Οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν πιο γρήγορα από τα εισοδήματα νοικοκυριών σε 17 χώρες ΕΕ το 2015‑2025. Το χάσμα μεγάλωσε κυρίως στην Πορτογαλία, ενώ στη Ρουμανία οι τιμές κατοικιών έπεσαν σε σχέση με τα εισοδήματα.
Μέχρι πού φτάνει το εισόδημα ενός νοικοκυριού όταν αγοράζει σπίτι; Σε 17 χώρες της ΕΕ, το 2025 έφτανε για λιγότερα σε σχέση με μια δεκαετία νωρίτερα. Ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα της Eurostat, που αποτυπώνει πώς αλλάζει το εισόδημα των νοικοκυριών σε σχέση με τις τιμές των κατοικιών, αυξήθηκε κατά 6,8% σε επίπεδο ΕΕ την περίοδο αυτή, παρότι μειώθηκε σε 10 κράτη μέλη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την ίδια ώρα, οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 62% στη δεκαετία έως το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Ως απάντηση στη στεγαστική κρίση σε όλη την Ένωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2025 το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Προσιτής Στέγασης.
Τι είναι ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα;
Ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα συγκρίνει τις μεταβολές στις τιμές των κατοικιών με τις μεταβολές στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ανά άτομο. Άνοδος του δείκτη σημαίνει ότι τα σπίτια έχουν γίνει ακριβότερα σε σχέση με τα εισοδήματα. Πτώση σημαίνει ότι έχουν γίνει φθηνότερα σε σχέση με τα εισοδήματα.
Το στοιχείο κάθε χώρας δείχνει πόσο έχει μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου ο δικός της δείκτης. Στο πόσο μπορούν να αντέξουν οικονομικά οι αγοραστές επηρεάζουν επίσης οι δαπάνες για στεγαστικά δάνεια.
Η Πορτογαλία καταγράφει τη μεγαλύτερη άνοδο
Μεταξύ 2015 και 2025, η Πορτογαλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στον δείκτη τιμών κατοικιών προς εισόδημα, κατά 60,8%. Ακολούθησε η Ολλανδία με 34,3%.
«Η χώρα γνώρισε τουριστική άνθηση και το πρόγραμμα χρυσής βίζας προσέλκυσε ξένους επενδυτές, οπότε οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν εν μέρει λόγω ξένου κεφαλαίου», δήλωσε στο Euronews Business ο Μάικ Λάνγκεν, ανώτερος οικονομολόγος στέγασης στην ABN AMRO.
Ο ίδιος είπε ότι η στεγαστική έλλειψη και η ζήτηση από επενδυτές ήταν οι βασικοί λόγοι της ανόδου στην Ολλανδία.
Ο δείκτης αυξήθηκε επίσης πάνω από 20% στην Ουγγαρία (26,5%), την Τσεχία (25,8%), την Ισπανία (24,5%) και την Ελλάδα (22,5%).
Αυτό σημαίνει ότι τα σπίτια έγιναν λιγότερο προσιτά σε αυτές τις χώρες, καθώς οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Ο Ρόναν Λάιονς, αναπληρωτής καθηγητής οικονομικών στο Trinity College του Δουβλίνου, ανέφερε ότι οι χώρες στην κορυφή της λίστας συνδυάζουν ισχυρή ζήτηση στις μεγάλες πόλεις τους με προσφορά που δυσκολεύτηκε να ακολουθήσει.
Ο δείκτης αυξήθηκε επίσης πάνω από 10% στη Σλοβενία (18,2%), την Ιρλανδία (14,4%), την Αυστρία (13,6%), τη Σλοβακία (11,2%), το Λουξεμβούργο (10,6%) και τη Λιθουανία (10,1%).
Η Ρουμανία καταγράφει τη μεγαλύτερη πτώση, ενώ οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος
Στον αντίποδα, ο δείκτης της Ρουμανίας μειώθηκε κατά 42,8%, τη μεγαλύτερη πτώση στην ΕΕ. Οι τιμές των κατοικιών ήταν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με τα εισοδήματα των νοικοκυριών το 2025 σε σύγκριση με το 2015.
Ο δείκτης τιμών κατοικιών προς εισόδημα μειώθηκε επίσης κατά 25,2% στη Φινλανδία και κατά 16,2% στη Βουλγαρία. Η Κύπρος (12%) και η Ιταλία (11,9%) κατέγραψαν επίσης διψήφιες μειώσεις.
