Το μακελείο στο Αμεντολάρα συγκλονίζει την Ιταλία και αποκαλύπτει την στυγνή εκμετάλλευση των αλλοδαπών εργατών γης: Ένας στους τέσσερις εργάζονται σε συνθήκες δουλείας παρά νόμο που θεωρείται πρωτοποριακός στην Ευρώπη
Το φαινόμενο του caporalato (ή σύστημα παράνομης διαμεσολάβησης εργασίας) στην Ιταλία επανέρχεται στο προσκήνιο λόγω ενός ειδεχθούς εγκλήματος: τη Δευτέρα 1η Ιουνίου, στην Καλαβρία, τέσσερις αλλοδαποί εργάτες γης εγκλωβίστηκαν μέσα σε αυτοκίνητο και κάηκαν ζωντανοί σε πρατήριο καυσίμων στην εθνική οδό στην Αμεντολάρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Λιγότερο από 24 ώρες αργότερα συνελήφθησαν δύο Πακιστανοί υπήκοοι - ο Safeer Ahmed και ο Ali Raza, αμφότεροι 31 ετών - με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας κατά συρροή. Ιδιαίτερα επιβαρυντικά εναντίον τους είναι τα βίντεο από το σύστημα βιντεοεπιτήρησης του πρατηρίου καυσίμων, όπου το όχημα τυλίχθηκε στις φλόγες.
«Ήταν ένα περιστατικό ανήκουστης βαρβαρότητας, τόσο ως προς το αντικειμενικό του μέγεθος, τέσσερις νεκροί, όσο και ως προς τον τρόπο τέλεσης», σχολίασε σε συνέντευξη Τύπου ο εισαγγελέας του Καστροβιλάρι Αλεσάντρο Ντ’Αλέσιο. Και απαντώντας στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων πρόσθεσε: «Το caporalato είναι ένα από τα ενδεχόμενα κίνητρα, αλλά όχι το μοναδικό».
Τα θύματα, όπως εξήγησε ο εισαγγελέας, διέμεναν όλα νόμιμα στην Ιταλία, με κανονική άδεια παραμονής, χωρίς ποινικό μητρώο, και βρίσκονταν στη χώρα εδώ και χρόνια. Είχαν φτάσει στην Καλαβρία περνώντας πρώτα από τη Σαρδηνία. Οι τέσσερις δολοφονημένοι εργάτες γης είναι ο Πακιστανός Waseem Khan, 29 ετών, και οι Αφγανοί Amin Fazal Khogjani, 28 ετών, Ullah Ismat Qiemi, 19 ετών, και Safi Iayjad, 27 ετών.
Οι αντιδράσεις
«Η φρικτή δολοφονία των τεσσάρων εργατών γης στην Καλαβρία μας έχει συγκλονίσει όλους. (...) Η Ιταλία δεν υποχωρεί μπροστά στη βία και τη βαρβαρότητα: είναι θεμελιώδες να χυθεί άπλετο φως σε αυτό το τρομερό έγκλημα και να οδηγηθούν όλοι οι υπεύθυνοι στη δικαιοσύνη». Αυτό έγραψε στην πλατφόρμα X η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, αναφερόμενη στη δολοφονία των εργατών στην Αμεντολάρα.
Το Σάββατο θα πραγματοποιηθεί διαδήλωση εργατικών συνδικάτων , που θα ξεκινήσει από το πρατήριο καυσίμων όπου δολοφονήθηκαν οι τέσσερις εργάτες, θα συνεχιστεί με πορεία και θα καταλήξει στην κεντρική πλατεία της Αμεντολάρα, στην επαρχία Κοζέντσα.
Τι κατέθεσε ο μοναδικός επιζών της σφαγής στην Αμεντολάρα
Οι ερευνητές κατάφεραν να ταυτοποιήσουν τα θύματα χάρη στα έγγραφα που βρέθηκαν στο διαμέρισμα όπου ζούσαν μαζί με άλλους μετανάστες, ανάμεσά τους ο Mohammad Taj Alamyar, 35χρονος Αφγανός που βρίσκεται στην Ιταλία περίπου έναν χρόνο και είναι ο μοναδικός επιζών.
Είδε μπροστά στα μάτια του να πεθαίνουν τέσσερις εργάτες σαν κι αυτόν, τρεις Αφγανοί και ένας Πακιστανός. Τυλιγμένος με επιδέσμους, καταγγέλλει χωρίς δισταγμό τους βασανιστές του και το κάνει στα μικρόφωνα της δημόσιας τηλεόρασης RAI : «Είναι μαφία, μαφία... Είναι Πακιστανοί μαφιόζοι».
Με σπαστά ιταλικά, ο εργάτης διηγήθηκε ότι οι δύο συλληφθέντες, κατηγορούμενοι για ανθρωποκτονία από πρόθεση, ήταν αυτοί που ζητούσαν χρήματα για τη μεταφορά, τα οποία τα θύματα δεν ήθελαν να δώσουν. Όταν κατάλαβαν ότι δεν θα πληρωθούν, φέρονται να έριξαν πρώτα βενζίνη στην καμπίνα του οχήματος και στη συνέχεια να έβαλαν φωτιά με αναπτήρα.
Ο Αφγανός μάρτυρας κατέθεσε επίσης ότι οι Πακιστανοί υπήκοοι απειλούσαν τον ίδιο και τους υπόλοιπους με μαχαίρια και πιστόλια για να τους αναγκάσουν να δουλεύουν και ότι δεν τους πλήρωναν: «Τα χρήματα δεν μας τα έδιναν, φαγητό ναι, σπίτι ναι, αλλά χρήματα όχι».
