Ο πρόεδρος των ΗΠΑ παραμένει πιστός στο δόγμα «ειρήνη δια της ισχύος», γεγονός που προβληματίζει την Ευρώπη αλλά και τους αντίπαλους της Ουάσινγκτον
Βενεζουέλα, Ιράν και Γροιλανδία. Τρεις γεωγραφικά απομακρυσμένες περιοχές βρίσκονται ταυτόχρονα στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων, με κοινό παρονομαστή τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη νέα, πιο επιθετική στρατηγική της Ουάσινγκτον υπό τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.
Η αμερικανική εξωτερική πολιτική, όπως διαμορφώνεται σήμερα, προκαλεί ανησυχία όχι μόνο σε αντιπάλους των ΗΠΑ αλλά και σε παραδοσιακούς συμμάχους, καθώς η Ουάσινγκτον δείχνει πρόθυμη να χρησιμοποιήσει σκληρή ισχύ με ταχύτητα και αποφασιστικότητα.
Σε συνέντευξή του στην ελληνική υπηρεσία του Euronews, ο πρώην αξιωματικός της υπηρεσίας Πληροφοριών της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, συγγραφέας και σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Τζέικ Σωτηριάδης, ανέλυσε τη στρατηγική ατζέντα του Λευκού Οίκου και τα μηνύματα που αυτή εκπέμπει σε παγκόσμιο επίπεδο.
Βενεζουέλα: Επίδειξη στρατιωτικής ισχύος και πολιτικής βούλησης
Σύμφωνα με τον Τζέικ Σωτηριάδη, η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο συνιστά τη σημαντικότερη επίδειξη αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος στο δυτικό ημισφαίριο από την εισβολή στον Παναμά το 1989.
Όπως εξηγεί, η επιχείρηση απέδειξε δύο κρίσιμα στοιχεία. Πρώτον, την απαράμιλλη επιχειρησιακή ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών: μονάδα της Delta Force κατάφερε να αποσπάσει εν ενεργεία αρχηγό κράτους από βαριά οχυρωμένο στρατιωτικό συγκρότημα σε λιγότερο από τρεις ώρες, χωρίς καμία απώλεια για τις αμερικανικές δυνάμεις. «Κανένας άλλος στρατός στον κόσμο δεν μπορεί να το κάνει αυτό», σημειώνει.
Δεύτερον, και ίσως σημαντικότερο, η επιχείρηση ανέδειξε την πολιτική βούληση της αμερικανικής ηγεσίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον Σωτηριάδη, έχει καταστήσει σαφές ότι είναι διατεθειμένος να χρησιμοποιήσει σκληρή ισχύ με αποφασιστικό αλλά υπολογισμένο τρόπο, δίνοντας προτεραιότητα σε «χειρουργικές» επιχειρήσεις αντί για παρατεταμένους χερσαίους πολέμους.
Οι κρίσιμες ισορροπίες μετά τον Μαδούρο
Η επόμενη περίοδος θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη για τη Βενεζουέλα. Η αντιπρόεδρος Ροντρίγκεζ καλείται να διαχειριστεί μια εξαιρετικά δύσκολη πολιτική εξίσωση: από τη μία πλευρά να ανταποκριθεί στις αμερικανικές απαιτήσεις για πρόσβαση στο πετρέλαιο και αποφυγή σύγκρουσης με την Ουάσινγκτον, και από την άλλη να διατηρήσει την αξιοπιστία του απέναντι στη βάση των οπαδώς του Τσάβες, τον στρατό και τα κοινωνικά δίκτυα που στήριξαν τον Μαδούρο.
Αν αυτή η ισορροπία επιτευχθεί, η χώρα θα μπορούσε να οδηγηθεί σε μια βραχυπρόθεσμη σταθεροποίηση. Αν όμως αποτύχει, το ενδεχόμενο εσωτερικής ρήξης, παραταξιακής βίας ή ακόμη και νέας αμερικανικής παρέμβασης παραμένει ανοιχτό.
