Οι Γερμανοί, Φινλανδοί, Ολλανδοί και άλλοι βόρειοι απόφοιτοι δεν ενδιαφέρονται για καριέρα στην ΕΕ, καθώς νέα στοιχεία του διαγωνισμού EPSO δείχνουν ότι οι βόρειοι Ευρωπαίοι σε μεγάλο βαθμό απέχουν. Κάνει αρκετά η Μπρυξέλλες για να ανταγωνιστεί τις ισχυρές εθνικές αγορές εργασίας;
Έλλειψη υπαλλήλων από τη βόρεια Ευρώπη αντιμετωπίζει η ΕΕ. Από τους περίπου 33.000 υπαλλήλους σε διοικητικές θέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόλις 1.370 είναι Γερμανοί και 380 προέρχονται από την Ολλανδία. Η Σουηδία μετρά 264 εργαζόμενους, ενώ η Δανία και η Φινλανδία έχουν καθεμία λιγότερους από 200. Οι αριθμοί αυτοί αναμένεται να μειωθούν ακόμη περισσότερο, καθώς οι ευρωκράτες συνταξιοδοτούνται και δεν διαφαίνεται ανανέωση των γενεών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού (European Personnel Selection Office - EPSO) προσέλκυσε 174.727 υποψηφίους στον γενικό διαγωνισμό AD5 του 2026, όμως ενώ η Ιταλία αντιστοιχούσε σχεδόν στο ήμισυ όλων των υποψηφίων, η Γερμανία, η Σουηδία, η Δανία και η Ολλανδία κατέγραψαν συγκριτικά λίγες αιτήσεις. Η Γερμανία, το πολυπληθέστερο κράτος μέλος της ΕΕ, έδωσε μόλις 11.699 υποψηφίους, έναντι 79.343 της Ιταλίας. Η Σουηδία κατέγραψε μόνο 1.804 υποψηφίους, ενώ η Δανία προσέλκυσε λιγότερους από 1.000.
«Ιδανικά, θα θέλαμε κάθε κράτος μέλος να εκπροσωπείται αναλογικά σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει την προκήρυξη διαγωνισμών ειδικά για τα υποεκπροσωπούμενα κράτη μέλη», προτείνει η ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Μόνικα Χόλμαϊερ από τους Γερμανούς Χριστιανοδημοκράτες.
Η ίδια σημειώνει επίσης ότι σε πολλούς τομείς «οι μισθοί στην ΕΕ είναι στην πραγματικότητα χαμηλότεροι». Για αποφοίτους στη Γερμανία, τη Δανία, τη Σουηδία και την Ολλανδία, μια καριέρα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ δεν είναι απαραίτητα πιο ελκυστική από τις ευκαιρίες που προσφέρει η εθνική αγορά εργασίας τους.
Καλύτερες ευκαιρίες στην πατρίδα
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 90,6% των πρόσφατων αποφοίτων στη Γερμανία και το 90,1% στην Ολλανδία απασχολούνταν το 2025, έναντι μέσου όρου 83% στην ΕΕ. Η απασχόληση μεταξύ πρόσφατων αποφοίτων πανεπιστημίου ξεπέρασε επίσης το 90% στη Σουηδία.
Ιδιαίτερα ισχυρές εναλλακτικές στον ιδιωτικό τομέα προσφέρει η Γερμανία. Απόφοιτοι μηχανικοί, οικονομολόγοι, νομικοί και ειδικοί στα οικονομικά μπορούν να κάνουν καριέρα σε μεγάλες εταιρείες, τράπεζες, συμβουλευτικές και εταιρείες τεχνολογίας, με αρχικούς μισθούς που φτάνουν τα 55.000 έως 70.000 ευρώ μικτά τον χρόνο.
Ανταγωνιστικές ευκαιρίες προσφέρει και ο δημόσιος τομέας. Στη Γερμανία, οι απόφοιτοι μπορούν να πληρούν τα κριτήρια για θέσεις στη μισθολογική κλίμακα A13, με βασικούς μηνιαίους μισθούς 4.500 έως 5.300 ευρώ ή και περισσότερα, ανάλογα με τον εργοδότη και το κλιμάκιο. Οι μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι απολαμβάνουν επίσης ασφάλεια θέσης, συνταξιοδοτικά δικαιώματα και υποστήριξη για την υγειονομική περίθαλψη.
Σε σύγκριση, οι νεοπροσληφθέντες υπάλληλοι της ΕΕ στη βαθμίδα AD5 μπορούν να λαμβάνουν περίπου 4.749 ευρώ καθαρά τον μήνα, ποσό που μπορεί να αυξηθεί γύρω στα 5.734 ευρώ με το επίδομα αποδήμου, χωρίς αυτό να είναι αρκετά ελκυστικό ώστε να πείσει τους αποφοίτους από τη βόρεια Ευρώπη να μετακινηθούν και να περάσουν από τη χρονοβόρα διαδικασία επιλογής της EPSO.
«Δυστυχώς, η διαδικασία πρόσληψης είναι συχνά πολύ μακρά και ορισμένοι απόφοιτοι μπορεί να αναζητήσουν άλλες ευκαιρίες πριν ακούσουν από κάποιο θεσμικό όργανο της ΕΕ για την πορεία της αίτησής τους. Υπάρχει επίσης ανάγκη να ευθυγραμμιστεί η μισθολογική δομή και τα αρχικά κλιμάκια με τα ανταγωνιστικά επίπεδα της αγοράς, ιδίως σε εξειδικευμένους τομείς όπως η πληροφορική, τα οικονομικά ή το δίκαιο. Αυτή τη στιγμή, οι μισθοί στην ΕΕ είναι συχνά χαμηλότεροι», αναφέρει η Χόλμαϊερ.
Άλλος παράγοντας είναι και οι συνθήκες εργασίας. Στη Δανία η τυπική εβδομάδα πλήρους απασχόλησης είναι συνήθως 37 ώρες, ενώ η Σουηδία και η Γερμανία διαθέτουν εδραιωμένα συστήματα άδειας μετ’ αποδοχών, γονικών παροχών και προστασίας της απασχόλησης. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ προσφέρουν επίσης γενναιόδωρη άδεια και εργασιακά δικαιώματα, όμως η ένταξη σε αυτά συνεπάγεται προσαρμογή σε διαφορετικό διοικητικό περιβάλλον και, συχνά, εργασία σε δεύτερη ή τρίτη γλώσσα.
Οι υποψήφιοι πρέπει επίσης να συνυπολογίσουν το κόστος στέγασης, την απώλεια επαγγελματικών δικτύων και τον αποχωρισμό από οικογένεια και φίλους. Για αποφοίτους με συντρόφους, παιδιά ή οικονομικές υποχρεώσεις, τα πλεονεκτήματα μιας καριέρας στην ΕΕ μπορεί να μη σταθμίζουν περισσότερο από το κόστος της μετεγκατάστασης στο εξωτερικό.
Πρέπει ακόμη να προετοιμαστούν για ανταγωνιστικές εξετάσεις και ενδέχεται να περιμένουν για μεγάλο διάστημα πριν λάβουν προσφορά. Ακόμη και η εξασφάλιση θέσης σε πίνακα επιλαχόντων της EPSO δεν εγγυάται απασχόληση, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία λιγότερο ελκυστική.
Οι Νότιοι Ευρωπαίοι βλέπουν πραγματική ευκαιρία
Πολύ διαφορετική είναι η εικόνα στη νότια Ευρώπη, όπου οι ασθενέστερες προοπτικές απασχόλησης, οι στάσιμοι μισθοί και η εργασιακή ανασφάλεια κάνουν τις Βρυξέλλες να μοιάζουν με καταφύγιο. Σύμφωνα με τη Eurostat, μόλις το 71,8% των πρόσφατων αποφοίτων στην Ιταλία και το 62,4% στην Ελλάδα απασχολούνταν το 2025, έναντι μέσου όρου 83% στην ΕΕ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι χαμηλοί μισθοί. Οι χώρες αυτές έχουν επίσης χαμηλές αρχικές αποδοχές, περιορισμένες δυνατότητες εξέλιξης και θέσεις εργασίας που δεν προσφέρουν την οικονομική ασφάλεια που υποσχέθηκαν τα προσόντα τους.
Η Ιταλία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) διαπίστωσε ότι οι ιταλικοί μισθοί παρέμειναν 6,1% κάτω από τα επίπεδα των αρχών του 2021 στο πρώτο τρίμηνο του 2026, τη μεγαλύτερη πτώση μεταξύ των μεγάλων οικονομιών του ΟΟΣΑ. Οι νέοι επαγγελματίες αντιμετωπίζουν επίσης άμισθες ή κακοπληρωμένες πρακτικές, συμβάσεις ορισμένου χρόνου και καθεστώτα ελεύθερης συνεργασίας με περιορισμένη προστασία της απασχόλησης.
Η Ισπανία κατέγραψε το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ το 2025, στο 10,5%. Παρότι οι εργασιακές μεταρρυθμίσεις μείωσαν το ποσοστό των εργαζομένων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου από 24,8% στις αρχές του 2022 σε 14,8% στις αρχές του 2026, η αυξημένη χρήση συμβάσεων μόνιμης εποχικής απασχόλησης εξακολουθεί να αφήνει ορισμένους εργαζόμενους με περιόδους χωρίς προβλέψιμο εισόδημα.