Πρόκειται για τον μοναδικό αυτόπτη μάρτυρα της τραγωδίας. Και η δική του εκδοχή φαίνεται να συμπίπτει με όσα κατέγραψαν οι κάμερες ασφαλείας μέσα στον χώρο του βενζινάδικου. Με τους συντρόφους που είδε να πεθαίνουν συγκατοικούσε σε ένα διαμέρισμα στη Βιλαπιάνα, στην επαρχία Κοζέντσα. Στο κατάλυμα, που τους είχαν παραχωρήσει οι ίδιοι οι Πακιστανοί φερόμενοι ως δράστες, ζούσαν συνολικά δέκα άτομα.
Από τις 20 Απριλίου και μετά, ο ίδιος και οι τέσσερις «συνάδελφοί» του εργάζονταν στη συγκομιδή φράουλας σε αγροτική επιχείρηση στο Σκάνσανο Ιόνικο. Κάθε πρωί τους μετέφεραν στον χώρο εργασίας οι δύο Πακιστανοί. Τις πρώτες ημέρες, όπως λέγεται, πληρώνονταν «μαύρα». Στη συνέχεια, φαίνεται πως είχε επιτευχθεί συμφωνία για ημερομίσθιο 45 ευρώ. «Στο τέλος μας έδιναν το σπίτι αλλά όχι τον μισθό», λέει ο μάρτυρας. «Απαιτούσαν και πέντε ευρώ τη μέρα για το δρομολόγιο μέχρι τη δουλειά».
Είναι η υπόθεση της Αμεντολάρα μεμονωμένο περιστατικό;
Η πιο πρόσφατη έκθεση Agromafie e caporalato , που δημοσιεύτηκε το 2022 από το παρατηρητήριο Placido Rizzotto του συνδικάτου CGIL, εκτιμά ότι στα ιταλικά χωράφια περίπου 230.000 άνθρωποι υφίστανται εκμετάλλευση, δηλαδή το ένα τέταρτο όλων των εργατών γης. Εδώ και χρόνια το παρατηρητήριο μελετά το φαινόμενο της εκμετάλλευσης στην αγροτική παραγωγή, του caporalato και των μαφιόζικων διεισδύσεων, μέσα από πολύτιμη δουλειά συλλογής καταγγελιών και στοιχείων.
Από τη μελέτη προκύπτει ότι η αδήλωτη εργασία έχει ιδιαίτερα υψηλή συχνότητα κυρίως στην Απουλία, τη Σικελία, την Καμπανία, την Καλαβρία και το Λάτσιο, όπου εκτιμάται ότι πάνω από το 40% των εργαζομένων έχει παράτυπη σύμβαση ή δεν έχει καθόλου σύμβαση. Σε πολλές περιφέρειες του Βορρά το ποσοστό παρατυπίας είναι μόνο ελαφρώς χαμηλότερο, μεταξύ 20% και 30%.
Υπάρχει νόμος κατά του caporalato;
Ο νόμος 199 κατά του παράνομου συστήματος εργασιακής διαμεσολάβησης εγκρίθηκε το 2016 από την κυβέρνηση Ρέντσι και κινείται σε δύο άξονες, τον κατασταλτικό και τον προληπτικό.
Η αυστηροποίηση των ποινών και η εισαγωγή της ευθύνης όχι μόνο για τον διαμεσολαβητή αλλά και για τον εργοδότη έχουν φέρει κάποια αποτελέσματα, όμως η πρόληψη έχει μείνει στάσιμη, τόσο λόγω της απουσίας αποτελεσματικών ελέγχων όσο και λόγω των φόβων των μεταναστών εργατών, οι οποίοι, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα έγγραφα που απαιτούνται για την άδεια παραμονής, αποδέχονται να δουλεύουν σαν σκλάβοι, ακόμη και απλήρωτοι όπως στην Αμεντολάρα, και δεν καταγγέλλουν.
Ο νόμος προβλέπει επίσης τη δυνατότητα να τίθενται υπό επιτροπεία οι εταιρείες που ερευνώνται, όπως δείχνουν οι πρόσφατες υποθέσεις στη βιομηχανία της υψηλής ραπτικής ή στην κατασκευή του προξενείου των ΗΠΑ στο Μιλάνο. Αναμφίβολα ο αριθμός των δικών για εργασιακή εκμετάλλευση έχει αυξηθεί σημαντικά, αλλά ο νόμος εξακολουθεί να εφαρμόζεται περιορισμένα, καθώς όλα εξαρτώνται από τις ανακριτικές δραστηριότητες των επιθεωρητών της αστυνομίας και της δικαιοσύνης.
Ο νόμος προβλέπει τη χορήγηση άδειας παραμονής στον μετανάστη που υποβάλλει καταγγελία, όμως η γραφειοκρατική διαδικασία είναι μακρά και, στο μεταξύ, ο μετανάστης μένει χωρίς προστασία, χωρίς δουλειά, χωρίς χρήματα και χωρίς στέγη και έτσι εκτίθεται στη βίαιη εκδίκηση και στον εκβιασμό από τους καποράλι (διαμεσολαβητές).
Ο νόμος αυτός θεωρείται πρωτοποριακός σε όλη την Ευρώπη, αλλά έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό ανενεργός, τόσο ώστε, όπως ανέδειξε η σφαγή της Αμεντολάρα, το ιταλικό οργανωμένο έγκλημα έχει φτάσει στο σημείο να συνάψει συμφωνία με τις ξένες μαφίες από τις χώρες προέλευσης των μεταναστών που τους εκμεταλλεύονται ως σκλάβους.