Ο Σωτηριάδης υπογραμμίζει ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα, αλλά συμμόρφωση. Παράλληλα, έχει καταστήσει σαφές ότι είναι έτοιμη να κλιμακώσει την πίεση αν αυτό δεν γίνει αντιληπτό.
Μηνύματα προς Ρωσία και Ιράν
Η περιορισμένη αντίδραση της Μόσχας στην υπόθεση Μαδούρο δεν θεωρείται τυχαία. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής, κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, αλλά η βασική λογική της αμερικανικής στρατηγικής παραμένει η ίδια: η Ουάσινγκτον στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα τόσο σε αντιπάλους όσο και σε συμμάχους ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει σκόπιμα τη σκληρή ισχύ της για την προάσπιση των εθνικών της συμφερόντων.
Το μήνυμα αυτό αφορά άμεσα τη Ρωσία, το Ιράν και άλλους παράγοντες που η Ουάσινγκτον θεωρεί αποσταθεροποιητικούς.
Ιράν: Ένα καθεστώς χωρίς πολλές επιλογές
Στρέφοντας το βλέμμα στη Μέση Ανατολή, ο Τζέικ Σωτηριάδης περιγράφει το Ιράν ως μια ιδιαίτερα περίπλοκη και εύθραυστη περίπτωση. Οι διαδηλώσεις στη χώρα έχουν ήδη κοστίσει τη ζωή σε περίπου 2.000 ανθρώπους, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ έχει προειδοποιήσει το ιρανικό καθεστώς να σταματήσει τη βία κατά των διαδηλωτών.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι βοήθεια βρίσκεται καθ’ οδόν και έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης εάν συνεχιστεί η καταστολή. Ταυτόχρονα, το Ιράν διαθέτει δυνατότητες αντιποίνων, είτε μέσω επιθέσεων σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή είτε μέσω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, το δίκτυο των ιρανικών πληρεξουσίων έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά τις στρατιωτικές εκστρατείες του 2025. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον Σωτηριάδη, είναι ένα καθεστώς «στριμωγμένο», με ελάχιστες καλές επιλογές μπροστά του.
Γροιλανδία: Το νέο γεωπολιτικό επίκεντρο
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Τζέικ Σωτηριάδης εξηγεί γιατί η Γροιλανδία έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο γεωπολιτικό σημείο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Ρωσία και την Κίνα.
Ο πρώτος λόγος είναι η γεωγραφία: η Γροιλανδία ελέγχει την πρόσβαση στην Αρκτική και, κατ’ επέκταση, στη Βόρεια Αμερική. Για τον λόγο αυτό, οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική βάση στο νησί ήδη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο δεύτερος λόγος αφορά τους κρίσιμους φυσικούς πόρους. Τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας είναι απαραίτητα για την παραγωγή τεχνολογικών προϊόντων, από smartphones και μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων έως στρατιωτικό εξοπλισμό. Σήμερα, η Κίνα ελέγχει μεγάλο μέρος αυτής της αγοράς, γεγονός που ωθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες να αναζητούν εναλλακτικές πηγές.
Ο τρίτος παράγοντας είναι ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων. Η Ρωσία έχει αυξήσει σημαντικά τη στρατιωτική και ναυτική της δραστηριότητα στην Αρκτική, καθώς η τήξη των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς. Παράλληλα, η Κίνα αυτοπροσδιορίζεται ως «κοντινό αρκτικό έθνος», διεκδικώντας ρόλο στην περιοχή.
Για την Ουάσινγκτον, όποιος ελέγχει τη Γροιλανδία δεν ελέγχει μόνο πολύτιμους πόρους, αλλά και τη γεωγραφική πρόσβαση που θα καθορίσει τη στρατηγική ισορροπία στον 21ο αιώνα. Και αυτό, όπως τονίζει ο Τζέικ Σωτηριάδης, βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής εθνικής ασφάλειας.