Για τον Γερμανό πολιτικό Γκύντερ Κριχμπάουμ, υφυπουργό Ευρώπης στο γερμανικό ΥΠΕΞ, η ΕΕ πρέπει να αναθεωρήσει τη στρατηγική της σε διεύρυνση και προϋπολογισμό.
Η ΕΕ πρέπει να ξαναμπεί σε τροχιά διεύρυνσης, αλλά για το πώς θα γίνει αυτό δεν υπάρχει ακόμη πλήρης συμφωνία. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επιμένει στην πρότασή του για μια συνδεδεμένη μορφή ιδιότητας μέλους της ΕΕ για την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, δηλαδή την Αλβανία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, το Μαυροβούνιο, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι πρόκειται για έναν «προθάλαμο» ή μια ιδιότητα μέλους δεύτερης κατηγορίας. Ο Γκίντερ Κριχμπάουμ τους απαντά ότι προφανώς δεν έχουν καταλάβει ακόμη το μοντέλο.
Για τον υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών πρόκειται για μια σαφή δέσμευση. Εξηγεί: «Γιατί να μη δώσουμε σε αυτές τις χώρες, που θα έχουν τότε το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους, φυσικά χωρίς δικαίωμα ψήφου, τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου; Αυτό δεν μας κοστίζει ούτε ένα ευρώ, ούτε ένα σεντ».
Σύμφωνα με τον Κριχμπάουμ, θα ήταν επίσης ένα σαφές μήνυμα προς την Κίνα, τη Ρωσία και άλλες χώρες και θα έδειχνε: «Αυτές οι χώρες ανήκουν σε εμάς, στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να δοθεί στους υποψήφιους προς ένταξη η αίσθηση ότι είναι ήδη λίγο «μέρος του κλαμπ», εξηγεί ο Κριχμπάουμ. Τονίζει ότι είναι σημαντικό να φέρουμε αυτές τις χώρες πιο κοντά και να τις εντάξουμε.
"Νέο σύστημα βαθμίδων" στη διεύρυνση της ΕΕ
Με αυτή τη θέση ευθυγραμμίζεται με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον Γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, οι οποίοι ζήτησαν πρόσφατα, στη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Μαυροβούνιο στις αρχές Ιουνίου, την επιτάχυνση της διαδικασίας.
Περισσότερη ταχύτητα ζητά και ο Κριχμπάουμ, αλλά για τον ίδιο είναι επίσης η κατάλληλη στιγμή να επανεξεταστεί κριτικά η μέθοδος διεύρυνσης.
Στο ισχύον μοντέλο υπάρχουν πολλά που πλέον δεν τον πείθουν: «Οργανώνουμε τις διαδικασίες ένταξης σαν έναν διαγωνισμό άλματος σε ύψος. Ο πήχης είναι στα 1,50 μ., δηλαδή το λεγόμενο acquis communautaire, όλες οι νομικές ρυθμίσεις, το σύνολο του νομικού κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα 1,50 μ. και οι χώρες καλούνται να τον υπερπηδήσουν. Στην πραγματικότητα, αυτό το acquis communautaire δεν βρίσκεται πια στα 1,50 μ., αλλά στα 2,10 μ., γιατί όλες οι νομικές ρυθμίσεις έχουν αυστηροποιηθεί τα τελευταία δέκα, είκοσι χρόνια και έχουν προστεθεί νέοι κανόνες».
Για να γίνει κατανοητό: το λεγόμενο acquis communautaire, δηλαδή το κοινοτικό κεκτημένο, περιγράφει το σύνολο του νομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης – όλους τους ισχύοντες νόμους, κανόνες και υποχρεώσεις που μια υπό ένταξη χώρα πρέπει να υιοθετήσει πλήρως.
Κατά τον Κριχμπάουμ, έχουν προστεθεί πολλές νέες ρυθμίσεις, ιδίως στην προστασία του καταναλωτή και του περιβάλλοντος. Το σημερινό πλαίσιο δεν είναι πλέον συγκρίσιμο με τα παλαιότερα στάνταρ. Και μόνο τα 1,50 μ. αποτελούν ήδη μεγάλη πρόκληση για τους υποψήφιους προς ένταξη. Για τον ίδιο είναι σαφές: «Πρέπει να εγκαταλείψουμε αυτό το μοντέλο του άλματος σε ύψος».
Προτείνει ένα είδος σκάλας ή συστήματος βαθμίδων, υπογραμμίζοντας ότι σε καμία περίπτωση δεν θα πρόκειται για αδιέξοδο: «Ο τελικός προορισμός, ο τερματικός σταθμός, είναι και παραμένει η πλήρης ιδιότητα μέλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Τί γίνεται όμως με το κόστος της διεύρυνσης της ΕΕ; Μπορούν οι καθαροί συνεισφέροντες της Ένωσης να το αντέξουν; Ο Κριχμπάουμ θεωρεί ότι αυτό είναι εφικτό, καθώς όλα γίνονται εντός του προϋπολογισμού και χώρες που παλαιότερα ήταν καθαροί αποδέκτες πόρων είναι σήμερα καθαροί συνεισφέροντες.
Η σημερινή Πολωνία, για παράδειγμα, δεν μπορεί να συγκριθεί με τη χώρα που ήταν κατά την ένταξή της στην ΕΕ. «Η πολωνική οικονομία βρίσκεται σε άνθηση», σημειώνει ο Κριχμπάουμ.
Αυτό όμως δεν ισχύει για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Στην περίπτωση της Γερμανίας, για παράδειγμα, η πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026 είναι συγκρατημένη. Αυτό επηρεάζει φυσικά και τη σχέση με τις Βρυξέλλες. Ο Κριχμπάουμ τονίζει ότι τα περιθώρια είναι περιορισμένα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα το διαπιστώσουν στις ακόμη πολύ περίπλοκες διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028-2034.
Νέες προτεραιότητες για τον μελλοντικό προϋπολογισμό της ΕΕ
Πράγματι, οι χώρες που είναι ήδη μέλη του «κλαμπ της ΕΕ» ασχολούνται αυτή την περίοδο με τον μελλοντικό προϋπολογισμό της Ένωσης. Ο προτεινόμενος όγκος δαπανών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέρχεται, όπως εξηγεί ο Κριχμπάουμ, σε 1,7 τρισ. ευρώ για επτά χρόνια. Το Βερολίνο ζητά δραστική μείωση του προϋπολογισμού της ΕΕ κατά 400 δισ. ευρώ.
Για τον Κριχμπάουμ, το βασικό ζήτημα είναι η κατανομή των πόρων: πού θα μπουν οι προτεραιότητες;
Ζητά αλλαγή νοοτροπίας, ή μάλλον ένα νέο ξεκίνημα: «Αν επανιδρύαμε σήμερα την Ευρωπαϊκή Ένωση και είχαμε θεωρητικά ένα κουμπί επαναφοράς, δεν θα ξεκινούσαμε με την αγροτική πολιτική. Ήταν χωρίς αμφιβολία η σωστή απόφαση στο δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα. Αλλά σήμερα στο προσκήνιο βρίσκονται θέματα όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η κυβερνοασφάλεια, αλλά φυσικά και το διάστημα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανταγωνιστικότητα. Όλα θέματα από τα οποία πιστεύουμε ότι θα αντλήσουμε την ευημερία μας σε πέντε, δέκα, δεκαπέντε και είκοσι χρόνια».
Υποστηρίζει ότι πρέπει να τεθούν διαφορετικά οι προτεραιότητες και προτείνει να συγκεντρωθούν η πολιτική συνοχής και η αγροτική πολιτική σε μία ενότητα, σε έναν «πυλώνα».
Στη συνέχεια θα επαφίεται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς θα κατανείμουν τα βάρη. Η γεωργία παραμένει σημαντική, αλλά η προσοχή πρέπει να στραφεί και σε άλλους τομείς.
Ταχύτεροι ρυθμοί επιβάλλονται και σε αυτό το μέτωπο, όπως και στη διεύρυνση της ΕΕ. Ο Κριχμπάουμ ελπίζει ότι θα επιτευχθεί συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ πριν από το τέλος του έτους.
Εξηγεί: «Το ελπίζω για πολλούς λόγους, γιατί μπορούμε ίσως να προβλέψουμε τι θα συμβεί ακόμη μέσα στο 2026. Δεν μπορώ όμως να προβλέψω τι θα συμβεί το 2027. Και τότε μια συμφωνία θα μπορούσε να γίνει ακόμη δυσκολότερη. Αυτό σημαίνει ότι ήδη τώρα τα πράγματα είναι αρκετά περίπλοκα. Πιστεύω ότι έχουμε μεγάλο συμφέρον να έχουμε ολοκληρώσει πραγματικά μέχρι το τέλος αυτού του έτους τις διαπραγματεύσεις για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο».