Αυστρία: Σχέδιο περικοπών των κοινωνικών επιδομάτων για τους πρόσφυγες

Σε ριζική αναμόρφωση του συστήματος κοινωνικών επιδομάτων προχωρά η Αυστρία: Όσοι μπορούν να εργαστούν θα πρέπει στο εξής να αποδεικνύουν πιο συστηματικά ότι προσπαθούν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας και να βρουν δουλειά. Ιδιαίτερα επηρεάζονται οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες, οι οποίοι αρχικά θα λαμβάνουν λιγότερα χρήματα από τους Αυστριακούς πολίτες. Υψηλότερες παροχές θα συνδέονται με συγκεκριμένα βήματα ένταξης και με τη διαθεσιμότητα για εργασία.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η μεταρρύθμιση εντάσσεται σε συμφωνία των αυστριακών κυβερνητικών κομμάτων ÖVP, SPÖ και NEOS. Η υπουργός Κοινωνικών Υποθέσεων Κορίνα Σούμαν από το SPÖ παρουσίασε τώρα τη νέα ρύθμιση μαζί με τους κυβερνητικούς της εταίρους.

Κλιμακωτό μοντέλο: Αρχικά 861 ευρώ αντί για 1.230 ευρώ

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα νέο κλιμακωτό μοντέλο για όσους λαμβάνουν κοινωνικά επιδόματα και είναι ικανοί προς εργασία: Οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες θα παίρνουν αρχικά μηνιαίο βασικό ποσό περίπου 861 ευρώ, ενώ για τους Αυστριακούς πολίτες προβλέπεται αρχικά ποσό περίπου 1.016 ευρώ.

Μετά από μια φάση τεσσάρων μηνών και εφόσον εκπληρώσουν τις προβλεπόμενες απαιτήσεις ένταξης, οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες θα μπορούν να φτάσουν στο υψηλότερο ποσό. Για την πλήρη παροχή προβλέπονται επιπλέον προϋποθέσεις: κατʼ αρχήν τρία χρόνια στο υποχρεωτικό πρόγραμμα ένταξης, εφόσον υπάρχουν τα αντίστοιχα αποδεικτικά στοιχεία. Σε αυτά περιλαμβάνονται γνώσεις γερμανικών σε επίπεδο B2, παρακολούθηση μαθημάτων αξιών και πλήρης απασχόληση για περισσότερο από έξι μήνες.

Η ρύθμιση δεν θα λαμβάνει υπόψη μόνο τη διάρκεια παραμονής στην Αυστρία, αλλά και τη διάθεση ένταξης στην κοινωνία και στην αγορά εργασίας.

Η μεταρρύθμιση θα αφορά και τους Αυστριακούς πολίτες: Άτομα χωρίς οικογένεια που είναι ικανά να εργαστούν θα λαμβάνουν το πλήρες επίδομα κοινωνικής βοήθειας, περίπου 1.230 ευρώ, μόνο αφού καλύψουν ορισμένα κριτήρια εργασίας ή κατάρτισης, για παράδειγμα αν έχουν εργαστεί τουλάχιστον 26 εβδομάδες με πλήρη ασφάλιση ή αν παρακολουθούν πρόγραμμα κατάρτισης αναγνωρισμένο από την υπηρεσία απασχόλησης.

Η μεταρρύθμιση προβλέπει πρόσθετες κυρώσεις για όλους τους ικανούς προς εργασία δικαιούχους κοινωνικής βοήθειας: Όποιος αρνείται υποχρεωτικά μέτρα ή δεν είναι διαθέσιμος για την αγορά εργασίας θα πρέπει να αναμένει περικοπές στις παροχές. Προβλέπονται μειώσεις τουλάχιστον κατά 25% και, σε περίπτωση συνεχούς άρνησης, σε ακραίες περιπτώσεις θα μπορεί να επιβληθεί ακόμη και πλήρης διακοπή.

Η κυβέρνηση αιτιολογεί την αναμόρφωση με τον στόχο να συνδεθεί στενότερα η κοινωνική βοήθεια με την ένταξη και την απασχόληση. Παράλληλα, σκοπεύει να ενοποιήσει τις μέχρι τώρα διαφορετικές ρυθμίσεις των αυστριακών ομόσπονδων κρατιδίων.

