων, πώς θα προστατεύονται και κατά πόσο η διαδρομή θα είναι εμπορικά βιώσιμη.

Οποιαδήποτε επέκταση προς την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα θα απαιτούσε επίσης συμφωνία και συντονισμό με εταίρους εκτός ΕΕ.

Ωστόσο, η στρατηγική δεν απαντά σε αυτά τα ερωτήματα. Ούτε καθορίζει οριστική διαδρομή, προϋπολογισμό ή χρονοδιάγραμμα κατασκευής για το προτεινόμενο δίκτυο.

Παρόλα αυτά, αναφέρεται η δημιουργία ενός Arctic Cable Hub για τις χώρες της ΕΕ, τη Νορβηγία και την Ισλανδία, ώστε να παρακολουθούν, να προστατεύουν και να στηρίζουν την επισκευή υποθαλάσσιων καλωδίων στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική. Το κέντρο αυτό πιθανότατα θα χρειαστεί στήριξη από έναν ενισχυμένο στόλο παγοθραυστικών.

Ενίσχυση του στόλου παγοθραυστικών

Οι αρκτικές φιλοδοξίες της ΕΕ δεν περιορίζονται στις ψηφιακές υποδομές, αλλά επεκτείνονται και στα πλοία που απαιτούνται για τη δραστηριοποίηση στα ολοένα πιο αμφισβητούμενα ύδατα της περιοχής.

Στην Arctic Summit τον Σεπτέμβριο, ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για την περιοχή, ο πρώην πρωθυπουργός της Φινλανδίας Jyrki Katainen, προειδοποίησε για κρίσιμο έλλειμμα στις ευρωπαϊκές δυνατότητες παγοθραυστικών.

«Δεν πρόκειται μόνο για ζήτημα της Φινλανδίας, της Νορβηγίας, της Σουηδίας. Είναι κάτι που αφορά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο. Και αυτός είναι ο λόγος που το συζητάμε. Και έχετε τη στήριξή μου για να το κάνουμε αυτό από κοινού», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Friederik Merz στη συνέντευξη Τύπου της συνόδου.

Πράγματι, η στρατηγική κινείται προς αυτή την κατεύθυνση και δεσμεύεται να δημιουργήσει μια EU Industrial Maritime Value Chains Alliance, με στόχο την αποτύπωση των αναγκών σε παγοθραυστικά, της διαθέσιμης παραγωγικής ικανότητας στην Ευρώπη και των απαιτούμενων τεχνικών προδιαγραφών.

«Η ΕΕ, μαζί με τα κράτη μέλη και ομοϊδεάτες εταίρους, θα αναπτύξει επιλογές για κοινή προμήθεια, συγκέντρωση και κοινή χρήση δυνατοτήτων παγοθραυστικών και άλλων δυνατοτήτων που είναι σχετικές με την Αρκτική», αναφέρει η στρατηγική.

Στόχος είναι να συγκεντρωθούν χρηματοδοτικοί και τεχνολογικοί πόροι μαζί με τις σκανδιναβικές χώρες και να εξεταστεί κατά πόσο είναι δυνατόν να διευκολυνθεί η επιχειρησιακή βιωσιμότητα των εθνικών μέσων, με σεβασμό στην εθνική δομή διοίκησης.

Η στρατηγική αναφέρεται ρητά σε «μέσα με ιδιαίτερη έμφαση στα παγοθραυστικά για εξαιρετικά ακραία περιβάλλοντα του υψηλού Βορρά, που αξιοποιούν προηγμένα συστήματα πρόωσης μεγάλης αντοχής, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών».