Η Βουδαπέστη κινδυνεύει να χάσει την προθεσμία του Σεπτεμβρίου για επανένταξη στο πρόγραμμα, αν δεν υποβάλει έγκαιρα τις μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου στις Βρυξέλλες.
Η Ουγγαρία ξεμένει από χρόνο για να διασφαλίσει τη συμμετοχή των φοιτητών της στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγών Erasmus+, παρά τις προηγούμενες διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού Πέτερ Μάγιαρ και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μετά τη νίκη του Μάγιαρ στις εκλογές του Απριλίου, τόσο η νέα ουγγρική κυβέρνηση όσο και η Επιτροπή εξέφρασαν την πρόθεσή τους να επιτρέψουν εκ νέου τη συμμετοχή των Ούγγρων φοιτητών στο πρόγραμμα από την αρχή του επόμενου ακαδημαϊκού έτους, τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, χωρίς άμεσες διοικητικές ενέργειες από τη Βουδαπέστη, η Επιτροπή δεν θα μπορέσει να άρει εγκαίρως την αναστολή.
«Ήδη από το επόμενο ακαδημαϊκό έτος – καλά νέα – οι Ούγγροι φοιτητές θα μπορούν και πάλι να είναι μέρος της κοινότητας Erasmus», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν τον Μάιο, όταν κατέληξε σε πολιτική συμφωνία με τον Μάγιαρ για την αποδέσμευση 16,4 δισ. ευρώ από παγωμένα μέχρι πρότινος κοινοτικά κονδύλια προς την Ουγγαρία.
Μεγάλο μέρος των ουγγρικών πανεπιστημίων αποκλείστηκε από το πρόγραμμα το 2022, αφού οι Βρυξέλλες ανέστειλαν τη χρηματοδότηση για 21 ιδρύματα που διοικούνται από συνδεδεμένα με την κυβέρνηση κοινωφελή καταπιστεύματα, επικαλούμενες ανησυχίες για το κράτος δικαίου και τη διαφάνεια.
Αφού ανέλαβε την εξουσία, η κυβέρνηση Μάγιαρ αποφάσισε να επανακρατικοποιήσει τα εν λόγω κοινωφελή καταπιστεύματα, ικανοποιώντας τις απαιτήσεις της ΕΕ για μεγαλύτερη διαφάνεια στα διοικητικά τους συμβούλια και στη λήψη αποφάσεων.
Ορόσημα με προθεσμία τον Αύγουστο
Η αναστολή του Erasmus+ μπορεί να αρθεί εάν η Ουγγαρία εκπληρώσει τα κριτήρια του Μηχανισμού αιρεσιμότητας, ενός εργαλείου της ΕΕ που επιτρέπει την αναστολή πληρωμών λόγω ανησυχιών για το κράτος δικαίου.
«Δεν βλέπουμε πώς η Ουγγαρία θα επιστρέψει σύντομα στο Erasmus+ αν η Βουδαπέστη δεν υποβάλει μέτρα που σχετίζονται με τον Μηχανισμό αιρεσιμότητας στις αρχές του καλοκαιριού, ώστε να αποδεσμευθούν τα κονδύλια», δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής στο Euronews, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ουγγαρία έχει ήδη εκπληρώσει αυτό το συγκεκριμένο σύνολο «υπερ-οροσήμων», αλλά δεν θα τα υποβάλει στις Βρυξέλλες πριν από τα τέλη Αυγούστου, ως μέρος ενός ευρύτερου πακέτου 27 υπερ-οροσήμων.
Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή σχεδόν σίγουρα δεν θα μπορέσει να άρει την απαγόρευση πριν από τον Σεπτέμβριο. Ο φάκελος βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού της Επιτροπής.
Το ουγγρικό Υπουργείο Παιδείας και Παιδιών δήλωσε στο Euronews ότι τα εμπλεκόμενα πανεπιστήμια έχουν υποβάλει τις αιτήσεις κινητικότητας Erasmus+ για το 2026 και, συνεπώς, διαθέτουν έγκυρες αιτήσεις.
«Τα ποσά των επιχορηγήσεων που τους έχουν εγκριθεί υπό όρους είναι διαθέσιμα, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο μετά την άρση του περιορισμού από το Συμβούλιο», ανέφερε το υπουργείο.
Αν η Ουγγαρία υποβάλει τα σχετικά ορόσημα νωρίτερα από τον Αύγουστο, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να ξεμπλοκάρουν τον φάκελο του Erasmus+ μέσα στο καλοκαίρι.
Μια μεταβατική λύση
Στα τέλη Απριλίου, κατά την πρώτη του επίσκεψη στις Βρυξέλλες μετά τη νίκη του στις εκλογές, ο Μάγιαρ εμφανίστηκε αισιόδοξος σχετικά με το ζήτημα του Erasmus+, αναγνωρίζοντας πάντως τις δυσκολίες που συνεπάγεται.
«Θα βρούμε, ελπίζω, μια λύση, ώστε από τον Σεπτέμβριο και μετά να υπάρχουν Ούγγροι φοιτητές που θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρει η υποτροφία Erasmus», δήλωσε ο πρωθυπουργός.
«Προφανώς όχι πλήρως, καθώς οι προθεσμίες υποβολής αιτήσεων έχουν ήδη περάσει, αλλά θα βρούμε λύση ώστε οι Ούγγροι φοιτητές να μπορούν να σπουδάζουν στα καλύτερα πανεπιστήμια της Ευρώπης μέσω πρόσθετων αιτήσεων.»
Η δρ Λορέτα Χουσάκ, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Κόρβινους, δήλωσε ότι η εξασφάλιση ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για ανταλλαγές φοιτητών στο πλαίσιο του Erasmus+ για το ακαδημαϊκό έτος 2026-27 είναι πλέον πρακτικά αδύνατη.
«Τα πανεπιστήμια θα πρέπει να οργανώσουν την επιστροφή στο Erasmus το φθινόπωρο και οι όροι και η χρηματοδότηση για την επόμενη προκήρυξη διεθνούς κινητικότητας θα προέλθουν από το Ταμείο Erasmus», είπε στο Euronews. «Αυτό μπορεί να επηρεάσει το ακαδημαϊκό έτος 2027-28 το νωρίτερο.»
Ουγγρικές υποτροφίες
Στο μεταξύ, η Ουγγαρία έχει αντικαταστήσει το Erasmus+ με το δικό της πρόγραμμα Pannónia, που χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό.
«Οι πόροι που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση της διεθνούς κινητικότητας φοιτητών, διδασκόντων και προσωπικού είναι αυτή τη στιγμή διαθέσιμοι στα εμπλεκόμενα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης μέσω του Προγράμματος Υποτροφιών Pannónia», ανέφερε σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Παιδείας και Παιδιών.
Στην απάντηση του υπουργείου αναφέρεται επίσης ότι οι διοικητικές προετοιμασίες μπορούν να ξεκινήσουν ήδη πριν από την έγκριση της ΕΕ.
«Οι τεχνικές και διοικητικές προετοιμασίες που απαιτούνται για τη σύναψη των συμβάσεων επιχορήγησης μπορούν να ξεκινήσουν ήδη κατά τη διάρκεια του περιορισμού. Ωστόσο, η υπογραφή των συμβάσεων και η διάθεση των κονδυλίων της επιχορήγησης μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο μετά την άρση του περιορισμού που έχει υιοθετήσει το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Το Υπουργείο Παιδείας ανέφερε ότι συνεργάζεται με την ΕΕ και τα εμπλεκόμενα πανεπιστήμια για την επιστροφή στο πρόγραμμα Erasmus+ και ότι η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων μπορεί να προχωρήσει το ταχύτερο δυνατό μόλις ληφθεί η αναγκαία απόφαση της ΕΕ.