Επηρεάζονται και πολύτεκνες οικογένειες

Και η κοινωνική βοήθεια για τα παιδιά θα αναδιαρθρωθεί κλιμακωτά: Για το πρώτο παιδί προβλέπονται περίπου 307 ευρώ τον μήνα, από το πέμπτο παιδί και μετά το ποσό μειώνεται σε περίπου 148 ευρώ ανά παιδί. Για τα υπόλοιπα παιδιά, τα ομόσπονδα κρατίδια θα μπορούν να καθορίζουν δικά τους ποσά μέσα σε ένα προκαθορισμένο πλαίσιο.

Όχι μόνο περικοπές: Αυτές τις βελτιώσεις προβλέπει η Αυστρία

Η αυστριακή ομοσπονδιακή κυβέρνηση θέλει ταυτόχρονα να ενισχύσει την προστασία ορισμένων ομάδων:

Τα άτομα που δεν μπορούν να εργαστούν θα λαμβάνουν εγγυημένο κατώτατο ποσό. Όσοι δεν είναι ικανοί προς εργασία για λόγους υγείας, λόγω ηλικίας ή εξαιτίας αναγνωρισμένων υποχρεώσεων φροντίδας θα λαμβάνουν στο μέλλον ενιαίο ομοσπονδιακό σταθερό ποσό, ίσο με το καθαρό ποσό της κατώτατης συμπληρωματικής παροχής (Netto-Ausgleichszulagenrichtsatz). Το ποσό αυτό ανέρχεται το 2026 σε περίπου 1.230 ευρώ τον μήνα. Σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε έως τώρα, τα ομόσπονδα κρατίδια δεν θα επιτρέπεται πλέον να υπολείπονται αυτού του βασικού ποσού κατά την κρίση τους.

Μία ακόμη διευκόλυνση αφορά τις αξιώσεις διατροφής: Από την ηλικία των 25 ετών και μετά, οι δικαιούχοι δεν θα υποχρεώνονται πλέον να διεκδικούν δικαστικά διατροφικές αξιώσεις από τους γονείς τους προκειμένου να λάβουν κοινωνική βοήθεια.

Τα άτομα με αναπηρία θα βελτιώσουν την οικονομική τους θέση. Για αυτά προβλέπεται διπλάσιο όριο εξαίρεσης περιουσιακών στοιχείων. Θα μπορούν δηλαδή να διατηρούν περισσότερες αποταμιεύσεις χωρίς να διακυβεύεται έτσι το δικαίωμά τους στην κοινωνική βοήθεια. Επιπλέον, θεραπευτικά χρηματικά βοηθήματα και αντίστοιχες πληρωμές δεν θα υπολογίζονται στο μέλλον ως εισόδημα.

Οι συγγενείς που φροντίζουν μέλη της οικογένειας θα προστατεύονται καλύτερα. Το επίδομα φροντίδας δεν θα παραμένει εκτός υπολογισμού μόνο για το άτομο που χρειάζεται φροντίδα. Δεν θα θεωρείται επίσης εισόδημα για το άτομο που ζει στο ίδιο νοικοκυριό και παρέχει τη φροντίδα. Στόχος είναι να αποτραπεί η περικοπή της κοινωνικής βοήθειας του φροντίζοντος συγγενή λόγω της φροντίδας ενός μέλους της οικογένειας.

Οι μονογονείς θα λαμβάνουν ενιαία προσαύξηση σε όλη τη χώρα. Μέχρι τώρα οι ρυθμίσεις διέφεραν ανά ομόσπονδο κρατίδιο. Η μεταρρύθμιση προβλέπει ενιαίες κατευθυντήριες γραμμές και κοινό ορισμό του ποιος θεωρείται μονογονέας. Επιπλέον, όταν ένα από τα παιδιά ενηλικιώνεται, η προσαύξηση για μονογονείς δεν θα καταργείται αυτόματα στο σύνολό της. Στόχος είναι να αποτραπεί να χάσουν οι οικογένειες ξαφνικά μέρος της στήριξής τους μόνο και μόνο επειδή ένα παιδί κλείνει τα 18.

