Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ισχυρίστηκε ότι τα χτυπήματα κατά της Τεχεράνης δεν έχουν "καμία επίπτωση" στις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας - Υπάρχει κάποια βάση σε αυτούς τους ισχυρισμούς;
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί ισχυρίστηκε ότι οι βομβαρδισμοί στην Τεχεράνη δεν είχαν "καμία επίπτωση" στην ικανότητα της χώρας να συνεχίσει να πολεμάει το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, αποδίδοντας την στρατιωτική ανθεκτικότητα στην "αποκεντρωμένη στρατηγική ψηφιδωτής άμυνας" της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η δήλωση, που αναρτήθηκε στο Χ, κοινοποιήθηκε μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στις 28 Φεβρουαρίου, από τα οποία σκοτώθηκαν περίπου 40 Ιρανοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF) και τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Ανάμεσά τους ήταν και ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η σύγκρουση έχει έκτοτε επεκταθεί στην ευρύτερη περιοχή, καθώς τα αντίποινα της Τεχεράνης στοχεύουν το Ισραήλ, καθώς και τα κράτη του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ. Εν τω μεταξύ, ο Λίβανος έχει παρασυρθεί στον περιφερειακό πόλεμο λόγω της υποστήριξης της σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ προς το ιρανικό καθεστώς.
Η ομάδα ελέγχου γεγονότων του Euronews, The Cube, έριξε μια πιο προσεκτική ματιά στις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν για να διαπιστώσει αν οι ισχυρισμοί του Αραγτσί ευσταθούν.
Ποια είναι η στρατηγική άμυνας "μωσαϊκό";
Η αμυντική στρατηγική του Ιράν επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει τον αντίκτυπο της εξόντωσης της ανώτερης ηγεσίας προετοιμάζοντας σχολαστικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, ουσιαστικά μέσω ενός αποκεντρωμένου συστήματος διοίκησης. Η μεταφρική χρήση της έννοιας "μωσαϊκό" αναφέρεται στην ανθεκτικότητα ενός συστήματος που αποτελείται από αλληλένδετα, αλλά ανεξάρτητα μέρη.
"Οι ρίζες της έννοιας της άμυνας του μωσαϊκού ανάγονται στις αρχές της δεκαετίας του 2000, μετά την εισβολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν το 2001 και στο Ιράκ το 2003", δήλωσε στο The Cube ο Francesco Salesio Schiavi, ερευνητής και μη μόνιμος συνεργάτης του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής της Ελβετίας.
Ιρανοί στρατηγικοί εκτιμούν ότι η κατάρρευση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν επιταχύνθηκε λόγω της ταχείας εξόντωσης της ανώτερης ηγεσίας και των διοικητικών υποδομών από τις ΗΠΑ.
"Το ιρακινό σύστημα ήταν εξαιρετικά συγκεντρωτικό, πράγμα που σημαίνει ότι η εξουσία διαχέεται από πάνω προς τα κάτω", δήλωσε ο Schiavi. "Όταν το ανώτερο στρώμα της ηγεσίας χάθηκε, ολόκληρο το σύστημα διαλύθηκε".
"Αντί να ενισχύσει τον συγκεντρωτικό έλεγχο, η Τεχεράνη επέλεξε σκόπιμα να διαχέει την εξουσία σε όλη την επικράτεια και τους θεσμούς της", συνέχισε. "Αυτός ο μετασχηματισμός επιταχύνθηκε υπό τον Μοχάμεντ Αλί Τζαφαρί, ο οποίος υπηρέτησε ως διοικητής της Διακυβερνητικής Επιτροπής από το 2007 έως το 2019".
Η αμυντική στρατηγική του μωσαϊκού έχει σχεδιαστεί για να αντέχει τις επιθέσεις στις κεντρικές δομές διοίκησης, αλλά και για να διασφαλίσει ότι η ηγεσία μπορεί να αντιμετωπίσει μια χερσαία εισβολή, σύμφωνα με τον Federico Borsari, αμυντικό αναλυτή στο Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής_._
"Όσον αφορά τη δομή, κάθε επαρχία αποτελεί μέρος του μωσαϊκού", δήλωσε.
Το Ιράν έχει 31 επαρχίες, είπε ο Borsari, καθεμία από τις οποίες έχει "τους δικούς της διοικητές που έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν αποφάσεις και έχουν έναν πιο "ευέλικτο" και αυτόνομο τρόπο ερμηνείας της διοίκησης και του ελέγχου".
Μια αμυντική στρατηγική που ενισχύεται από τις κυρώσεις
Το Ιράν αντιμετωπίζει εδώ και περισσότερα από 45 χρόνια σκληρές δυτικές κυρώσεις, οι οποίες θεσπίστηκαν ως απάντηση στις δραστηριότητές για τον εμπλουτισμό ουρανίου, την υποστήριξη περιφερειακών οργανώσεων στη Μέση Ανατολή και τις σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η απομόνωση του Ιράν στη διεθνή σκηνή έχει ελαχιστοποιήσει τις στρατιωτικές του συνεργασίες, ωθώντας τη χώρα σε περαιτέρω αυτάρκεια στον τομέα της άμυνας.
