Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι λίστες αναμονής για θεραπεία φτάνουν τα χρόνια, με σοβαρές συνέπειες για τους ασθενείς, προειδοποιούν ειδικοί. Το Euronews Health εξετάζει τις καθυστερήσεις σε βασικές κατηγορίες.
Γνωρίζατε ότι πάνω από ένας στους δέκα ασθενείς που χρειάζονται ραντεβού με ειδικό στο Ηνωμένο Βασίλειο (ΗΒ) περιμένει περισσότερο από έναν χρόνο για να το κλείσει; Ή ότι στη Σλοβενία οι ασθενείς περιμένουν σχεδόν δύο χρόνια – 667 ημέρες – μόνο για μια επέμβαση αντικατάστασης ισχίου;
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στοιχεία προέρχονται από την έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) «Health at a Glance 2025», η οποία αναδεικνύει μία από τις πιο πιεστικές προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη: τους χρόνους αναμονής.
Μπορεί αυτά να συγκαταλέγονται στα χειρότερα στοιχεία στην Ευρώπη. Όμως το πρόβλημα με τους χρόνους αναμονής είναι πολύ βαθύτερο από δύο μόνο χώρες.
«Η αναβολή των αναμενόμενων οφελών της θεραπείας σημαίνει ότι οι ασθενείς συνεχίζουν να ζουν με πόνο και αναπηρία για περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται και μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερα αποτελέσματα υγείας μετά την παρέμβαση», αναφέρεται στην έκθεση.
Ποιες ευρωπαϊκές χώρες αφήνουν λοιπόν τους ασθενείς να περιμένουν περισσότερο; Πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα σε όλη την ήπειρο; Και πόσο πραγματικά περιμένουν οι ασθενείς για να χειρουργηθούν;
Η έκθεση του ΟΟΣΑ καταγράφει μεγάλους χρόνους αναμονής σε διάφορους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης. Ακόμη και για να κλείσει κανείς ραντεβού με γενικό ιατρό (GP) ή νοσηλευτή χρειάζεται τουλάχιστον μία εβδομάδα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες το 2023.
Στη Γερμανία και τη Γαλλία, ένας στους πέντε περιμένει εβδομάδες μόνο και μόνο για να δει γενικό ιατρό. Στη Σουηδία, το 23% των ασθενών περιμένει περισσότερη από μία εβδομάδα για να δει γενικό ιατρό ή νοσηλευτή. Στη Γαλλία και τη Γερμανία αυτό το ποσοστό είναι ένας στους πέντε (20%), ενώ στο ΗΒ πλησιάζει αυτό το επίπεδο, στο 18%.
Αν προστεθούν και όσοι περιμένουν έξι έως επτά ημέρες, τα ποσοστά αυξάνονται ακόμη περισσότερο: Σουηδία (30%), Γαλλία (28%), ΗΒ (27%) και Γερμανία (26%).
Οι χρόνοι αναμονής μεταξύ των χωρών δεν είναι πάντα άμεσα συγκρίσιμοι λόγω μεθοδολογικών διαφορών.
Αναμονή ετών για ραντεβού με ειδικό
Η αναμονή άνω του ενός έτους για να δει κανείς ειδικό είναι πραγματικότητα για ορισμένους ασθενείς σε όλη την Ευρώπη. Το ΗΒ ξεχωρίζει: το 11% των ασθενών δηλώνει ότι περίμενε πάνω από έναν χρόνο για ραντεβού με ειδικό. Στη Γαλλία και τη Γερμανία το αντίστοιχο ποσοστό είναι 2%.
Ωστόσο ακόμη και οι μικρότεροι χρόνοι κάθε άλλο παρά μικροί είναι. Πάνω από δύο στους πέντε ασθενείς στη Γαλλία (43%) περιμένουν από δύο μήνες έως έναν χρόνο, έναντι 32% στο ΗΒ, 29% στη Σουηδία και 22% στη Γερμανία.
