Η αναβάθμιση του "ανεπαρκούς" δικτύου της Ευρώπης αποτελεί "επείγον ζήτημα" για την ενεργειακή ασφάλεια της ηπείρου.
Οι δυσχέρειες που προκαλούνται από το απαρχαιωμένο ενεργειακό δίκτυο της Ευρώπης θέτουν σε κίνδυνο περισσότερα από 120 GW αναμενόμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα σχεδιαζόμενα έργα καθαρής ενέργειας που χρησιμοποιούνται για την ηλεκτροδότηση εκατομμυρίων νοικοκυριών σε 20 χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν να "ναυαγήσουν", προειδοποιεί νέα έκθεση της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember.
Η ανάλυση διαπίστωσε ότι ένας στους δύο διαχειριστές δικτύου έχει "ανεπαρκή χωρητικότητα δικτύου" για να συνδέσει τα επερχόμενα αιολικά και ηλιακά έργα στο δίκτυο - συμπεριλαμβανομένων των ηλιακών συλλεκτών στις στέγες.
Οι εμπειρογνώμονες έχουν περιγράψει τα εμπόδια για την ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως "ζήτημα επείγοντος" εν μέσω του πολέμου κατά του Ιράν, ο οποίος έχει δει τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να εκτοξεύονται στα ύψη.
"Με το κόστος της ενέργειας να εκτοξεύεται, τα δίκτυα της Ευρώπης αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στον αγώνα για την εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα αντικαταστήσουν τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και θα προστατεύσουν τα νοικοκυριά από τις ασταθείς τιμές", λέει η Elisabeth Cremona, αναλύτρια ενέργειας στην Ember.
"Οι συμφορήσεις στα δίκτυα δεν είναι πλέον απλώς ένα τεχνικό ζήτημα. Αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια".
Ποιες ευρωπαϊκές χώρες θα υποφέρουν περισσότερο;
Σύμφωνα με την έκθεση (πηγή στα Αγγλικά), οι πιο σοβαροί περιορισμοί εντοπίζονται στην Αυστρία, τη Βουλγαρία, τη Λετονία, τις Κάτω Χώρες, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά μεγάλα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας, όπως η Γερμανία και η Ιταλία, δεν δημοσιεύουν στοιχεία για τη χωρητικότητα του δικτύου, πράγμα που σημαίνει ότι το ζήτημα θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι φοβούνται οι αναλυτές.
Τα εμπόδια στο δίκτυο επηρεάζουν τόσο τα μεγάλα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και τις οικιακές εγκαταστάσεις, προειδοποιεί η έκθεση. Σε όλες τις 17 χώρες που αναφέρουν τη χωρητικότητα του δικτύου τους, περισσότερα από τα δύο τρίτα των νέων αιολικών και ηλιακών συστημάτων μεγάλης κλίμακας που έχουν προγραμματιστεί έως το 2030 βρίσκονται σήμερα σε κίνδυνο.
Η ανεπαρκής χωρητικότητα του δικτύου θα μπορούσε επίσης να καθυστερήσει 16GW ηλιακών εγκαταστάσεων σε στέγες, επηρεάζοντας περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια νοικοκυριά σε όλη την Ευρώπη.
Για το πλαίσιο, ένας σταθμός ηλεκτροπαραγωγής με δυναμικότητα 1 GW θα μπορούσε να τροφοδοτήσει περίπου 876.000 νοικοκυριά για ένα έτος, εάν καταναλώνουν κατά μέσο όρο 10.000 kWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως.
Η ανάλυση διαπίστωσε επίσης ότι ορισμένα από τα δίκτυα της Ευρώπης είναι καλά τοποθετημένα για να εξυπηρετήσουν τη νέα ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από την ηλεκτροδότηση των νοικοκυριών.
