Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας ζητά τηλεργασία, χαμηλότερα όρια ταχύτητας και στροφή στις δημόσιες συγκοινωνίες για μείωση της ζήτησης πετρελαίου.
Οι κυβερνήσεις καλούνται να προωθήσουν την τηλεργασία, να μειώσουν τα όρια ταχύτητας και να ενθαρρύνουν τη στροφή προς τα δημόσια μέσα μεταφοράς, καθώς και να εξετάσουν περιορισμούς στη χρήση αυτοκινήτων στα μεγάλα αστικά κέντρα, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ), ο οποίος κάνει λόγο για «δραματική» διαταραχή στις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου λόγω του κλεισίματος του Στενού του Χορμούζ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν, στις 28 Φεβρουαρίου, στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν, οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας αναταράξεις στις οικονομίες και αποκαλύπτοντας την ευθραυστότητα των αγορών ενέργειας.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η τιμή θα μπορούσε να φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι, καθώς δεν διαφαίνονται σημάδια αποκλιμάκωσης παρά τις πολιτικές συνομιλίες για μια ενδεχόμενη ναυτική αποστολή συνοδείας πλοίων μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, μια ιδέα που προώθησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και αργότερα ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, αλλά απέρριψε πρόσφατα ο επικεφαλής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, επικαλούμενος ζητήματα ασφαλείας.
Ο ΔΟΕ χαρακτηρίζει την τρέχουσα διαταραχή ως το «μεγαλύτερο σοκ προσφοράς στη σύγχρονη ιστορία», που οφείλεται στην κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει ουσιαστικά κλείσει έναν ζωτικής σημασίας εμπορικό διάδρομο, από όπου διέρχεται το 20% της παγκόσμιας παραγωγής και διακίνησης πετρελαίου, περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού και 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαϊκών προϊόντων.
«Η επανέναρξη της διέλευσης μέσω του Στενού του Χορμούζ είναι η πιο κρίσιμη κίνηση για την αποκατάσταση σταθερών ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου και για τη μείωση των πιέσεων στις αγορές και στις τιμές», προειδοποιεί η έκθεση του ΔΟΕ. «Στο μεταξύ, χώρες σε όλο τον κόσμο λαμβάνουν σειρά μέτρων για να αυξήσουν την προσφορά και να περιορίσουν τον αντίκτυπο των απότομων αυξήσεων τιμών στους καταναλωτές».
Τηλεργασία, χαμηλότερες ταχύτητες, λιγότερα αεροπορικά ταξίδια
Η τηλεργασία, οι χαμηλότερες ταχύτητες στους αυτοκινητόδρομους, η ενίσχυση των δημόσιων μεταφορών, η κοινή χρήση αυτοκινήτων και η πιο αποδοτική οδήγηση θα μπορούσαν, σύμφωνα με τον ΔΟΕ, να μειώσουν γρήγορα την κατανάλωση καυσίμων, με τον οργανισμό να καλεί τις κυβερνήσεις να προωθήσουν τέτοια μέτρα για να περιορίσουν τη ζήτηση πετρελαίου.
Οι οδικές μεταφορές αντιπροσωπεύουν περίπου το 45% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου, αν και το ποσοστό αυτό διαφέρει σημαντικά – από περίπου το ένα τρίτο στη Νότια Κορέα έως και τα δύο τρίτα σε ορισμένα τμήματα της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Στις πιο εύπορες οικονομίες, τα επιβατικά αυτοκίνητα είναι ο βασικός παράγοντας, καθώς ευθύνονται για περίπου το 60% της ενεργειακής κατανάλωσης στο οδικό δίκτυο.
Ωστόσο, η στρατηγική του ΔΟΕ δεν περιορίζεται στις οδικές μεταφορές.
Ο οργανισμός με έδρα το Παρίσι προτείνει επίσης ότι η μείωση των αεροπορικών ταξιδιών, όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές, θα μπορούσε να επιφέρει σημαντική εξοικονόμηση. Βραχυπρόθεσμα, σημειώνει ο ΔΟΕ, τα επαγγελματικά ταξίδια με αεροπλάνο και μόνο θα μπορούσαν να μειωθούν περίπου κατά 40% και, αν αυτό εφαρμοζόταν ευρέως μέσω εταιρικών πολιτικών περιορισμού των μετακινήσεων, η ζήτηση για καύσιμα τζετ θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά 7% έως 15%.
Σε απάντηση της συνεχιζόμενης παγκόσμιας κρίσης, αρκετές χώρες έχουν διευρύνει την τηλεργασία. Οι Φιλιππίνες και το Πακιστάν έχουν θεσπίσει τετραήμερη εργάσιμη εβδομάδα για τους δημοσίους υπαλλήλους, ενώ η Σρι Λάνκα κλείνει τις δημόσιες υπηρεσίες τις Τετάρτες.
