Ο Άγιος Φραγκίσκος που γιορτάζουμε είναι μορφή ειρήνης και διπλωματίας. Στα 800 χρόνια από τον θάνατό του η Euronews θυμίζει τη συνάντηση με τον σουλτάνο της Αιγύπτου και όσα μας διδάσκει.
Το 2026, η 4η Οκτωβρίου, ημέρα αφιερωμένη στον Άγιο Φραγκίσκο, ανακηρύχθηκε εθνική εορτή. Στην Ασίζη οι εκδηλώσεις κορυφώνονται αυτές τις ημέρες και το επίκεντρο θα είναι η Άνω Βασιλική. Στις 23:59 του Σαββάτου 3 Οκτωβρίου οι καμπάνες θα ηχήσουν πανηγυρικά, σηματοδοτώντας την έναρξη των επίσημων εορτασμών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Από φέτος η 4η Οκτωβρίου επανήλθε ως εθνική γιορτή, για να τιμηθούν οι παγκόσμιες αξίες της ειρήνης, αδελφοσύνης, αλληλεγγύης και του σεβασμού προς το περιβάλλον, που ενσαρκώνει ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης.
Την Κυριακή, στην πρώτη εθνική εορτή αφιερωμένη στον άγιο, στην τελετή θα παραστούν ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Σέρτζιο Ματαρέλα και πρέσβεις από όλον τον κόσμο, γιατί, όπως εξηγεί στο Euronews ο αδελφός Τζούλιο Τσεζάρεο, διευθυντής του Γραφείου Επικοινωνίας του Sacro Convento της Ασίζης, «ο Φραγκίσκος δεν είναι ένα δώρο μόνο για την Ιταλία αλλά για τον κόσμο».
Αλλά ποιος ήταν ο Άγιος Φραγκίσκος και γιατί η γοητεία του παραμένει τόσο ισχυρή 800 χρόνια μετά τον θάνατό του;
Η παράδοση μάς έχει παραδώσει πολλούς Φραγκίσκους που, με κάποιον τρόπο, συνεχίζουν να συνομιλούν με τον σημερινό κόσμο. Όπως εξηγεί στο Euronews ο καθηγητής Αντόνιο Μουσάρρα, καθηγητής Μεσαιωνικής Ιστορίας στη Sapienza της Ρώμης και fellow του Harvard, ο οποίος δημοσίευσε πρόσφατα το βιβλίο Il mondo secondo Francesco d'Assisi (Il Mulino, 2026) (πηγή στα Ιταλικά):
«Ο Φραγκίσκος έχει αναδιαβαστεί στην πορεία της ιστορίας με εντελώς διαφορετικούς τρόπους. Ήδη στην εποχή του, γύρω στο 1200, συσσωρεύονταν βιογραφίες και αγιογραφίες που τον σκιαγραφούν διαφορετικά, αλλά ο Φραγκίσκος που έχουμε εμείς σήμερα, αυτός που κληρονομήσαμε, είναι εκείνος που αρχίζει να αναδύεται μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: είναι ο Φραγκίσκος της ειρήνης, είναι ο Φραγκίσκος της διπλωματίας, είναι ο Φραγκίσκος που προσπαθεί να συμφιλιώσει τις παρατάξεις».
Και πράγματι, όταν τον ρωτάμε ποια είναι η επικαιρότητα του αγίου και τι θα μπορούσε να διδάξει στον σημερινό κόσμο, ο καθηγητής δεν έχει αμφιβολίες: είναι ο τρόπος με τον οποίο ενεργεί, το «στυλ» του. «Ένα στυλ που το αντιλαμβανόμαστε ξεκάθαρα στη σχέση του με τη Μεσόγειο, με τις άλλες κουλτούρες, με το διαφορετικό», συνεχίζει ο καθηγητής.