Έξι από τις οκτώ χώρες αναφοράς διαθέτουν αρκετή χωρητικότητα δικτύου για να συνδέσουν έως και το ένα τρίτο των νοικοκυριών μια νέα αντλία θερμότητας. Ωστόσο, η Πολωνία και η Ισπανία θα αντιμετώπιζαν σημαντικούς περιορισμούς, καθώς η χωρητικότητα του δικτύου διανομής για τη νέα ζήτηση είναι περιορισμένη.
"Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, οι επενδύσεις στην ηλιακή ενέργεια στις στέγες αυξήθηκαν κατακόρυφα, καθώς τα νοικοκυριά αναζητούσαν προστασία από τις ασταθείς τιμές της ενέργειας", λέει ο Cremona.
"Καθώς οι χώρες βλέπουν και πάλι τον επείγοντα χαρακτήρα της αντικατάστασης των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν έχουμε την πολυτέλεια τα δίκτυα να μπαίνουν εμπόδιο".
Γιατί το δίκτυο της Ευρώπης είναι "ανεπαρκές";
Οι επενδύσεις στο δίκτυο της Ευρώπης αυξήθηκαν κατά σχεδόν 50 % τα τελευταία πέντε χρόνια και ανήλθαν σε 70 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Ωστόσο, οι εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι αυτό εξακολουθεί να υπολείπεται αυτού που απαιτείται για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης.
Μια έκθεση της Aurora Energy Research για το 2025 διαπίστωσε ότι το κόστος διαχείρισης της συμφόρησης στην Ευρώπη πλησίασε τα 9 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ενώ 72TWH ενέργειας κυρίως από ανανεώσιμες πηγές περιορίστηκαν λόγω συμφόρησης. Αυτό ισοδυναμεί με την ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της Αυστρίας.
Το δίκτυο της Ευρώπης χτίστηκε αρχικά με βάση τον άνθρακα και αργότερα το φυσικό αέριο - το οποίο τείνει να λειτουργεί από κεντρικά τοποθετημένες μονάδες. Ωστόσο, η πράσινη ενέργεια, όπως η αιολική και η ηλιακή, τείνει να βρίσκεται σε απομακρυσμένες περιοχές, πράγμα που σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει τώρα να βρει έναν αποτελεσματικό τρόπο μεταφοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στα σπίτια και τις επιχειρήσεις.
Θα βοηθήσουν οι χαμηλότερες τιμές ενέργειας να διορθωθεί το δίκτυο;
Σημαίνει ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες παράγουν περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια από όση μπορεί να διαχειριστεί το δίκτυο, πράγμα που σημαίνει ότι συχνά πληρώνουν για να κλείσουν τις ανεμογεννήτριες (curtailing) και καταφεύγουν ξανά στα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσίασε μια δοκιμή για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, παρέχοντας στα σπίτια μειωμένη ή δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια τις ημέρες με ανέμους, αντί να κλείνουν οι ανεμογεννήτριες.
Ακολουθεί την αυξανόμενη κριτική ότι η Βρετανία δαπάνησε πέρυσι το ιλιγγιώδες ποσό των 1,47 δισεκατομμυρίων λιρών (περίπου 1,67 δισεκατομμύρια ευρώ) για να απενεργοποιήσει τις ανεμογεννήτριες και να πληρώσει τα εργοστάσια φυσικού αερίου για να τις ενεργοποιήσουν.
Ο Γκρεγκ Τζάκσον, διευθύνων σύμβουλος της ενεργειακής εταιρείας Octopus Energy, υποστηρίζει ότι η δοκιμή πρέπει να γίνει μόνιμη, ώστε οι καταναλωτές να έχουν εμπιστοσύνη να επενδύσουν στην ηλεκτροδότηση.
"Οι μόνιμες αλλαγές θα σήμαιναν ότι θα μπορούσατε να αγοράσετε ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο, ή μια αντλία θερμότητας, ή μπαταρίες για να χρησιμοποιείτε την ενέργεια όταν είναι φθηνή", λέει ο Τζάκσον. "Όλα αυτά θα μετατόπιζαν τη ζήτηση πολύ πιο αποτελεσματικά από ό,τι θα δούμε σε οποιαδήποτε δοκιμή".