Νεότερες ουσίες PFAS: παρότι έχουν σχεδιαστεί ως ασφαλέστερες, παραμένουν επίμονες, εξαπλώνονται παγκοσμίως και απειλούν την άγρια ζωή
Επιστήμονες ανακάλυψαν έναν νέο τρόπο παρακολούθησης των «αιώνιων χημικών» στην άγρια ζωή και προειδοποιούν ότι ένα από τα μικρότερα είδη πιγκουίνων στον κόσμο δεν έχει καταφέρει να τα αποφύγει.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις και το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπάφαλο διαπίστωσε ότι το 90% των πιγκουίνων του Μαγγελάνου που ζουν στις ακτές της Παταγονίας στην Αργεντινή φέρουν ίχνη PFAS.
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Earth: Environmental Sustainability (πηγή στα Αγγλικά), οι ερευνητές αναφέρουν ότι ανησυχούν πλέον πως τα νεότερα «αιώνια χημικά», τα οποία συχνά προβάλλονται ως ασφαλέστερα, παραμένουν «αρκετά επίμονα» ώστε να εξαπλώνονται παγκοσμίως και να αποτελούν κίνδυνο για την άγρια ζωή.
Τι είναι τα «αιώνια χημικά»;
Τα PFAS (περ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες) είναι μια ομάδα άνω των 10.000 συνθετικών χημικών ενώσεων που έχουν γίνει πλέον πανταχού παρούσες στη Γη. Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει PFAS στην κορυφή του Έβερεστ, στο ανθρώπινο αίμα και ακόμη και σε είδη που κάνουν βαθιές καταδύσεις ανοικτά των ακτών της Νέας Ζηλανδίας.
Η φυσική αποδόμηση αυτών των ουσιών μπορεί να χρειαστεί πάνω από 1.000 χρόνια, εξ ου και το προσωνύμιο «αιώνια χημικά».
Τα PFAS χρησιμοποιούνται κυρίως για να κάνουν τα καθημερινά προϊόντα ανθεκτικά στο νερό και στα λίπη, όπως τα αντικολλητικά σκεύη, οι συσκευασίες τροφίμων και τα ρούχα.
Ωστόσο, σταδιακά οι επιστήμονες έχουν συγκεντρώσει στοιχεία που δείχνουν ότι η χρόνια έκθεση στα PFAS συνδέεται με μια σειρά σοβαρών προβλημάτων υγείας, μεταξύ των οποίων η προαγωγή ορισμένων μορφών καρκίνου, η μειωμένη γονιμότητα και δυσλειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος. Στα ζώα, οι επιπτώσεις των PFAS παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.
PFAS στους πιγκουίνους
Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές μπορούσαν να παρακολουθούν την έκθεση σε ρύπους μόνο μέσω δειγμάτων αίματος ή αφαιρώντας φτερά. Οι επιστήμονες του UC Davis βρήκαν όμως μια λιγότερο επεμβατική μέθοδο: μετατρέποντας τους πιγκουίνους σε μικρούς «τοξικολόγους».
Η ομάδα τοποθέτησε σε 54 πιγκουίνους του Μαγγελάνου σιλικονούχα λουράκια στα πόδια (παθητικούς δειγματολήπτες) για μερικές ημέρες κατά τις περιόδους αναπαραγωγής 2022-2024. Οι αισθητήρες αυτοί απορροφούν με ασφάλεια χημικές ουσίες από το νερό, τον αέρα και τις επιφάνειες με τις οποίες έρχονται σε επαφή οι πιγκουίνοι.
Αφού αφαιρέθηκαν, οι δειγματολήπτες στάλθηκαν στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπάφαλο για ανάλυση. Εκεί, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι σε περισσότερα από το 90% των λουριών εντοπίστηκαν PFAS, παρά το απομονωμένο περιβάλλον όπου ζουν οι πιγκουίνοι.
Οι αναλύσεις έδειξαν έναν συνδυασμό παλαιότερων, «κληρονομημένων» ρύπων και χημικών ουσιών που έχουν αντικαταστήσει τα PFAS που έχουν σταδιακά αποσυρθεί.
«Η παρουσία του GenX και άλλων ουσιών που αντικατέστησαν τα PFAS – χημικών που συνήθως συνδέονται με κοντινές βιομηχανικές πηγές – δείχνει ότι αυτές οι ενώσεις δεν παραμένουν τοπικές, αλλά φτάνουν ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα οικοσυστήματα», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Νταϊάνα Άγκα.
«Αυτό εγείρει σοβαρές ανησυχίες, καθώς τα νεότερα PFAS, παρότι σχεδιάστηκαν ως ασφαλέστερες εναλλακτικές, εξακολουθούν να είναι αρκετά ανθεκτικά ώστε να εξαπλώνονται παγκοσμίως και να δημιουργούν κινδύνους έκθεσης για την άγρια ζωή».
Οι επιστήμονες θέλουν να αυξήσουν τους «περιβαλλοντικούς ντετέκτιβ» τους, τοποθετώντας τους δειγματολήπτες σε διαφορετικά είδη. Σχεδιάζουν να εξετάσουν στη συνέχεια κορμοράνους, οι οποίοι μπορούν να καταδύονται σε βάθη άνω των 76 μέτρων, για την ανίχνευση PFAS.
«Με το να μετατρέπουμε τους πιγκουίνους σε φρουρούς του περιβάλλοντός τους, αποκτούμε ένα ισχυρό μέσο για να αναδεικνύουμε ζητήματα που αφορούν την υγεία της άγριας ζωής και, γενικότερα, τη διατήρηση των θαλάσσιων ειδών και των ωκεανών μας», δήλωσε η συν-συγγραφέας Μαρσέλα Ουάρτ.