Το Euronews εξηγεί: Μπορεί η Ισπανία να επιστρέψει στο Μαρόκο ασυνόδευτους ανηλίκους από τη Θέουτα;

Δύο εβδομάδες μετά τη μαζική είσοδο της 30 και 31 Ιουλίου, περίπου 5.000 άνθρωποι παραμένουν στη Θέουτα και η κατάσταση των ασυνόδευτων ανηλίκων έχει εξελιχθεί σε μία από τις βασικές προκλήσεις για τις αρχές.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η οργάνωση Save the Children, που δραστηριοποιείται στην προστασία της παιδικής ηλικίας, εκτιμά ότι περίπου 4.000 ανήλικοι βρίσκονται εκτός συστήματος προστασίας, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών έχει αυξήσει σε 1.898 τον αριθμό των ανήλικων μεταναστών που έχουν ταυτοποιηθεί.

Η κατάσταση έχει πυροδοτήσει μια νομική συζήτηση για το τι μπορεί να κάνει η Ισπανία με τους ανήλικους που παραμένουν στη Θέουτα. Το Μαρόκο έχει ζητήσει την επιστροφή τους, αλλά οι δικηγόροι, ειδικές στο δίκαιο αλλοδαπών, Γκλέντα Φερμίν και Μάχελιν Ντίαθ, τις οποίες συμβουλεύτηκε το «Euronews», συμφωνούν ότι κάθε επιστροφή πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά και να σέβεται τις εγγυήσεις προστασίας του ανηλίκου.

Μπορεί η Ισπανία να επιστρέψει στο Μαρόκο τους ασυνόδευτους ανήλικους;

Ναι, αλλά όχι αυτόματα ούτε συλλογικά.

Η Γκλέντα Φερμίν, δικηγόρος και ειδική στο δίκαιο αλλοδαπών από το Πανεπιστήμιο της Γρανάδα, εξηγεί ότι η νομοθεσία επιτρέπει τον επαναπατρισμό, εφόσον ακολουθείται «μια εξατομικευμένη, όχι μαζική διαδικασία».

Για να γίνει αυτό, οι αρχές πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται πράγματι για ανήλικο, να εντοπίσουν την οικογένειά του και να διασφαλίσουν ότι μπορεί να αναλάβει τη φροντίδα του. Αν η οικογένεια δεν μπορεί να τον φροντίσει, η Φερμίν επισημαίνει ότι πρέπει να διασφαλιστεί πως θα αναλάβουν την ευθύνη οι μαροκινές υπηρεσίες.

Η Μάχελιν Ντίαθ, δικηγόρος και ειδική στο δίκαιο αλλοδαπών, την ιθαγένεια και το άσυλο στο Πανεπιστήμιο Francisco de Vitoria, τονίζει ότι το αίτημα του Μαρόκου δεν τροποποιεί αυτή τη διαδικασία: «Ακόμη κι αν το Μαρόκο έχει ζητήσει την επιστροφή, προϋπόθεση παραμένει ότιπρόκειται για ανήλικο και απαιτείται εξατομικευμένη διαδικασία για να γίνουν γνωστές οι συνθήκες της ευαλωτότητάς του».

Τι συμβαίνει αν δεν μπορούν να επιστραφούν;

Αν δεν εντοπιστεί η οικογένεια, δεν υπάρχει ασφαλές περιβάλλον στο οποίο να επιστρέψει ή κριθεί ότι η επιστροφή δεν είναι προς όφελος του ανηλίκου, ο επαναπατρισμός δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Η Φερμίν εξηγεί ότι, όταν δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τον επαναπατρισμό, ο ανήλικος παραμένει στην Ισπανία και στη συνέχεια μπορεί να μεταφερθεί σε άλλη αυτόνομη κοινότητα.

Οι αυτόνομες κοινότητες είναι υποχρεωμένες να συμμετάσχουν στην κατανομή. Σύμφωνα με τη Φερμίν, υπάρχει πλαίσιο κατανομής με ποσοστώσεις, αν και θεωρεί ότι ορισμένες «υπονομεύουν αυτή τη ρύθμιση». Η Ντίαθ συμφωνεί ότι οφείλουν να υποδεχθούν αυτούς τους ανήλικους.

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει 1.500 προσωρινές θέσεις φιλοξενίας στη Θέουτα για να αποσυμφορηθεί η κατάσταση. Για τη Ντίαθ, κάθε μέτρο που αποτρέπει το να μένουν οι ανήλικοι στον δρόμοείναι θετικό: «Κανείς δεν επιλέγει να ζει στον δρόμο. Στη χώρα τους δεν έχουν τίποτα».

Ποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τους ανήλικους;

Η Φερμίν επισημαίνει ότιη κεντρική κυβέρνηση έχει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία, η οποία διεκπεραιώνεται μέσω της Υποδιεύθυνσης της κυβέρνησης. Η Εισαγγελία Ανηλίκων συμμετέχει επίσης στη διαδικασία και πρέπει να ενημερώνεται για τις συνθήκες του ανηλίκου και της οικογένειάς του.

Η Ντίαθ θεωρεί ότι το σύστημα έχει καταρρεύσει και επικρίνει την έλλειψη μέσων για την εξατομικευμένη εξέταση της κατάστασης κάθε ανηλίκου. «Προς το παρόν βρίσκονται σε κατάσταση απροστασίας επειδή δεν υπάρχει η απαιτούμενη δυνατότητα», σημειώνει.

Αν τελικά δεν υπάρξει επαναπατρισμός και το κράτος αναλάβει την επιμέλεια, οι ανήλικοι έχουν δικαίωμα σε έγγραφα και προστασία. Μπορούν επίσης να ζητήσουν άσυλο ή διεθνή προστασία, αν και η Ντίαθ προειδοποιεί ότι «δεν έχουν κανέναν να τους εκπροσωπήσει»και ότι οι κοινωνικές υπηρεσίες πρέπει να αναλάβουν αυτόν τον ρόλο.

Τι συμβαίνει όταν γίνουν 18 ετών;

Η συμπλήρωση των 18 ετών δεν σημαίνει απαραίτηταότι πρέπει να φύγουν από την Ισπανία. Οι ανήλικοι υπό επιμέλεια μπορούν να παραμείνουν νόμιμα στη χώρα εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις για τη ρύθμιση της κατάστασής τους.

Η Φερμίν εξηγεί ότι μπορούν να ανανεώσουν την άδειά τους και ότι ένας ανήλικος υπό επιμέλεια μπορεί να προσκομίσει σύμβαση εργασίας για να συνεχίσει να διαμένει στην Ισπανία. Η Ντίαθ προσθέτει ότι οι πρόσφατες τροποποιήσεις του Κανονισμού για τους αλλοδαπούς επιτρέπουν την υποβολή αίτησης για άδεια παραμονής μόλις ενηλικιωθούν, η οποία πλέον δεν εξαρτάται από την επιμέλεια.

Ωστόσο, όσοι δεν ρυθμίσουν τη νομική τους κατάσταση μπορεί να βρεθούν σε καθεστώς παράτυπης διαμονής. Η Φερμίν προειδοποιεί ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί «μια ομάδα νέων σε παράτυπη κατάσταση», αν και επισημαίνει ότι πάνω από το 60% καταφέρνει να ρυθμίσει την παραμονή του.

Τι συνεπάγεται η μεταφορά τους στην ενδοχώρα;

Η μεταφορά των ανηλίκων σε άλλες αυτόνομες κοινότητες είναι εφικτή, εφόσον ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία και γίνεται σεβαστό το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού.

Κατά τη Ντίαθ, «αν έχει τηρηθεί η διαδικασία και υπερισχύει το συμφέρον του ανηλίκου, αυτό είναι το σωστό». Προειδοποιεί όμως ότι, αν δεν τηρηθούν οι εγγυήσεις, «θα υπάρξει πολύ ισχυρό φαινόμενο έλξης».

Για τη Φερμίν, η νομική διαδικασία υπάρχει, αλλά το ζήτημα εξαρτάται επίσης από την πολιτική βούληση: «Η ανάθεση της φύλαξης των συνόρων σε τρίτες χώρες αποτελεί πρόβλημα, νομικά η διαδικασία υπάρχει, αλλά χρειάζεται πολιτική σκέψη και πολιτική βούληση».

Ενώ συνεχίζεται η συζήτηση για την κατανομή, οι αρχές καλούνται να αντιμετωπίσουν την άμεση κατάσταση των ανηλίκων που παραμένουν χωρίς προστασία.

Για τη Ντίαθ, προτεραιότητα είναι να τους διασφαλιστούν ελάχιστες συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης και στη συνέχεια να εξεταστεί κάθε περίπτωση ξεχωριστά: «Η λύση για μένα είναι να προσφερθεί στέγη σε αυτά τα άτομα, να τους δοθεί καταφύγιο και ελάχιστες συνθήκες και κατόπιν να αξιολογηθεί η κάθε υπόθεση μία προς μία με επαρκείς πόρους».