Η ανανέωση της στρατηγικής συνεργασίας Αθήνας–Παρισιού μετατρέπει μια διμερή συμφωνία σε εργαλείο ευρωπαϊκής αποτροπής. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η πίεση στις θαλάσσιες οδούς αναδεικνύουν τον ρόλο Ελλάδας και Γαλλίας στη διαμόρφωση κοινής ευρωπαϊκής απάντησης.
«Η Γαλλία δεν θα είναι παθητική. Είναι εκεί για να προστατεύει τους συμμάχους της και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με αυτή τη φράση, από το αεροπλανοφόρο «Σαρλ ντε Γκολ» τον Μάρτιο του 2026, ο Εμανουέλ Μακρόν έδωσε το στίγμα μιας στρατηγικής που θεωρείται πλέον επιτακτική, εξαιτίας των πολλαπλών κρίσεων, από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και την ένταση στα Στενά του Ορμούζ έως τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επίσκεψη του Γάλλου προέδρου στην Αθήνα στις 24 και 25 Απριλίου αποκτά βαρύτητα που ξεπερνά το διμερές επίπεδο.
Το πρόγραμμα της επίσκεψης αποτυπώνει το εύρος της ατζέντας. Την Παρασκευή το απόγευμα, ο Εμανουέλ Μακρόν θα συμμετάσχει μαζί με τον Κυριάκο Μητσοτάκη σε δημόσια συζήτηση για την ευρωπαϊκή κυριαρχία στον εμβληματικό χώρο της Ρωμαϊκής Αγοράς.
Θα ακολουθήσει η συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Τασούλα, και το Σάββατο περιλαμβάνονται η επίσκεψη στη φρεγάτα «Κίμων», η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου, η υπογραφή συμφωνιών και οι κοινές δηλώσεις.
Η επίσκεψη ολοκληρώνεται με την παρουσία του Γάλλου προέδρου στο ελληνογαλλικό οικονομικό φόρουμ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Θεσμοθετημένο πλαίσιο συνεργασίας
Στο επίκεντρο της επίσκεψης βρίσκεται η ανανέωση της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης για τη Συνεργασία στην Άμυνα και την Ασφάλεια, που υπεγράφη το 2021 μεταξύ του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν.
Η συμφωνία εισήγαγε ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ δύο κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προβλέπει ότι οι δύο χώρες θα συνδράμουν η μία την άλλη με όλα τα κατάλληλα μέσα, ακόμη και με τη χρήση ένοπλης βίας, σε περίπτωση επίθεσης από τρίτο κράτος.
Όπως είχε τονίσει τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, πρόκειται για μια συμφωνία που «θωρακίζει τη χώρα» και ενισχύει τον ευρωπαϊκό πυλώνα άμυνας. Από την πλευρά του, ο Εμανουέλ Μακρόν την είχε χαρακτηρίσει «τολμηρό πρώτο βήμα προς την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία».
Η επικείμενη ανανέωση, με πενταετή διάρκεια και πρόβλεψη αυτόματης επέκτασης, σηματοδοτεί τη μετάβαση από μια ισχυρή πολιτική δέσμευση σε ένα πιο μόνιμο και θεσμοθετημένο πλαίσιο συνεργασίας.
Όπως επισημαίνει ο ιστορικός και πολιτικός αναλυτής Αναστάσιος Καράμπαμπας, «η ανανέωση της ελληνογαλλικής συμφωνίας είναι πρωτίστως ένα ισχυρό διμερές εργαλείο αποτροπής».
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η επίσκεψη Μακρόν λειτουργεί και ως σαφές πολιτικό μήνυμα, καθώς επιβεβαιώνει τη στρατηγική σύγκλιση Αθήνας και Παρισιού σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής ρευστότητας.
Όπως σημειώνει ότι η συνεργασία των δύο χωρών «λειτουργεί ως πρότυπο για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στην πράξη», αν και δεν υποκαθιστά μια συνολική ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Οι δύο χώρες επιχειρούν να τοποθετηθούν στον πυρήνα της ευρωπαϊκής συζήτησης για την άμυνα, την ασφάλεια και τον ρόλο της Ευρώπης σε ένα όλο και πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Από τις Belharra στα Rafale: Η συνεργασία στην πράξη
Η ελληνογαλλική στρατηγική σχέση έχει ήδη αποκτήσει συγκεκριμένο επιχειρησιακό και βιομηχανικό αποτύπωμα.
Η Ελλάδα απέκτησε 24 μαχητικά αεροσκάφη Rafale, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα των φρεγατών FDI Belharra, με τρία πλοία και προοπτική για τέταρτο.
Μάλιστα η πρώτη Belharra που παρέλαβε το ελληνικό πολεμικό ναυτικό, με την ονομασία «Κίμων», κατέπλευσε στο λιμάνι της Λεμεσού στην Κύπρο, στο πλαίσιο ενίσχυσης της αντιαεροπορικής προστασίας στην περιοχή.
Η συνεργασία επεκτείνεται και στη βιομηχανία. Η Naval Group συνεργάζεται με ελληνικές εταιρείες στο πρόγραμμα των φρεγατών, ενώ μεγάλοι γαλλικοί όμιλοι όπως οι MBDA, Thales και Safran αναπτύσσουν συνέργειες με ελληνικούς φορείς. Η παρουσία της Airbus συνδέει την άμυνα με την πολιτική προστασία, μέσω συμβάσεων που περιλαμβάνουν και πυροσβεστικά ελικόπτερα.
Όπως έχει επισημάνει στο πρόσφατο παρελθόν η Γαλλίδα πρέσβης στην Αθήνα, Λορένς Οέρ, η συνεργασία αυτή «υπερβαίνει πλέον το στενό πλαίσιο των εξοπλισμών», επεκτεινόμενη στη βιομηχανία, την καινοτομία και τη μεταφορά τεχνογνωσίας, με στόχο την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Πέρα από την άμυνα: Οικονομία, ενέργεια και καινοτομία
Η ελληνογαλλική συνεργασία εξελίσσεται σε μια πολυεπίπεδη σχέση, με έμφαση στην ενέργεια, τις υποδομές και την τεχνολογία. Η συμπληρωματικότητα των δύο οικονομιών δημιουργεί προϋποθέσεις για ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, ενώ η συνεργασία επεκτείνεται και σε τομείς όπως η καινοτομία και η τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως σημειώνει ο Αναστάσιος Καράμπαμπας, πέρα από την άμυνα, η σχέση αποκτά πραγματικό βάθος σε τομείς όπως η ενέργεια και η οικονομία, ωστόσο οι περιορισμοί παραμένουν, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να λειτουργεί με διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και χωρίς ενιαία στρατηγική σε κρίσιμους τομείς.
Μια σχέση πρότυπο για την ευρωπαϊκή άμυνα
Η σημασία της ελληνογαλλικής συνεργασίας υπερβαίνει το διμερές επίπεδο και λειτουργεί ως δοκιμασία για την ίδια την Ευρώπη.
Το ερώτημα παραμένει κατά πόσο η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία μπορεί να μετατραπεί από πολιτικό στόχο σε πραγματική ικανότητα δράσης.
Για την Ελλάδα και τη Γαλλία, η επίσκεψη Μακρόν αποτελεί μια ευκαιρία να αποδείξουν ότι η ευρωπαϊκή άμυνα μπορεί να οικοδομηθεί μέσα από συγκεκριμένες, δεσμευτικές συνεργασίες με ουσιαστικό επιχειρησιακό αντίκτυπο.