Και μας προτείνει δύο παραδείγματα: «Το διαφορετικό μέσα στο ίδιο του το σπίτι, για παράδειγμα ο λεπρός από τον οποίο ξεκινά η μεταστροφή του, αλλά και το θρησκευτικά διαφορετικό, όπως όταν συνάντησε τον σουλτάνο». Μια συνάντηση που ο Τζιότο επιλέγει να αποτυπώσει στον κύκλο για τη ζωή του Αγίου Φραγκίσκου, με τον οποίο, στα τέλη του 13ου αιώνα, ζωγράφισε με τοιχογραφίες το κάτω τμήμα της μοναδικής κλίτης της Άνω Βασιλικής της Ασίζης.
Γιατί η συνάντηση ανάμεσα στον Φραγκίσκο και τον ανιψιό του Σαλαντίνου είναι τόσο σημαντική
Η συνάντηση ανάμεσα στον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης και τον σουλτάνο της Αιγύπτου αλ-Μαλίκ αλ-Κάμιλ έγινε κατά την Πέμπτη Σταυροφορία στη Δαμιέττα, στην Αίγυπτο. Και είναι μια συνάντηση από την οποία μπορούμε να διδαχθούμε ακόμη και σήμερα.
Όπως εξηγεί στο Euronews ο πατέρας Πάολο Νιτσέλι, καθηγητής θεολογίας στο καθολικό πανεπιστήμιο του Μιλάνου και ειδικός στη σχέση μεταξύ Ισλάμ και νεωτερικότητας: «Η Δαμιέττα είναι λιμάνι, είναι ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο και επομένως ενδιαφέρει τόσο τους χριστιανούς όσο και τους μουσουλμάνους, άρα η αντιπαράθεση δεν είναι πνευματική, αλλά καθαρά οικονομικοστρατιωτικού χαρακτήρα».
Και συνεχίζει: «Από τη μία έχουμε τον Φραγκίσκο, έναν άνθρωπο βαθιά πνευματικό, από την άλλη έχουμε έναν άνθρωπο του κράτους, όπως συμβαίνει στο Ισλάμ». Ο Άγιος Φραγκίσκος είναι άνθρωπος πίστης και εγκαταλείπει το στρατόπεδο των σταυροφόρων για να περάσει τις εχθρικές γραμμές, πεπεισμένος ότι θα καταφέρει να μεταστρέψει τον ανιψιό του Σαλαντίνου.
Η μεταστροφή δεν θα πραγματοποιηθεί, αλλά ο Φραγκίσκος έγινε δεκτός με σεβασμό από τον σουλτάνο. Η αγιογραφική παράδοση αφηγείται και τη θρυλική «δοκιμασία της φωτιάς», στην οποία ο Φραγκίσκος δήλωσε έτοιμος να μπει στις φλόγες για να αποδείξει την αλήθεια της πίστης του. Ο σουλτάνος αρνήθηκε την πρόκληση, αλλά εντυπωσιάστηκε από το θάρρος του φτωχούλη της Ασίζης.
Η συνάντηση με έναν εκπρόσωπο του Ισλάμ, βασισμένη στον λόγο και όχι στα όπλα, εξελίχθηκε έτσι, στους επόμενους αιώνες, σε πρότυπο ειρήνης και διαθρησκειακού διαλόγου.
«Ένα παράδειγμα ελεημοσύνης και συγχώρεσης», μας λέει ακόμη ο Νιτσέλι. «Μια συγχώρεση που σήμερα είναι ακόμη πιο αναγκαία, ιδίως σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία όπως η δική μας. Από αυτή την άποψη, το πρότυπο του Φραγκίσκου είναι αναμφίβολα κόντρα στο ρεύμα, γιατί πηγαίνει ακριβώς αντίθετα από τις αξίες που κυριαρχούν σήμερα: καριερισμός, ατομικισμός, εγωισμός, αυτοαναφορικότητα, αυτοδοξασίες και ό,τι άλλο».
Και ίσως γι’ αυτό η μορφή του, 800 χρόνια μετά τον θάνατό του, παραμένει τόσο τιμημένη και σημαντική.