Οι μισθοί στην Ισπανία παρέμειναν επίσης 2% κάτω από τα επίπεδα των αρχών του 2021 στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Για τους νέους επαγγελματίες στη Μαδρίτη, τη Βαρκελώνη και άλλες ακριβές πόλεις, η απασχόληση δεν εγγυάται απαραίτητα προσιτή στέγη ή οικονομική ασφάλεια.
Η Ελλάδα κατέγραψε 8,9% ανεργία το 2025 και το χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης πρόσφατων αποφοίτων στην ΕΕ. Οι πτυχιούχοι που αναζητούν καριέρα εκτός του τουρισμού, της εστίασης και άλλων χαμηλότερα αμειβόμενων υπηρεσιών αντιμετωπίζουν περιορισμένες ευκαιρίες, ενώ το κόστος στέγασης προσθέτει επιπλέον πίεση. Επιπλέον, σύμφωνα με τη Eurostat, το 26,4% του πληθυσμού της Ελλάδας διέθεσε τουλάχιστον το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος του νοικοκυριού για στέγη το 2025, έναντι μέσου όρου 7,7% στην ΕΕ.
Έτσι, για τους αποφοίτους σε αυτές τις χώρες, μια καριέρα στην ΕΕ προσφέρει σημαντική βελτίωση σε αποδοχές και εργασιακή ασφάλεια. Οι πρωτοδιόριστοι δημόσιοι υπάλληλοι με πανεπιστημιακά πτυχία σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα μπορούν να κερδίζουν μεταξύ 780 και 1.800 ευρώ καθαρά τον μήνα, ποσά αισθητά χαμηλότερα από τα περίπου 4.749 ευρώ που είναι διαθέσιμα σε έναν νεοπροσληφθέντα υπάλληλο βαθμίδας AD5 χωρίς επίδομα αποδήμου.
Σύμφωνα με τη Χόλμαϊερ, «μεταξύ των νέων μορφωμένων ανθρώπων με πτυχίο, η ανεργία είναι υψηλότερη στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα σε σύγκριση με τις βόρειες χώρες, οπότε αυτό μπορεί να παίζει ρόλο. Ίσως οι φοιτητές από αυτές τις χώρες να είναι πιο πρόθυμοι να ρισκάρουν και να υποβάλουν αίτηση. Ίσως να υπάρχει επίσης καλύτερη διάδοση από στόμα σε στόμα στην Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα σχετικά με αυτές τις ευκαιρίες».
Μπορούν οι Βρυξέλλες να αναστρέψουν την τάση;
Πρόκειται για πρόκληση μακροπρόθεσμου χαρακτήρα για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τα οποία έχουν θεσπίσει ενιαία διαδικασία επιλογής για την πρόσληψη υπαλλήλων από όλα τα κράτη μέλη.
Παρότι η πρόσληψη βασίζεται στην αξιοκρατία και ο αριθμός των αιτήσεων δεν καθορίζει απαραίτητα την εθνικότητα των επιτυχόντων, η σταθερά χαμηλή συμμετοχή από τη βόρεια Ευρώπη δυσκολεύει την αντιμετώπιση των υφιστάμενων γεωγραφικών ανισορροπιών, καθώς οι παλαιότεροι υπάλληλοι συνταξιοδοτούνται. Μία από τις λύσεις στις οποίες έχει καταλήξει η Επιτροπή είναι τα σχέδια δράσης για την προσέλκυση υποψηφίων από υποεκπροσωπούμενα κράτη μέλη, όμως ακόμη και αυτά θα αποτύχουν όταν απλώς δεν υπάρχουν αρκετοί υποψήφιοι.
«Ως μέλος της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού, χαιρετίζω κάθε προσπάθεια της Επιτροπής να προσελκύσει υποψηφίους από υποεκπροσωπούμενες χώρες, καθώς κοινός μας στόχος είναι όλα τα κράτη μέλη να εκπροσωπούνται αναλογικά. Χρειαζόμαστε γεωγραφική ισορροπία και αναλογική εκπροσώπηση όλων των κρατών μελών σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνο της Επιτροπής, αλλά και των οργανισμών και άλλων θεσμών», δηλώνει η Χόλμαϊερ.
Προσθέτει ότι «διαγωνισμοί ειδικά για τις υποεκπροσωπούμενες χώρες θα μπορούσαν να βοηθήσουν σε αυτό. Πιστεύω ότι στο τέλος της ημέρας εναπόκειται στο κάθε άτομο να αποφασίσει αν αυτός είναι ο επαγγελματικός δρόμος που θα ήθελε να ακολουθήσει και αν αποτελεί πραγματικό του πάθος. Απαιτεί πολλή σκέψη, γιατί συνεπάγεται μετακίνηση σε διαφορετική χώρα, συχνά εκμάθηση νέων γλωσσών, κατανόηση των τοπικών γραφειοκρατιών και πολιτισμών και ζωή μακριά από φίλους και οικογένεια».