Για τα παιδιά από οικογένειες με χαμηλό εισόδημα προβλέπεται μια πρόσθετη κάρτα συμμετοχής. Εδώ δεν πρόκειται για μετρητά, αλλά για στοχευμένη στήριξη παιδιών από οικογένειες με χαμηλό εισόδημα. Η κάρτα θα ωφελεί και οικογένειες που βρίσκονται λίγο πάνω από το όριο της κοινωνικής βοήθειας. Προβλέπεται στήριξη για σχολικά είδη, αθλητικά και είδη υγιεινής, καθώς και για φροντιστηριακή βοήθεια, καλοκαιρινά προγράμματα και δραστηριότητες σε συλλόγους. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, από το 2027 θα διατεθούν συνολικά 60 εκατ. ευρώ για τον σκοπό αυτό.

Συνολικά, η αυστριακή κυβέρνηση με τα σχέδιά της ακολουθεί δύο κατευθύνσεις: Από τη μία, επιδιώκει να υποχρεώσει πιο έντονα τα άτομα που είναι ικανά προς εργασία να ενταχθούν και να βρουν δουλειά. Από την άλλη, θέλει να προστατεύσει με μεγαλύτερη αξιοπιστία όσσους δεν μπορούν να εξασφαλίσουν μόνοι τους τα προς το ζην.

Γερμανία εναντίον Αυστρίας: Περικοπές ή κλιμάκωση

Τα αυστριακά σχέδια αναμένεται να αναζωπυρώσουν και στη Γερμανία τη συζήτηση για τις προϋποθέσεις λήψης κρατικών κοινωνικών παροχών.

Η νέα βασική κοινωνική παροχή, της οποίας οι βασικές αλλαγές ισχύουν από την 1η Ιουλίου 2026, δίνει ήδη μεγαλύτερη έμφαση στην υποχρεωτική συνεργασία, στην ταχύτερη ένταξη στην εργασία και σε αυστηρότερες συνέπειες σε περίπτωση παραβάσεων των υποχρεώσεων. Όποιος στη Γερμανία αρνείται χωρίς σοβαρό λόγο υποχρεωτικό μάθημα ένταξης ή εύλογο μέτρο επανένταξης, πρέπει να αναμένει περικοπές στις παροχές.

Το γεγονός ότι οι περικοπές παροχών σε περίπτωση παραβάσεων υποχρεώσεων μπορούν κατʼ αρχήν να είναι επιτρεπτές επιβεβαίωσε το 2019 το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, θέτοντας όμως ταυτόχρονα στενά όρια στην πρακτική αυτή και έκρινε ορισμένες κυρώσεις αντισυνταγματικές (πηγή στα Γερμανικά).

Η νέα βασική κοινωνική παροχή που ισχύει από τον Ιούλιο του 2026 προβλέπει αυστηρότερους κανόνες: Σε περίπτωση παραβάσεων υποχρεώσεων είναι καταρχήν δυνατές περικοπές κατά 30% για τρεις μήνες. Σε περίπτωση εκούσιας άρνησης εργασίας, η βασική παροχή μπορεί να καταργηθεί πλήρως.

Ακόμη και μετά τη γερμανική μεταρρύθμιση, οι μειώσεις παροχών πρέπει να είναι αναλογικές: Πριν από οποιαδήποτε περικοπή, το Jobcenter οφείλει να ακούσει τους ενδιαφερόμενους και να εξετάσει αν συντρέχει σοβαρός λόγος ή εξαιρετική σκληρότητα. Σε τέτοιες περιπτώσεις η παροχή δεν επιτρέπεται να μειωθεί.

Η διαφορά σε σχέση με τα αυστριακά σχέδια βρίσκεται στην προσέγγιση: Στη Γερμανία οι παροχές χορηγούνται κατʼ αρχήν σε ύψος που καθορίζεται από τον νόμο και, σε ορισμένες περιπτώσεις παραβίασης υποχρεώσεων, ενδέχεται να μειωθούν. Αντίθετα, η Αυστρία θέλει να ορίζει χαμηλότερο αρχικό επίπεδο κοινωνικής βοήθειας για ορισμένες ομάδες και να συνδέει το δικαίωμα για υψηλότερες παροχές με αποδείξεις ένταξης και απασχόλησης.

Η αυστριακή μεταρρύθμιση βρίσκεται μέχρι στιγμής ακόμη σε επίπεδο νομοσχεδίου: Το σχέδιο θα τεθεί τώρα σε διαβούλευση και στη συνέχεια θα εγκριθεί από το κοινοβούλιο.