Αναμονή μηνών για επέμβαση καταρράκτη
Οι χρόνοι αναμονής για επέμβαση καταρράκτη παρουσιάζουν παρόμοια εικόνα. Ο δείκτης μετρά το ποσοστό των ασθενών που περιμένουν πάνω από τρεις μήνες από την αξιολόγηση από ειδικό μέχρι τη θεραπεία.
Στη Νορβηγία, τέσσερις στους πέντε ασθενείς (81%) με αυτή την ανάγκη περίμεναν περισσότερο από τρεις μήνες το 2024. Η Φινλανδία ακολουθεί από κοντά με 71%.
Πλειοψηφία των ασθενών περίμενε επίσης πάνω από τρεις μήνες στο ΗΒ (58%), στην Πορτογαλία (58%) και στην Ισπανία (53%). Πολύ χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην Πολωνία (13%), την Ουγγαρία (17%), τη Σουηδία (22%) και την Ιταλία (27%).
Περισσότερη αναμονή για καταρράκτη σε σχέση με πριν από την πανδημία
Σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες που παρακολουθούνται, οι χρόνοι αναμονής για επέμβαση καταρράκτη αυξήθηκαν το 2024 σε σύγκριση με το 2019 στις επτά, με μόνο την Πολωνία και την Ουγγαρία να καταγράφουν μείωση, γεγονός που αντανακλά τη διαρκή επίπτωση της πανδημίας COVID-19.
Στο ΗΒ, το ποσοστό των ασθενών που περίμεναν πάνω από τρεις μήνες υπερδιπλασιάστηκε, από 22% σε 58%. Στη Νορβηγία αυξήθηκε από 65% σε 81%.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν την συνεχιζόμενη πίεση στα συστήματα υγείας μετά την πανδημία.
Αντικατάσταση ισχίου: Αναμονή σχεδόν δύο ετών στη Σλοβενία
Εντυπωσιακός είναι και ο διάμεσος χρόνος αναμονής για αντικατάσταση ισχίου. Στη Σλοβενία, οι ασθενείς περίμεναν διάμεσο χρονικό διάστημα 667 ημερών το 2024, σχεδόν δύο χρόνια.
Στην Πολωνία ο χρόνος ξεπερνά επίσης το ένα έτος, με 343 ημέρες, και ακολουθούν η Ουγγαρία (209 ημέρες) και το ΗΒ (174 ημέρες). Πρόκειται για διάμεσους χρόνους, που σημαίνει ότι οι μισοί ασθενείς περίμεναν ακόμη περισσότερο από τις ημέρες που αναφέρονται εδώ.
«Οι χρόνοι αναμονής για υπηρεσίες υγείας μη επείγουσας ανάγκης αποτελούν σημαντικό ζήτημα πολιτικής υγείας σε πολλά συστήματα, όπου οι ασθενείς πρέπει να περιμένουν εβδομάδες ή μήνες για πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας», έγραψε πρόσφατα ο Λουίτζι Σιτσιλιάνι από το Πανεπιστήμιο του Γιορκ σε άρθρο στο European Journal of Public Health.
Γιατί διαφέρουν τόσο πολύ οι χρόνοι αναμονής από χώρα σε χώρα; Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι λίστες αναμονής προκύπτουν γενικά από ανισορροπία μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς υπηρεσιών υγείας.
Ο Σιτσιλιάνι τόνισε ότι οι χρόνοι αναμονής διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των χωρών λόγω διαφορετικών περιορισμών δυναμικότητας, αποφάσεων χρηματοδότησης, αριθμού και σύνθεσης του υγειονομικού προσωπικού και αναντιστοιχίας με τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για υγειονομική περίθαλψη, που τροφοδοτείται από τη γήρανση του πληθυσμού και την τεχνολογική καινοτομία.
Σύμφωνα με τη Eurostat, ο χρόνος αναμονής αποτελεί επίσης σημαντική αιτία για ανικανοποίητες ανάγκες στην επείγουσα ιατρική περίθαλψη.