Το Κίεβο αντιμετωπίζει δημοσιονομικό κενό 70 δισ. ευρώ – Στα 21,3 δισ. ευρώ τα αδιάθετα κονδύλια του προγράμματος SAFE, με την Κομισιόν να επιδιώκει τη συμμετοχή ουκρανικών εταιρειών σε κοινά αμυντικά έργα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε έναν νέο κύκλο χαμηλότοκων αμυντικών δανείων και καλεί τα κράτη-μέλη να τα αξιοποιήσουν για κοινά έργα με την Ουκρανία, καθώς το Κίεβο αντιμετωπίζει δημοσιονομικό κενό 70 δισ. ευρώ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την Πέμπτη, διατέθηκαν 21,3 δισ. ευρώ από αδιάθετα κονδύλια του προγράμματος «Δράση για την Ασφάλεια στην Ευρώπη» (SAFE), του χρηματοδοτικού προγράμματος της ΕΕ για στρατηγικές αμυντικές επενδύσεις. Η Κομισιόν ελπίζει να κατευθύνει μέρος αυτών των χρημάτων προς την Ουκρανία.
«Αξιοποιώντας τα υπόλοιπα κονδύλια του SAFE, θα δημιουργήσουμε ένα νέο πρόγραμμα για κοινά έργα με ουκρανικές εταιρείες», δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην ετήσια ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τον περασμένο μήνα.
Το SAFE δημιουργήθηκε για να βοηθήσει τις χώρες της ΕΕ να ενισχύσουν επειγόντως τις αμυντικές τους δυνατότητες και τη βιομηχανική τους παραγωγή, ως απάντηση στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και στις αυξανόμενες αμφιβολίες σχετικά με τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ κατά τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Αρκετά κράτη-μέλη, με κυριότερα την Ιταλία, την Ουγγαρία και τη Γαλλία, δανείστηκαν πολύ λιγότερα χρήματα από όσα αναμένονταν. Έτσι, προέκυψε ένα απόθεμα αδιάθετων κονδυλίων, το οποίο η Επιτροπή διαθέτει εκ νέου μέσω ενός δεύτερου κύκλου προσκλήσεων, που παραμένει ανοιχτός έως τις 13 Νοεμβρίου.
Σε επιστολή του προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις την Πέμπτη, ο επίτροπος Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους, ενθάρρυνε τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τη συνεργασία τους με την Ουκρανία μέσω κοινών επιχειρηματικών σχημάτων, ιδιαίτερα στους τομείς όπου οι ανάγκες είναι πιο επείγουσες: συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυρομαχικά.
«Σίγουρα ενθαρρύνουμε τα κράτη-μέλη μας να κάνουν ό,τι μπορούν για να υλοποιήσουν κοινά έργα αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα άμυνας, Τόμας Ρενιέ. «Αυτά τα αδιάθετα κονδύλια μπορούν ασφαλώς να ωφελήσουν τις εθνικές αμυντικές βιομηχανίες, αλλά και την Ουκρανία, υπό τις σημερινές συνθήκες. Μπορούμε να ευθυγραμμίσουμε και τα δύο συμφέροντα».
Η ουκρανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει πράγματι ένα τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα, την ώρα που οι καταστροφικές αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται. Ωστόσο, η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ δεν έχει τη δυνατότητα να υποχρεώσει τα κράτη-μέλη να συμπεριλάβουν ουκρανικές εταιρείες, καθώς τα δάνεια ανήκουν στα ίδια και έχουν ληφθεί για την κάλυψη των δικών τους αμυντικών αναγκών.
Είναι φυσικό οι χώρες της ΕΕ να προτιμούν να αξιοποιούν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους για να ενισχύουν τις εγχώριες επιχειρήσεις. Παρ’ όλα αυτά, στις Βρυξέλλες υπάρχουν ορισμένοι λόγοι αισιοδοξίας ότι η Ουκρανία θα μπορούσε να εξασφαλίσει τουλάχιστον ένα μέρος από τα 21,3 δισ. ευρώ.
Μέχρι τον Μάιο, οι κανόνες του SAFE επέτρεπαν στις κυβερνήσεις να πραγματοποιούν προμήθειες από μία μόνο χώρα. Θεωρητικά, επρόκειτο για μια προσωρινή εξαίρεση, προκειμένου να καλυφθούν επείγουσες εθνικές ανάγκες σε εξοπλισμούς.
Στην πράξη, η εξαίρεση εισήχθη κατόπιν επιμονής του Πολωνού επιτρόπου Προϋπολογισμού, Πιότρ Σεραφίν, ακριβώς για να παραμείνουν όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα στις πολωνικές εταιρείες. Η Βαρσοβία έχει δεσμεύσει το 89% της χρηματοδότησής της για την πολωνική αμυντική βιομηχανία.
Η Πολωνία είναι μακράν ο μεγαλύτερος δικαιούχος του SAFE, με 43,73 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 30% του συνολικού προγράμματος. Αναμένεται να διεκδικήσει ακόμη περισσότερα κονδύλια, αλλά αυτή τη φορά δεν θα μπορεί να το κάνει μέσω της διαδικασίας προμηθειών από μία μόνο χώρα.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ελπίζει ότι η Πολωνία και άλλες χώρες που θα υποβάλουν αιτήσεις για επιπλέον δάνεια SAFE θα συμπεριλάβουν την Ουκρανία, ώστε να καλύψουν τις απαιτήσεις για προμήθειες από περισσότερες χώρες, παρότι δεν προβλέπεται ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής της δεύτερης χώρας.
«Υπό τις σημερινές συνθήκες, η Επιτροπή δεν μπορεί απλώς να πει: κάντε ό,τι θέλετε με τα χρήματα. Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτό θα συμβεί», δήλωσε στο Euronews αξιωματούχος της ΕΕ, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Υπάρχει επίσης το ερώτημα κατά πόσο τα κράτη-μέλη μπορούν να απορροφήσουν ολόκληρο το ποσό. Πέρα από τις χώρες που δανείστηκαν λιγότερα χρήματα, ορισμένα κράτη της ανατολικής πτέρυγας, όπως η Ρουμανία, βρίσκονται ήδη σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος λόγω υπερβάσεων στις δαπάνες τους.
Οκτώ χώρες της ΕΕ δεν συμμετείχαν ποτέ στο SAFE, μεταξύ των οποίων η Γερμανία και η Ολλανδία, οι οποίες μπορούν να δανείζονται με χαμηλότερο κόστος από ό,τι μέσω του κοινού δανεισμού της ΕΕ. Έτσι, απομένουν μόνο λίγα κράτη-μέλη, όπως η Πολωνία, η Ιρλανδία και η Ελλάδα, που ενδέχεται να ενδιαφέρονται για νέα δάνεια.
Αυτό δημιουργεί μια ρεαλιστική προοπτική να μείνουν αδιάθετα αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ, την ώρα που η Ουκρανία αντιμετωπίζει οξύτατες χρηματοδοτικές ανάγκες. Ο ισχύων κανονισμός δεν επιτρέπει την απευθείας ανακατανομή των αδιάθετων δανείων προς το Κίεβο, ωστόσο δεν θα ήταν η πρώτη φορά που οι Βρυξέλλες θα διερευνούσαν «δημιουργικές λύσεις».