"Κάθε επαρχία έχει τον δικό της εξοπλισμό και αποθέματα και εγκαταστάσεις όπου μπορεί ακόμη και να παράγει εξοπλισμό, κατασκευάζοντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε διάσπαρτα εργαστήρια που είναι διασκορπισμένα σε διάφορες επαρχίες", δήλωσε ο Borsari.
Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, παράλληλα με την έννοια της άμυνας "μωσαϊκό", στόχος του ιρανικού καθεστώτος είναι επίσης να εξασφαλίσει ότι θα αντέξει έναν παρατεταμένο πόλεμο, διασφαλίζοντας ότι η οικονομική και πολιτική πίεση θα ενταθεί στο εσωτερικό της χώρας.
"Γνωρίζουμε ότι οι παρατεταμένες συγκρούσεις μπορούν να γίνουν πραγματικά πολιτικά δύσκολο να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα στη Δύση", δήλωσε ο Borsari. "Νομίζω ότι αυτό είναι σίγουρα μέρος του ιρανικού σχεδιασμού- ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη επαρκής πίεση στο πολιτικό περιβάλλον των ΗΠΑ ώστε να ανασταλούν πραγματικά οι επιχειρήσεις ή να σταματήσουν οι επιχειρήσεις".
Πώς αντέδρασε το Ιράν στα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα
Ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφείς τους στρατιωτικούς στόχους των ΗΠΑ: να καταστρέψουν το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων και πυραύλων του Ιράν, να επιτύχουν την εξόντωση των ναυτικών του δυνάμεων, καθώς και να εμποδίσουν τον "άξονα της αντίστασης" -τις περιφερειακές οργανώσεις που στηρίζει το Ιράν- να βλάψουν τις αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.
Οι IDF έχουν προβεί σε παρόμοιες δηλώσεις, ζητώντας την εξάλειψη των "υπαρξιακών απειλών" για το Ισραήλ, επικαλούμενες τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, καθώς και τον "Άξονα της Αντίστασης".
Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης του Ιράν διευκόλυναν τις επιθέσεις αντιποίνων κατά του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου, παρόλο που η ανώτερη ηγεσία της χώρας και ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκαν στις 28 Φεβρουαρίου. Έκτοτε, το Ιράν έχει πραγματοποιήσει σημαντικά αντίποινα σε αμερικανικές βάσεις, υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και σε αεροδρόμια στην περιοχή του Κόλπου.
Όταν ρωτήθηκε σχετικά με τους ισχυρισμούς του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών ότι οι βομβαρδισμοί "δεν έχουν αντίκτυπο" σε συνέντευξή του στο Euronews, ο πρεσβευτής του Ιράν στον ΟΗΕ, Αλί Μπαχρεϊνί, δεν απάντησε άμεσα στους ισχυρισμούς, αλλά αντιθέτως έστρεψε την προσοχή στον "υψηλό" αριθμό θυμάτων μεταξύ των αμάχων, ιδίως στη βομβιστική επίθεση σε σχολείο στο νότιο Ιράν, η οποία παραμένει υπό διερεύνηση, αλλά στην οποία σκοτώθηκαν τουλάχιστον 175 άνθρωποι.
Παρόλα αυτά, ενώ η αμυντική στρατηγική της χώρας μπορεί να επιτρέπει κάποιο επίπεδο σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης, ο ισχυρισμός του Αραγτσί έρχεται σε αντίθεση με το πώς έχει εξελιχθεί η σύγκρουση προς το παρόν.
Μπορεί το Ιράν να ισχυριστεί βάσιμα ότι τα χτυπήματα στην Τεχεράνη δεν είχαν "κανένα αντίκτυπο";
Από τα τέλη Φεβρουαρίου, ο αμερικανοϊσραηλινός συνασπισμός έχει πλήξει σημαντικό αριθμό στρατηγικών ιρανικών στόχων - πλήττοντας ναυτικές βάσεις, πλοία και εναέριες εγκαταστάσεις, εκτοξεύοντας χιλιάδες βλήματα τις πρώτες ημέρες του πολέμου.
Σε αντίποινα, το Ιράν και οι εντολοδόχοι του έχουν πραγματοποιήσει περισσότερες από 3.000 επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη με στόχο το Ισραήλ και τα αραβικά κράτη του Κόλπου από την έναρξη της σύγκρουσης.
Ωστόσο, στις 5 Μαρτίου, Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν είχαν μειωθεί κατά 86% σε σύγκριση με τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης, αποκαλύπτοντας μια ταχεία μείωση της ικανότητας του Ιράν να παράγει και να αποθηκεύει πυραύλους.
"Από την έναρξη της εκστρατείας, οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στον εγκλωβισμό των πυραύλων του Ιράν και στην καταστροφή των κινητών εκτοξευτών πριν μπορέσουν να εκτοξεύσουν", δήλωσε ο Schiavi στο The Cube.