Ο Λάνγκεν σημείωσε ότι η ισχυρή αύξηση των εισοδημάτων στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία μετά την ένταξή τους στην ΕΕ έκανε τα σπίτια φθηνότερα σε σχέση με τα εισοδήματα.
Ο Λάιονς ανέδειξε την πίεση που δέχονται οι ενοικιαστές στη Ρουμανία. Το 2025, το 56% των ανθρώπων που πλήρωναν ενοίκιο σε τιμές αγοράς ζούσαν σε νοικοκυριά που δαπανούσαν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.
Στις τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, ο δείκτης μειώθηκε λιγότερο από 6% στη Γαλλία και κατά 11,9% στην Ιταλία, ενώ αυξήθηκε κατά 1,6% στη Γερμανία. Η Ισπανία κατέγραψε τη μεγαλύτερη άνοδο μεταξύ των τεσσάρων, με 24,5%.
Μακροπρόθεσμη σύγκριση
Η Eurostat συγκρίνει επίσης τον δείκτη κάθε χώρας το 2025 με τον δικό της μέσο όρο στην περίοδο 2000 έως 2025, χρησιμοποιώντας το παλαιότερο διαθέσιμο έτος όπου δεν υπάρχουν στοιχεία για το 2000. Σε επίπεδο ΕΕ, ο δείκτης ήταν μόλις 0,03% πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο.
Η Πορτογαλία και η Ρουμανία βρέθηκαν ξανά στα δύο άκρα. Ο δείκτης της Πορτογαλίας ήταν 37% πάνω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της, έναντι αύξησης 60,8% από το 2015. Ο δείκτης της Ρουμανίας ήταν 53% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της, έναντι μείωσης 42,8% από το 2015.
Σε ορισμένες χώρες, τα δύο μέτρα δίνουν διαφορετική εικόνα. Για παράδειγμα, ο δείκτης της Ιρλανδίας ήταν 14,4% υψηλότερος σε σχέση με το 2015 αλλά 1,7% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της. Σύμφωνα με τον Λάιονς, αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι ο μακροπρόθεσμος μέσος όρος περιλαμβάνει τη στεγαστική φούσκα των μέσων της δεκαετίας του 2000.
Παρόμοιο μοτίβο εμφανίζει η Λιθουανία, με δείκτη 10,1% υψηλότερο από το 2015 και 5,7% χαμηλότερο από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της.
Η Ολλανδία και η Ουγγαρία κατέγραψαν και οι δύο διψήφιες αυξήσεις μεταξύ 2015 και 2025. Το 2025, οι δείκτες τους ήταν αντίστοιχα 12% και 5,3% πάνω από τους μακροπρόθεσμους μέσους όρους τους. Ο δείκτης της Βουλγαρίας ήταν 36% κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της και 16,2% κάτω από το επίπεδο του 2015.
Παίζει ρόλο το έτος αναφοράς;
«Η περίοδος αναφοράς (2015) έδειξε σχεδόν ιστορικά χαμηλό επίπεδο στους δείκτες τιμών προς εισόδημα. Αυτό σημαίνει ότι συγκρίνουμε με μία από τις φθηνότερες περιόδους των τελευταίων 20 ετών», είπε ο Λάνγκεν. Πρόσθεσε ότι, αν το 2005 ήταν το έτος εκκίνησης, η αύξηση θα ήταν πολύ μικρότερη.
Ο Λάνγκεν επισήμανε επίσης ότι έχει σημασία το κόστος των στεγαστικών δανείων, καθώς λίγοι αγοράζουν σπίτια με μετρητά. Το επιτόκιο καταθέσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι 2,5%, έναντι μείον 0,3% στα τέλη του 2015.
«Και τα δύο μέτρα αφορούν τη μεταβολή: τη μεταβολή από το 2015 ή την απόσταση από τον μέσο όρο 25 ετών. Κανένα δεν μας λέει πόσο προσιτή είναι σήμερα η στέγαση», είπε ο Λάιονς. Υπογράμμισε ότι μια πτώση δεν σημαίνει πως μια αγορά γίνεται προσιτή.
Ο Λάιονς επισήμανε ένα ακόμη σημείο. «Οι χώρες που «βελτιώνονται» στα στοιχεία της Eurostat δεν φαίνονται πάντα καλά», ανέφερε. Σημείωσε ότι οι ενοικιαστές στη Φινλανδία, όπου ο δείκτης μειώθηκε κατά ένα τέταρτο, δαπανούν περίπου το 32% του εισοδήματός τους για ενοίκιο, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, σύμφωνα με την έρευνα της Eurostat για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης.