Καθώς οι ΗΠΑ εντείνουν τα μέτρα τους απέναντι στο νέο ξέσπασμα Έμπολα, τι γίνεται στην Ευρώπη; Θα ελέγχει επιβάτες στα αεροδρόμια ή θα ακυρώνει πτήσεις; Και πόσο αποτελεσματικά είναι αυτά τα μέτρα;
Το τελευταίο ξέσπασμα του ιού Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και την Ουγκάντα έχει οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε πλήρη αναστροφή της κατά κανόνα χαλαρής προσέγγισής τους στα μέτρα δημόσιας υγείας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τη Δευτέρα, μέτρα ανακοινώθηκαν για να αποτραπεί η εξάπλωση του ιού, μεταξύ άλλων έλεγχος των αεροπορικών επιβατών που φτάνουν από τις πληγείσες περιοχές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιορισμοί εισόδου.
Την επόμενη μέρα, ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, δρ Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, δήλωσε ότι είναι «βαθιά ανήσυχος για την κλίμακα και την ταχύτητα της επιδημίας». Πόσο ανήσυχοι πρέπει να είναι οι Ευρωπαίοι; Και τι σημαίνει αυτό για τους πολίτες χωρών με τακτικές, απευθείας πτήσεις προς την Κινσάσα, όπως το Βέλγιο;
«Η κατάσταση στη ΛΔΚ είναι σοβαρή και πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά εκεί. Οι Βρυξέλλες έχουν πράγματι απευθείας συνδέσεις με την Κινσάσα, γεγονός που δικαιολογεί επαγρύπνηση», δήλωσε στο Euronews ένας από τους κορυφαίους ιολόγους του Βελγίου, ο Στέβεν φαν Χούχτ.
Το Αεροδρόμιο Βρυξελλών, στο κέντρο του Βελγίου, αποτελεί την κύρια ευρωπαϊκή πύλη για ταξίδια προς και από τη ΛΔΚ.
Η Brussels Airlines εκτελεί καθημερινές πτήσεις (επτά φορές την εβδομάδα) από και προς την Κινσάσα. Η εταιρεία δεν διαθέτει ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των ταξιδιωτών, ωστόσο τα Airbus A330 που χρησιμοποιούνται στη γραμμή αυτή μπορούν να μεταφέρουν περίπου 290 επιβάτες.
«Την ίδια ώρα, η εμπειρία από προηγούμενα ξεσπάσματα δείχνει ότι ο κίνδυνος για το Βέλγιο και την Ευρώπη είναι χαμηλός», πρόσθεσε ο φαν Χούχτ.
Ανάλογη ήταν η θέση και της Brussels Airlines. «Παρακολουθούμε στενά την κατάσταση, σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες μας. Βρισκόμαστε σε επαφή με όλες τις αρμόδιες αρχές και θα προσαρμόσουμε τη λειτουργία μας, εφόσον κριθεί απαραίτητο», δήλωσε στο Euronews η Τζοέλ Νεμπ, υπεύθυνη για τις σχέσεις με τα μέσα ενημέρωσης.
«Προς το παρόν, όλες οι πτήσεις πραγματοποιούνται κανονικά και δεν έχουν τεθεί σε ισχύ πρόσθετα μέτρα προστασίας». Τα πληρώματα της Brussels Airlines, ωστόσο, ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες για θέματα υγείας και ασφάλειας, όπως συμβαίνει και στις περιπτώσεις μεταδοτικών ασθενειών.
«Τα πληρώματά μας είναι εκπαιδευμένα σχετικά. Μεταξύ άλλων, ελέγχουν για πιθανά συμπτώματα, εφαρμόζουν μέτρα υγιεινής όπως τακτική απολύμανση των χεριών και περιορίζουν τις επαφές όπου χρειάζεται. Εφόσον απαιτηθεί, συνεργάζονται επίσης με ιατρικές υπηρεσίες και υγειονομικές αρχές.»
Το τελευταίο ξέσπασμα του Έμπολα έχει κηρυχθεί κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος και έχει προκαλέσει τουλάχιστον 131 θανάτους και 500 κρούσματα.
Αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα των μέτρων
Ο Έμπολα μεταδίδεται αποκλειστικά μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά συμπτωματικού ασθενούς και όχι μέσω του αέρα, όπως εξήγησε ο φαν Χούχτ, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να περιοριστεί σχετικά εύκολα. «Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι οι άνθρωποι είναι μεταδοτικοί μόνο όταν εμφανίσουν συμπτώματα και όχι νωρίτερα.»
Η περίοδος επώασης μπορεί να κυμαίνεται από 2 έως 21 ημέρες. Αυτός ακριβώς ο παράγοντας – η περίοδος επώασης – είναι που περιορίζει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων θερμοκρασίας κατά την άφιξη, όπως πρόκειται να εφαρμοστεί στις ΗΠΑ.
«Ένας ταξιδιώτης που βρίσκεται στην περίοδο επώασης δεν έχει ακόμη πυρετό και, ως εκ τούτου, δεν θα εντοπιστεί», ανέφερε ο φαν Χούχτ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η Σελίν Γκόσνερ, ειδική στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, δήλωσε στο Euronews ότι σε αυτή τη φάση δεν συστήνει μέτρα ελέγχου κατά την είσοδο στην Ευρώπη. «Ο έλεγχος στα αεροδρόμια απαιτεί σημαντικούς πόρους, αλλά έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα.»
