Σε αποκλειστική συνέντευξη στο Euronews, η Βραζιλιάνα υπουργός για τους Αυτόχθονες Λαούς, Σόνια Γκουαζαζάρα, υπερασπίστηκε την παρουσία των αυτοχθόνων στις πολιτικές αποφάσεις και στα διεθνή φόρα
Για πρώτη φορά, το παραδοσιακό κάλυμμα κεφαλής των αυτοχθόνων λαών αναμένεται να πάρει τη θέση του ανάμεσα στα κοστούμια και τις γραβάτες. Αυτή είναι η εικόνα που διαμορφώνεται στη φετινή COP30, η οποία ξεκίνησε τη Δευτέρα στη Βραζιλία, όπου οι αυτόχθονες κοινότητες προβλέπεται να έχουν πρωτοφανή συμμετοχή σε Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η σημασία αυτών των πληθυσμών και η οριοθέτηση των εδαφών τους θεωρούνται από τους επιστήμονες κρίσιμα στοιχεία για την προστασία του περιβάλλοντος και ειδικά των δασών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η πρώτη Διάσκεψη που πραγματοποιείται εντός της Αμαζονίας προσφέρει την ιδανική ευκαιρία για να αναδειχθεί ο ρόλος τους.
Η βραζιλιανική κυβέρνηση έχει οργανώσει σειρά πρωτοβουλιών ώστε οι αυτόχθονες λαοί να έχουν ουσιαστική παρουσία στη COP30, μεταξύ των οποίων και η συμμετοχή περισσότερων από τριών χιλιάδων ατόμων – αριθμός-ρεκόρ. Από αυτούς, περίπου χίλιοι θα συμμετάσχουν άμεσα στις επίσημες διαπραγματεύσεις στη λεγόμενη Μπλε Ζώνη, ενώ οι υπόλοιποι δύο χιλιάδες βρίσκονται ήδη στην Πράσινη Ζώνη, στην οποία δραστηριοποιούνται οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και παρατηρητές.
Σε αποκλειστική συνέντευξη στο Euronews, η υπουργός για τους Αυτόχθονες Λαούς, Σόνια Γκουαζαζάρα, τόνισε τη σημασία της συμμετοχής αυτών των κοινοτήτων στις πολιτικές αποφάσεις και στα διεθνή φόρα.
«Η συζήτηση αφορά λύσεις για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Τα αυτόχθονα εδάφη και οι αυτόχθονες λαοί έχουν αποδεδειγμένα τη μεγαλύτερη συμβολή στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των δασών και συμβάλλουν ουσιαστικά στην κλιματική ισορροπία μέσα από τον τρόπο ζωής τους. Δεν μπορούμε να αναζητούμε λύσεις χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη όσους προστατεύουν το περιβάλλον και ήδη πλήττονται άμεσα από την κλιματική κρίση», δήλωσε η υπουργός.
Η πρόταση της Βραζιλίας: Ταμείο για τα τροπικά δάση
Κεντρική πρόταση της Βραζιλίας στη φετινή Διάσκεψη είναι η δημιουργία Ταμείου για την Προστασία των Τροπικών Δασών (TFFF). Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το 20% των πόρων θα κατευθυνθεί στους αυτόχθονες λαούς. Ο στόχος είναι η συγκέντρωση 125 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων τα 100 δισεκατομμύρια θα προέλθουν από την ιδιωτική χρηματοδότηση και τα υπόλοιπα από κυβερνητικές συνεισφορές και φιλανθρωπία. Μέχρι στιγμής, η μεγαλύτερη συνεισφορά προέρχεται από τη Νορβηγία, που έχει διαθέσει 3 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο «Κύκλος των Λαών» και η COP Village
Στην Πράσινη Ζώνη λειτουργεί το Περίπτερο του Κύκλου των Λαών, που συγκροτήθηκε από τη Διεθνή Ιθαγενική Επιτροπή υπό την ηγεσία της Σόνια Γκουαζαζάρα και την Επιτροπή Παραδοσιακών Κοινοτήτων, Αφροαπογόνων και Οικογενειακής Γεωργίας, υπό τον συντονισμό της υπουργού Ισότητας των Φυλών, Ανιέλ Φράνκου. Εκεί πραγματοποιούνται δράσεις και συζητήσεις για την εμπειρία αυτών των ομάδων στη μάχη κατά της κλιματικής κρίσης.