Η Λαϊκή Δημοκρατία του Λάος, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ προωθούν ενεργά την εργασία από το σπίτι. Παρόμοια μέτρα είχαν ληφθεί σε όλη την Ευρώπη κατά την ενεργειακή κρίση του 2022–23, όταν οι κυβερνήσεις καλούσαν επίσης τους εργαζόμενους να μείνουν στο σπίτι για να περιορίσουν τη ζήτηση πετρελαίου.
Τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης σε πετρέλαιο δεν επαρκούν
Παρά την αποδέσμευση έκτακτων αποθεμάτων ύψους 400 εκατομμυρίων βαρελιών, αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι ο κόσμος δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην προσφορά για να σταθεροποιηθούν οι αγορές. Σε ένα ασταθές και αβέβαιο περιβάλλον, ο ΔΟΕ τονίζει ξεκάθαρα ότι η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί απλώς να αυξήσει την παραγωγή για να βγει από ένα σοκ πετρελαίου· πρέπει να προσαρμοστεί σε χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης.
Πρόκειται για την έκτη φορά που οι χώρες-μέλη του ΔΟΕ συντονίζουν δράση έκτακτης ανάγκης για τη σταθεροποίηση των αγορών πετρελαίου από τότε που ο οργανισμός ιδρύθηκε το 1974. Παρόμοιες συλλογικές παρεμβάσεις είχαν γίνει το 1991, το 2005, το 2011 και δύο φορές το 2022.
Η τρέχουσα κρίση, όπως σημειώνει ο οργανισμός, υπερβαίνει κατά πολύ το πετρέλαιο και περιλαμβάνει διαταραχές στις ροές φυσικού αερίου, με αλυσιδωτές συνέπειες για την ασφάλεια του εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια και τις τιμές.
Ο Γιοχάνες Ράουμπαλ, ανώτερος αναλυτής αργού πετρελαίου στην εταιρεία εμπορικής πληροφόρησης Kpler, δήλωσε ότι αν το Χορμούζ παραμείνει κλειστό για ακόμη δύο μήνες, οι κίνδυνοι για την προσφορά «θα αυξηθούν κατακόρυφα».
«Τα τελευταία φορτία πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή με προορισμό την Ευρώπη εξακολουθούν να φτάνουν, επομένως ο άμεσος αντίκτυπος της μείωσης των ροών από την περιοχή δεν έχει ακόμη αποτυπωθεί πλήρως», είπε ο Ράουμπαλ στο Euronews.
Οι αυξημένες αυτές τιμές θα μπορούσαν, στο δυσμενέστερο σενάριο, να ασκήσουν σοβαρές πιέσεις στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, πρόσθεσε ο Ράουμπαλ, πιθανότατα οδηγώντας σε καταστροφή ζήτησης και αναγκαστικές μειώσεις της παραγωγής, καθώς η προμήθεια πρώτης ύλης γίνεται απαγορευτικά ακριβή.
«Η τρέχουσα κρίση εξελίσσεται στη μεγαλύτερη διαταραχή στις προμήθειες αργού στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Η πιθανή απώλεια περίπου 10 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και συμπυκνωμάτων από τη Μέση Ανατολή – περίπου το 10% της παγκόσμιας κατανάλωσης – συνιστά ένα έντονο, βραχυπρόθεσμο σοκ», ανέφερε.
Πέρα από τη ζήτηση πετρελαίου
Ο ΔΟΕ προειδοποίησε επίσης ότι η άνοδος του ενεργειακού κόστους κινδυνεύει να πλήξει περισσότερο τα φτωχότερα νοικοκυριά και κάλεσε τις κυβερνήσεις να παράσχουν στοχευμένη οικονομική στήριξη για να μετριάσουν τις επιπτώσεις.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ηγέτες συγκεντρώθηκαν την Πέμπτη σε κρίσιμη σύνοδο για να συζητήσουν βραχυπρόθεσμα μέτρα για την ανακούφιση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών φόρων, των χρεώσεων δικτύου και του κόστους άνθρακα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναγνώρισε ότι ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει «άμεσο αντίκτυπο» στην ενέργεια.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν μέχρι στιγμής επαναλάβει ότι η ΕΕ των 27 αντιμετωπίζει κυρίως μια κρίση τιμών ενέργειας. Ωστόσο, για πρώτη φορά την Πέμπτη, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους δημοσιογράφους, χωρίς να επεκταθεί, ότι η τρέχουσα κρίση «θέτει ζητήματα μελλοντικών κινδύνων εφοδιασμού» και πρόσθεσε: «πρέπει να δράσουμε».