"Το μεγαλύτερο μπαράζ βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν εκτοξεύτηκε τις πρώτες 48 ώρες της σύγκρουσης, όταν η Τεχεράνη προσπάθησε να πετύχει κορεσμό στις αντίπαλες αεράμυνες με μεγάλες ομοβροντίες", πρόσθεσε. "Τα διαθέσιμα στοιχεία αποκαλύπτουν στη συνέχεια μια μετατόπιση, εν μέρει λόγω της καταστροφής των εκτοξευτών πυραύλων σε πλήγματα, αλλά και λόγω των επιχειρησιακών περιορισμών λόγω της αμερικανοϊσραηλινής αεροπορικής υπεροχής".
Χωρίς εκτοξευτές πυραύλων, η Τεχεράνη θα δυσκολευόταν να εκτοξεύσει τους βαλλιστικούς της πυραύλους.
Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, από τις 6 Μαρτίου, περίπου το 60% των εκτοξευτών πυραύλων του Ιράν έχει καταστραφεί. Ωστόσο, αξιωματούχοι του Πενταγώνου προειδοποίησαν επίσης την περασμένη εβδομάδα ότι το Ιράν μπορεί να εξακολουθεί να διατηρεί έως και το ήμισυ των πυραύλων και των εκτοξευτών του.
"Το βασικό ερώτημα δεν είναι απλώς πόσους πυραύλους ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη διαθέτει το Ιράν, αλλά πόσες πλατφόρμες εκτόξευσης και προστατευμένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης παραμένουν λειτουργικές μετά από δύο εβδομάδες συνεχών πληγμάτων", δήλωσε ο Schiavi.
Παρά ταύτα, η κλίμακα των επιπτώσεων στις λεγόμενες υπόγειες "πυραυλικές πόλεις" του Ιράν -που προστατεύουν το υπόγειο οπλοστάσιο της χώρας- μένει να προσδιοριστεί.
"Δεν γνωρίζουμε πόσους πυραύλους έχει ακόμη σε απόθεμα το Ιράν ή έχει κρύψει στις υπόγειες αποθήκες", δήλωσε ο Μπορσάρι στο The Cube.
Εκτός από τους βαλλιστικούς πυραύλους, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη παραμένουν βασικό όπλο για το Ιράν, επιτρέπουν στη χώρα να ασκεί σημαντική πίεση στους αντιπάλους της, όπως αποδεικνύεται από τον αντίκτυπο των χτυπημάτων στο Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Κατάρ, η αναχαίτιση των οποίων είναι επίσης πολύ δαπανηρή.
Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές
Ο πρεσβευτής του Ιράν στον ΟΗΕ ανέφερε την Τετάρτη ότι περισσότεροι από 1.341 άμαχοι σκοτώθηκαν στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, ενώ άλλοι 17.000 τραυματίστηκαν.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επαληθεύσει 18 επιθέσεις κατά εγκαταστάσεων υγειονομικής περίθαλψης από τις 28 Φεβρουαρίου και μια ενημέρωση του ιρανικού υπουργείου Υγείας την Τρίτη ανέφερε ζημιές σε τουλάχιστον 18 ασθενοφόρα και 21 κέντρα επειγόντων ιατρικών περιστατικών σε ολόκληρη τη χώρα.
Σύμφωνα με τις ισραηλινές στρατιωτικές εκτιμήσεις της 5ης Μαρτίου, περισσότεροι από 3.000 Ιρανοί στρατιώτες και πράκτορες έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες έχει εκτιμήσει ότι έως και 3,2 εκατομμύρια άνθρωποι στο Ιράν έχουν εκτοπιστεί από τον συνεχιζόμενο πόλεμο, με την πλειονότητα να διαφεύγει από την Τεχεράνη και άλλες μεγάλες πόλεις προς τα βόρεια της χώρας ή προς αγροτικές περιοχές.
Πώς το ιρανικό καθεστώς διαδίδει την προπαγάνδα
Υπάρχει ένα επίπεδο προπαγάνδας και τακτικής πολεμικής ρητορικής γύρω από τους ισχυρισμούς Αραγτσί ότι τα χτυπήματα στην Τεχεράνη δεν επηρεάζουν τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν.
"Όταν οι Ιρανοί ηγέτες αναφέρονται δημοσίως σε άμυνα ¨μωσαϊκό", στέλνουν στρατηγικά μηνύματα", δήλωσε ο Schiavi. "Στο εσωτερικό, το μήνυμα έχει σκοπό να καθησυχάσει τον πληθυσμό ότι το κράτος είναι κατά κάποιο τρόπο προετοιμασμένο να επιβιώσει ακόμη και μετά από σοβαρά στρατιωτικά πλήγματα".
"Σε διεθνές επίπεδο, χρησιμεύει επίσης ως προειδοποίηση προς τους αντιπάλους ότι τα μεγάλα πλήγματα, συμπεριλαμβανομένων των δολοφονιών ηγετικών στελεχών, δεν θα προκαλέσουν απαραίτητα μια γρήγορη κατάρρευση των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν, κάτι που βλέπουμε τώρα μέχρι στιγμής", πρόσθεσε.