Για τη φιλοξενία των χιλιάδων αυτόχθονων που συμμετέχουν στη Διάσκεψη έχει δημιουργηθεί το COP Village, ένας κεντρικός χώρος διαμονής μέσα σε πανεπιστημιακό συγκρότημα, σχεδιασμένος ώστε να διευκολύνει τον διάλογο και τη συνεργασία. Η Εθνική Υπηρεσία για τους Αυτόχθονες Λαούς (FUNAI) έχει δημιουργήσει επίσης τον «Χώρο Βιοποικιλότητας», όπου αυτόχθονες παραγωγοί προβάλλουν και διαθέτουν τα προϊόντα τους. Την ίδια ώρα, η FUNAI διοργανώνει το Φεστιβάλ Κινηματογράφου «Ηχώ της Γης» στο Μουσείο Εικόνας και Ήχου του Μπελέμ, με περισσότερες από 30 προβολές αφιερωμένες στους αυτόχθονες πληθυσμούς.
«Η φωνή των λαών πρέπει να φτάσει στη λήψη αποφάσεων»
«Η βασική πρόκληση είναι να κατανοήσουν οι χώρες και οι παγκόσμιοι ηγέτες τον κεντρικό ρόλο της συμμετοχής των αυτοχθόνων στη λήψη αποφάσεων», υποστήριξε η Γκουαζαζάρα. «Στη φετινή COP εργαζόμαστε ώστε οι αυτόχθονες να έχουν άμεσο αντίκτυπο τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στο ευρύτερο πρόγραμμα, για να ενισχύσουμε την ενημέρωση και την κατανόηση της συμβολής των αυτόχθονων εδαφών, η οποία συχνά δεν αναγνωρίζεται από τις θεσμικές δομές των διεθνών διασκέψεων».
Εκπαίδευση νέων αυτόχθονων ηγετών
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη Διάσκεψη, η κυβέρνηση υλοποίησε το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Kuntari Katu» – στη γλώσσα Nhengatú σημαίνει «αυτός που μιλά για τον λαό και εκ μέρους του λαού». Το πρόγραμμα περιλάμβανε γλωσσική κατάρτιση και εξάσκηση στις διαδικασίες των διαπραγματεύσεων της COP. Παράλληλα, ο κύκλος «COP Parente» πραγματοποίησε σειρά εκδηλώσεων σε διάφορες πολιτείες, ενημερώνοντας τις αυτόχθονες κοινότητες για τη λειτουργία της COP και επιλέγοντας τους εκπροσώπους τους.
Η επιρροή της Πράσινης Ζώνης
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικής Έρευνας της Αμαζονίας (IPAM), Αντρέ Γκιμαράες, επισημαίνει ότι η παρουσία των αυτοχθόνων στην Πράσινη Ζώνη λειτουργεί καταλυτικά για τις επίσημες διαπραγματεύσεις.
«Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης, οι διαπραγματευτές επηρεάζονται από όσα συμβαίνουν εκτός των αίθουσων: τις διαδηλώσεις, τα αιτήματα των αυτόχθονων κοινοτήτων, τις δράσεις των νέων και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η παρουσία αυτή είναι κρίσιμη, γιατί οι λαοί αυτοί είναι θεμελιώδεις για τη διατήρηση του κλίματος και των φυσικών πόρων και ταυτόχρονα οι πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής», εξήγησε. «Η παρουσία μας στο Μπελέμ είναι και συμβολική και πρακτική: δείχνει ότι η Βραζιλία είναι μια δημοκρατική, ανοιχτή χώρα που σέβεται τις διαφορές και ότι η φωνή αυτών των κοινοτήτων πρέπει να ενσωματωθεί στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων».
Στοιχεία που επιβεβαιώνουν τον ρόλο των αυτόχθονων
Στη Βραζιλία, τα αυτόχθονα εδάφη καλύπτουν περίπου 105 εκατομμύρια εκτάρια, δηλαδή το 13,8% της επικράτειας, και συμβάλλουν άμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος. Το 2024 αντιστοιχούσαν μόλις στο 1,3% της συνολικής αποψίλωσης της χώρας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτή η προστασία οφείλεται στη βιώσιμη σχέση των αυτοχθόνων με τα οικοσυστήματα, η οποία λειτουργεί ως πραγματικό δίχτυ ασφαλείας για τη φύση.
Από το 2023, με την έναρξη της τρέχουσας θητείας του προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει 16 νέα αυτόχθονα εδάφη. Η ίδρυση του Υπουργείου Αυτόχθονων Λαών, βασική προεκλογική δέσμευση του Λούλα, αποτέλεσε σημαντικό θεσμικό βήμα, με τη Σόνια Γκουαζαζάρα να αναλαμβάνει την ηγεσία του λόγω της αναγνωρισμένης δράσης της υπέρ των δικαιωμάτων των αυτοχθόνων.