Η σχεδόν άγνωστη νεοφυής Marathon Fusion στο Σαν Φρανσίσκο λέει ότι μετέτρεψε υδράργυρο σε σταθερό χρυσό με ρυθμό δέκα φορές πάνω από το ρεκόρ του CERN, θέτοντας το ερώτημα: θα ρίξει κάποτε ο εργαστηριακός χρυσός την τιμή του εξορυσσόμενου;
Η Marathon Fusion, μια μικρή εταιρεία ενέργειας από πυρηνική σύντηξη με έδρα το Σαν Φρανσίσκο, ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι τον περασμένο μήνα μετέτρεψε, ή αλλιώς μετέστησε, υδράργυρο σε σταθερό χρυσό, καταρρίπτοντας κατά δέκα φορές ένα ρεκόρ που είχε πετύχει το CERN. Ο οργανισμός με έδρα τη Γενεύη λειτουργεί το μεγαλύτερο εργαστήριο σωματιδιακής φυσικής στον κόσμο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο ισχυρισμός, που δεν έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα, ξαναφέρνει στο προσκήνιο το όνειρο των αλχημιστών και τον φόβο των αγορών ότι ο χρυσός που παράγεται σε εργαστήριο θα μπορούσε να έχει για τις ράβδους χρυσού το ίδιο αποτέλεσμα που είχαν τα εργαστηριακά πολύτιμα πετράδια για τα διαμάντια.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2023 από τους Kyle Schiller και Adam Rutkowski, πρώην μηχανικό της SpaceX. Η Marathon αναπτύσσει συστήματα καυσίμου για μελλοντικά εργοστάσια σύντηξης, τα οποία στοχεύουν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια συγχωνεύοντας άτομα μεταξύ τους, όπως συμβαίνει στον ήλιο.
Στον ιστότοπό της αναφέρει ως εταίρο το US Department of Energy και κέρδισε το 2023 ένα βραβείο από την ARPA-E, την υπηρεσία του υπουργείου για έρευνα ενέργειας υψηλού ρίσκου.
Μεταξύ των υποστηρικτών της περιλαμβάνονται η Breakthrough Energy, το δίκτυο κλιματικής τεχνολογίας που ίδρυσε ο Bill Gates, και η Anglo American, ο μεταλλευτικός όμιλος που κατέχει τη De Beers, την κορυφαία εταιρεία φυσικών διαμαντιών στον κόσμο, πίσω από το σλόγκαν "A diamond is forever".
Στην ανακοίνωσή της, η εταιρεία ανέφερε ότι είχε μετατρέψει "υδράργυρο σε πραγματικό, σταθερό χρυσό, καταρρίπτοντας το ρεκόρ του CERN κατά δέκα φορές".
Το 2025, το CERN είχε ανακοινώσει ότι ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC), ο ισχυρότερος επιταχυντής σωματιδίων στον κόσμο, είχε δημιουργήσει περίπου 29 πικογραμμάρια, δηλαδή 29 τρισεκατομμυριοστά του γραμμαρίου, χρυσού κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του την περίοδο 2015–2018. Αυτό αντιστοιχούσε σε περίπου 86 δισ. πυρήνες χρυσού, οι οποίοι υπήρξαν μόνο για ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου προτού καταστραφούν σε συγκρούσεις με τον εξοπλισμό του επιταχυντή.
Η μέθοδος της Marathon εκτοξεύει νετρόνια από αντιδράσεις σύντηξης πάνω στον υδράργυρο, μετατρέποντάς τον σε ένα ασταθές ισότοπο, δηλαδή μια μορφή του μετάλλου, που διασπάται σε χρυσό.
Ισχυρίζεται επίσης ότι κατέρριψε ένα σοβιετικό ρεκόρ 40 ετών με τον φυγοκεντρητή πλάσματος που διαθέτει, ένα μηχάνημα που περιστρέφει με μεγάλη ταχύτητα ηλεκτρικά φορτισμένο αέριο ώστε να διαχωρίζει τα ισότοπα που χρησιμοποιούνται ως καύσιμο σύντηξης.
Η εταιρεία λέει ότι κατασκευάζει τώρα έναν αντιδραστήρα στο Σαν Φρανσίσκο με στόχο να επιτύχει ρεκόρ πυκνότητας ισχύος, δηλαδή την υψηλότερη ισχύ που έχει παραχθεί σε σχέση με το μέγεθός του.
Ο ισχυρισμός για τον χρυσό δεν έχει επαληθευτεί ανεξάρτητα και το διαθέσιμο υλικό δεν δείχνει πόσος χρυσός παράχθηκε ή με ποιο κόστος.
Τι συνέβη με τα διαμάντια;
Τα διαμάντια που παράγονται σε εργαστήριο είναι χημικά ταυτόσημα με εκείνα που εξορύσσονται.
Παρότι οι ειδικοί μπορούν να τα ξεχωρίσουν, τα εργοστάσια τα παρήγαν μαζικά και τα πουλούσαν σε ένα κλάσμα της τιμής.
Οι τιμές χονδρικής για τα εργαστηριακά διαμάντια υποχώρησαν κατά 90% έως 95% σε σχέση με τα επίπεδα του 2015, δήλωσε πέρυσι ο αναλυτής της διαμαντοβιομηχανίας Paul Zimnisky, ενώ ο ανταγωνισμός από τα εργαστηριακά πετράδια πίεσε και τις τιμές των εξορυσσόμενων διαμαντιών.
Η De Beers λάνσαρε τη δική της μάρκα εργαστηριακών διαμαντιών, τη Lightbox, το 2018, στα 800 δολάρια (712 ευρώ) το καράτι. Ωστόσο, την έκλεισε το 2025 για να επικεντρωθεί στα φυσικά διαμάντια.
Η De Beers κατέγραψε υποκείμενες ζημιές 511 εκατ. δολαρίων (455 εκατ. ευρώ) το 2025 και η Anglo American βρίσκεται σε συζητήσεις για να πουλήσει το 85% που κατέχει έναντι περίπου 1 δισ. δολαρίων (890 εκατ. ευρώ) σε μια ομάδα υπό την ηγεσία του πρώην επικεφαλής της De Beers, Gareth Penny, σύμφωνα με το Bloomberg, που επικαλείται άτομα με γνώση του θέματος.
Ο ελβετικός όμιλος πολυτελείας Richemont, στον οποίο ανήκει η Cartier, και ο αμερικανός κοσμηματοπώλης Signet, στον οποίο ανήκουν οι αλυσίδες Kay και Zales, φέρονται επίσης να βρίσκονται σε συζητήσεις για να συμμετάσχουν στην ομάδα.
Γιατί ο χρυσός είναι διαφορετικός
Η αγορά του χρυσού είναι πολύ μεγαλύτερη.
Τα ορυχεία παρήγαγαν 3.672 τόνους το 2025, ενώ συνολικά στην ιστορία έχουν εξαχθεί περίπου 222.600 τόνοι, σύμφωνα με το World Gold Council.
Οι κεντρικές τράπεζες τον διακρατούν επίσης στα αποθεματικά τους ως ασφαλές αποθήκευμα αξίας, και πολλές έχουν προχωρήσει σε μαζικές αγορές τα τελευταία χρόνια, μεταξύ των οποίων εκείνες της Κίνας και Πολωνίας.
Ο χρυσός διαπραγματευόταν στα 4.062 δολάρια (3.617 ευρώ) η ουγκιά την Πέμπτη, περισσότερο από 27% κάτω από το ιστορικό υψηλό των 5.598 δολαρίων (4.985 ευρώ) τον Ιανουάριο.
Δική της μελέτη του 2025 εκτιμούσε ότι ένα εργοστάσιο σύντηξης θα μπορούσε να παράγει περίπου 5 τόνους χρυσού τον χρόνο ανά γιγαβάτ ηλεκτρικής ισχύος, περίπου όσο η παραγωγή ενός μεγάλου πυρηνικού αντιδραστήρα.
Με αυτή τη βάση, 100 τέτοια εργοστάσια θα πρόσθεταν περίπου 500 τόνους τον χρόνο, δηλαδή περίπου το 14% της περσινής παραγωγής των ορυχείων.
Ωστόσο, κανένα εργοστάσιο σύντηξης δεν πουλά ακόμη ηλεκτρική ενέργεια και τα πρώτα εμπορικά εργοστάσια απέχουν ακόμη χρόνια. Η εταιρεία έχει αναφέρει ότι ο χρυσός μπορεί επίσης να περιέχει ραδιενεργά ισότοπα και ίσως χρειαστεί να αποθηκευτεί έως και για 18 χρόνια πριν μπορέσει να πουληθεί.
Δεν υπάρχουν προς το παρόν δημόσια σχέδια για την παραγωγή και εμπορευματοποίηση του προϊόντος, αλλά, σε αντίθεση με τα εργαστηριακά διαμάντια, ο μεταστοιχειωμένος χρυσός, μόλις εκλείψει η ραδιενέργειά του, θα είναι αδύνατον να ξεχωρίσει από τον εξορυσσόμενο.