Λιγότερο από μια εβδομάδα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, ενώ ο Τραμπ επαναλαμβάνει το ενδεχόμενο επανάληψης επιθέσεων στο Ιράν μετά τις εκλογές
Η εφημερίδα The Wall Street Journal, επικαλούμενη Αμερικανούς αξιωματούχους και καλά πληροφορημένες πηγές, αναφέρει ότι ο Τζέι Ντι Βανς απέστειλε επιστολή στον Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, σε μια προσπάθεια να αναζωογονηθούν οι διαπραγματεύσεις.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με μία ενημερωμένη πηγή, ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών απέστειλε αυτή την επιστολή κατ’ εντολή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Κατά το ίδιο ρεπορτάζ, ο Βανς προσπαθεί να διαπιστώσει αν η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον μπορούν να καταλήξουν σε αρκετά κοινά σημεία ώστε να πείσουν τον Ντόναλντ Τραμπ να μην εκδώσει την τελική εντολή για μια «σύντομη αλλά σφοδρή» επίθεση κατά του Ιράν τις επόμενες εβδομάδες.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι συνομιλίες με σκληροπυρηνικά στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, τα οποία απέκτησαν μεγαλύτερη ισχύ στην Τεχεράνη μετά τον θάνατο του πρώην ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, μπορεί να αποφέρει καλύτερα διπλωματικά αποτελέσματα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε την περασμένη εβδομάδα ότι η κυβέρνησή του δεν διαπραγματεύεται με τους Ιρανούς και έκανε λόγο για πιθανές επικείμενες επιθέσεις κατά του Ιράν. Είπε: «Δεν διαπραγματευόμαστε μαζί τους. Κάτι θα συμβεί, με κάποιον τρόπο, και αυτό θα γίνει σύντομα».
Όπως ανέφερε μία πηγή, η επιστολή του Βανς και οι επαφές που ακολούθησαν μεταξύ Ιρανών και Αμερικανών αξιωματούχων δεν περιείχαν συγκεκριμένες λεπτομέρειες για πρόταση ειρήνης, αλλά εστίαζαν σε ένα πιθανό πλαίσιο για διαπραγματεύσεις. Ο Μοχσέν Ρεζαΐ είχε δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι το Ιράν δεν θα διαπραγματευτεί με την Ουάσινγκτον όσο ορισμένα βασικά και σαφή αιτήματα της χώρας δεν ικανοποιούνται.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, αν και ο Βανς έχει στηρίξει δημόσια τον πόλεμο με το Ιράν, σε ιδιωτικές συζητήσεις έχει εκφράσει επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο να παραταθεί η σύγκρουση.
Ο εκπρόσωπος του Βανς αρνήθηκε να σχολιάσει αυτές τις συνομιλίες. Ο Λευκός Οίκος επίσης παρέπεμψε το αίτημα για σχόλιο στο γραφείο του αντιπροέδρου. Εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ανέφερε ότι δεν έχει ενημέρωση για επαφή με τον Τζέι Ντι Βανς.
Παρά ταύτα, σε ερώτηση αν είχε δώσει εντολή στον Βανς να συνομιλήσει με Ιρανούς αξιωματούχους για την έναρξη ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, ο Τραμπ απάντησε: «Όχι, το ζήτημα είναι ότι χρειάζονται βοήθεια για την προμήθεια ιατρικού εξοπλισμού και άλλων πραγμάτων. Εκείνος ζήτησε τη γνώμη μου κι εγώ του είπα: αν θέλεις να το κάνεις, δεν υπάρχει πρόβλημα. Ουσιαστικά επρόκειτο για την είσοδο εξοπλισμού για ανθρώπους που δεν είναι σε καλή κατάσταση».
Ο Αμπάς Αραγτσί, υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, έγραψε την Τετάρτη στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X: «Ενώ οι γενναίες ένοπλες δυνάμεις μας είναι απολύτως έτοιμες να υπερασπιστούν την πατρίδα, το Ιράν εξακολουθεί να δίνει στη διπλωματία την ευκαιρία να πετύχει».
Πρόσθεσε: «Βρισκόμαστε ακόμη σε στενή και διαρκή επαφή με τους μεσολαβητές, για να εξετάσουμε ιδέες που μπορούν να εγγυηθούν την υλοποίηση του επταήμερου σχεδίου μας ακόμη και σε λιγότερο από μία εβδομάδα».
Τι περιέχει η επιστολή;
Σύμφωνα με το Axios, που επικαλείται Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τζέι Ντι Βανς τόνισε στην επιστολή ότι κάθε διαπραγμάτευση για την αποτροπή στρατιωτικών επιθέσεων των ΗΠΑ «προϋποθέτει συνομιλία για το πυρηνικό ζήτημα».