Τόσο η Γκόσνερ όσο και ο φαν Χούχτ επεσήμαναν ότι ο έλεγχος κατά την αναχώρηση στις πληγείσες χώρες είναι πιο αποτελεσματικό μέτρο. Παρ’ όλα αυτά, υποστήριξε ο φαν Χούχτ, ο έλεγχος κατά την είσοδο μπορεί «να λειτουργήσει ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και να συμβάλει στη διατήρηση της εμπιστοσύνης του κοινού».
Τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (Africa CDC) ανέφεραν ότι «λαμβάνουν υπό σημείωση» τους αμερικανικούς περιορισμούς και αναγνωρίζουν «την ευθύνη κάθε κυβέρνησης να προστατεύει την υγεία και την ασφάλεια του πληθυσμού της». Ωστόσο, θεωρούν ότι οι ταξιδιωτικοί περιορισμοί δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως κύριο εργαλείο δημόσιας υγείας κατά τη διάρκεια επιδημιών.
«Η θέση του Africa CDC είναι σαφής: οι γενικευμένοι ταξιδιωτικοί περιορισμοί και τα κλειστά σύνορα δεν αποτελούν λύση για τα ξεσπάσματα επιδημιών», ανέφερε ο οργανισμός σε δελτίο Τύπου.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) επίσης δεν εισηγείται ταξιδιωτικούς περιορισμούς, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν επιβάλει περιορισμούς εισόδου σε άτομα χωρίς αμερικανικό διαβατήριο που ταξίδεψαν στην Ουγκάντα, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) ή το Νότιο Σουδάν τις τελευταίες 21 ημέρες.
Ο φαν Χούχτ απορρίπτει επίσης την ιδέα απαγόρευσης πτήσεων από τις πληγείσες χώρες ως αντίδραση στο ξέσπασμα. «Τέτοια μέτρα έχουν ελάχιστο επιδημιολογικό όφελος, διαταράσσουν την ανθρωπιστική βοήθεια και τις αλυσίδες εφοδιασμού και μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστερημένη αναφορά των κρουσμάτων», ανέφερε.
Οι τελευταίες ταξιδιωτικές οδηγίες του Υπουργείου Εξωτερικών του Βελγίου αναφέρουν ότι, λόγω επιβεβαιωμένων κρουσμάτων Έμπολα στις επαρχίες Ιτούρι και Βόρειο Κίβου, όλα τα ταξίδια προς τις επαρχίες αυτές «αποθαρρύνονται επισήμως». Το υπουργείο δεν έχει την αρμοδιότητα να απαγορεύσει επίσημα ταξίδια σε μια συγκεκριμένη χώρα.
Ποια μέτρα λαμβάνονται;
Ο φαν Χούχτ τόνισε ότι είναι κρίσιμο να υπάρχουν σαφείς διαδικασίες για την αντιμετώπιση ασθενών επιβατών εν πτήσει και για την ιχνηλάτηση των επαφών τους, σε περίπτωση που εντοπιστεί κρούσμα.
Εκπρόσωπος του Αεροδρομίου Βρυξελλών υπογράμμισε ότι έχουν τεθεί σε ισχύ τέτοια πρωτόκολλα. «Αν φτάσει επιβάτης που έχει μολυνθεί με μεταδοτική ασθένεια, απομακρύνεται με ειδικό ασθενοφόρο του στρατιωτικού νοσοκομείου.»
«Σε καταστάσεις όπως αυτή, το Αεροδρόμιο Βρυξελλών λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα με βάση τις συστάσεις του υπουργείου Δημόσιας Υγείας. Μέχρι σήμερα, δεν έχουμε λάβει καμία οδηγία ή κατευθυντήρια γραμμή για το ζήτημα αυτό», πρόσθεσε.
Η «Ομάδα Διαχείρισης Κινδύνων» του βελγικού υπουργείου Υγείας δεν απάντησε στα ερωτήματα του Euronews σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που θα μπορούσαν να εξεταστούν για τον έλεγχο της διασποράς του ιού στο Βέλγιο, έως τη στιγμή της δημοσίευσης.
Η Γκόσνερ από το ECDC υπογράμμισε ότι, σε κάθε περίπτωση, οι ταξιδιώτες που επιστρέφουν από τις πληγείσες περιοχές και εκδηλώνουν συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο ή γενική κακουχία μέσα σε 21 ημέρες από την επιστροφή τους θα πρέπει να αναζητήσουν άμεσα ιατρική βοήθεια και να ενημερώσουν το ιατρικό προσωπικό για το πρόσφατο ταξιδιωτικό ιστορικό τους.
«Αυτό το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης είναι πιο σημαντικό από τον εκτεταμένο έλεγχο θερμοκρασίας όλων των αφιχθέντων ταξιδιωτών», ανέφερε ο φαν Χούχτ.
«Προτεραιότητα πρέπει να είναι η διατήρηση της επαγρύπνησης στα δικά μας συστήματα υγείας και η στήριξη της αντίδρασης επί τόπου», κατέληξε.
Το ECDC αποστέλλει ειδικούς στη ΛΔΚ για να στηρίξουν τον συντονισμό και τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει λάβει μέχρι στιγμής καμία αίτηση συνδρομής μέσω των διεθνών μηχανισμών ανθρωπιστικής βοήθειας που διαθέτει, όπως δήλωσε την Τρίτη εκπρόσωπος της Επιτροπής.