Η επιστολή του Βανς προς τον Μοχσέν Ρεζαΐ, η οποία επικεντρωνόταν στην πιθανότητα επανεκκίνησης των συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, θεωρείται η υψηλότερου επιπέδου προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών για επαφή με την Τεχεράνη τους τελευταίους μήνες.
Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, ο Βανς είχε προτείνει στον Ντόναλντ Τραμπ να σταλεί επιστολή στον Μοχσέν Ρεζαΐ. Όπως ανέφερε ένας Αμερικανός αξιωματούχος, «ο πρόεδρος καλωσόρισε την αποστολή αυτής της επιστολής». Ωστόσο, ο ίδιος αρνήθηκε να αποκαλύψει πότε εστάλη.
Προειδοποιήσεις των ΗΠΑ και εντατικοποίηση των προσπαθειών μεσολάβησης
Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, έχουν ενταθεί οι ανησυχίες ότι η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ για επανέναρξη των επιθέσεων στο Ιράν μπορεί να υλοποιηθεί.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το πρακτορείο Associated Press που επικαλείται δύο ενημερωμένους διπλωμάτες, Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής και περιφερειακούς συμμάχους να είναι έτοιμοι για ενδεχόμενη επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της επόμενης εβδομάδας στις ΗΠΑ, καθώς και για πιθανή αντίποινα της Τεχεράνης εναντίον τους. Η Wall Street Journal μετέδωσε για πρώτη φορά χθες το βράδυ αυτή την προειδοποίηση.
Οι διπλωμάτες υπογράμμισαν ότι ο Τραμπ δεν έχει ακόμη λάβει την τελική απόφαση για νέες επιθέσεις κατά του Ιράν.
Το πρακτορείο Reuters μετέδωσε την Τετάρτη, επικαλούμενο πηγή που έχει γνώση των συνομιλιών μεταξύ Ιράν και μεσολαβητών, ότι Καταριανοί αξιωματούχοι παρέδωσαν στην Τεχεράνη προσχέδιο νέας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου του Ιράν με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Η ίδια πηγή, που δεν είναι Ιρανός, ανέφερε ότι το νέο προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου που διεξάγεται εδώ και οκτώ μήνες παραδόθηκε στην Τεχεράνη την Κυριακή και ότι οι Ιρανοί αξιωματούχοι το εξετάζουν. Αναμένεται η Τεχεράνη να απαντήσει μέχρι το τέλος της εβδομάδας.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η πρόταση του Κατάρ προβλέπει επταήμερο χρονοδιάγραμμα για την αντιμετώπιση των ανησυχιών της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον και περιλαμβάνει καθημερινά μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης που κάθε πλευρά θα πρέπει να εφαρμόσει. Η εφαρμογή αυτού του χρονοδιαγράμματος θα μπορούσε να αρχίσει από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας, με ορισμένες χώρες να αναλαμβάνουν ρόλο εγγυητή της συμφωνίας.
Λίγο μετά τη δημοσιοποίηση της είδησης, ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος που συμμετέχει στις συνομιλίες ανέφερε ότι το Κατάρ έχει παρουσιάσει μόνο «ιδέες που δεν μπορούν να γίνουν δεκτές, όχι μια πρόταση». Τόνισε επίσης ότι η πολιτική της Τεχεράνης, να μην δείχνει καμία ευελιξία στο πυρηνικό ζήτημα, δεν έχει αλλάξει.
Τη Δευτέρα, ανώτεροι αξιωματούχοι της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας ταξίδεψαν στην Τεχεράνη, όπου συναντήθηκαν με τον πρόεδρο του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν, τον Αμπάς Αραγτσί και τον Μοχσέν Ρεζαΐ.
Σύμφωνα με τον Guardian και το Amwaj Media, το ταξίδι αυτό αποτελεί μέρος των περιφερειακών προσπαθειών για να αποτραπεί ένας νέος γύρος πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Όπως αναφέρουν τα δύο μέσα, οι προσπάθειες αυτές περιλαμβάνουν την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τη μείωση της οικονομικής πίεσης στο Ιράν και τον τερματισμό των συγκρούσεων στην Υεμένη, αλλά προσκρούουν ακόμη σε διαφωνίες για τη σειρά με την οποία θα υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις και οι πυρηνικές απαιτήσεις της Ουάσινγκτον.
Ο Guardian αναφέρει σχέδιο σύμφωνα με το οποίο τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου μέσα σε τέσσερις ημέρες από την άρση των κυρώσεων, ενώ οι Χούθι θα αποσύρουν σημαντικό μέρος των δυνάμεών τους από θέσεις εντός της Υεμένης.
Σε ανάλυσή του για την πρόταση της Τεχεράνης, το Amwaj Media σημειώνει ότι το Ιράν έχει δηλώσει έτοιμο να συντομεύσει τον χρόνο υλοποίησης του σχεδίου του, όμως η απλή μείωση των ημερών δεν αρκεί για να άρει τις διαφορές με τις Ηνωμένες Πολιτείες.