Κατηγορίες για αιματηρή καταστολή διαδηλώσεων και ξέπλυμα δισεκατομμυρίων από πετρελαϊκά έσοδα
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν την Πέμπτη κυρώσεις σε Ιρανούς αξιωματούχους ασφαλείας και χρηματοοικονομικά δίκτυα, κατηγορώντας τους ότι ενορχήστρωσαν μια βίαιη καταστολή ειρηνικών διαδηλώσεων και ότι ξέπλεναν δισεκατομμύρια δολάρια από έσοδα πετρελαίου.
Τα μέτρα ανακοίνωσε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, στον απόηχο των μεγαλύτερων αντικυβερνητικών διαδηλώσεων στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αν και τις τελευταίες ημέρες οι κινητοποιήσεις φαίνεται να έχουν υποχωρήσει, λόγω της καταστολής και ενός σχεδόν εβδομαδιαίου μπλακάουτ στο διαδίκτυο.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται σταθερά στο πλευρό του ιρανικού λαού στον αγώνα του για ελευθερία και δικαιοσύνη», δήλωσε ο Μπέσεντ σε ανακοίνωσή του, προσθέτοντας ότι η απόφαση ελήφθη κατόπιν εντολής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Μεταξύ των προσώπων στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις είναι ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, τον οποίο η Ουάσινγκτον κατηγορεί ότι συντόνισε την καταστολή και κάλεσε στη χρήση βίας εναντίον των διαδηλωτών.
Κυρώσεις επιβλήθηκαν επίσης σε τέσσερις περιφερειακούς διοικητές των Ιρανικών Δυνάμεων Επιβολής του Νόμου και των Φρουρών της Επανάστασης, για τον ρόλο τους στην καταστολή στις επαρχίες Λορεστάν και Φαρς.
Στην επαρχία Φαρς, οι δυνάμεις ασφαλείας «έχουν σκοτώσει αμέτρητους ειρηνικούς διαδηλωτές», ενώ τα νοσοκομεία είναι «τόσο γεμάτα από ασθενείς με τραύματα από πυροβολισμούς, ώστε δεν μπορούν να δεχθούν άλλους ασθενείς», σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών.
Παράλληλα, το υπουργείο Οικονομικών προχώρησε στον χαρακτηρισμό 18 ατόμων και οντοτήτων που κατηγορούνται ότι λειτουργούν δίκτυα “σκιώδους τραπεζικής”, μέσω των οποίων ξεπλένονται έσοδα από τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, χρησιμοποιώντας εταιρείες-βιτρίνες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σιγκαπούρη και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με το υπουργείο, τα δίκτυα αυτά διοχετεύουν δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, την ώρα που οι Ιρανοί πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.
Οι κυρώσεις προβλέπουν το πάγωμα κάθε περιουσιακού στοιχείου στις ΗΠΑ για τα πρόσωπα και τις οντότητες που περιλαμβάνονται στη λίστα, καθώς και απαγόρευση συναλλαγών με Αμερικανούς πολίτες και επιχειρήσεις. Ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κινδυνεύουν με δευτερογενείς κυρώσεις εάν συναλλάσσονται με τους στοχοποιημένους φορείς.
Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ για «μέγιστη πίεση» κατά του Ιράν, μετά τη μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το 2025, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε περισσότερα από 875 πρόσωπα, πλοία και αεροσκάφη στο πλαίσιο αυτής της εκστρατείας.
Οι διαδηλώσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, αρχικά εξαιτίας της κατάρρευσης του νομίσματος ριάλ, αλλά γρήγορα εξελίχθηκαν σε ευρύτερη αμφισβήτηση της κυβέρνησης.
Πληροφορίες ότι σταμάτησαν οι εκτελέσεις
Η ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών έρχεται μία ημέρα αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι πληροφορήθηκε «από αξιόπιστη πηγή» πως τα σχέδια για εκτελέσεις στο Ιράν έχουν σταματήσει, την ώρα που η Τεχεράνη άφηνε να εννοηθεί ότι επίκεινται ταχείες δίκες και εκτελέσεις στο πλαίσιο της καταστολής.
Οι δηλώσεις Τραμπ, χωρίς πολλές λεπτομέρειες, έγιναν ενώ τις προηγούμενες ημέρες είχε απευθυνθεί στους Ιρανούς διαδηλωτές λέγοντας ότι «η βοήθεια έρχεται» και ότι η κυβέρνησή του θα «δράσει αναλόγως» απέναντι στο ιρανικό καθεστώς.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν διευκρίνισε πώς θα μπορούσαν να αντιδράσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε ήταν σαφές αν τα σχόλιά του την Τετάρτη σήμαιναν αναστολή περαιτέρω ενεργειών.
Την Τετάρτη, ο Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ, επικεφαλής της ιρανικής Δικαιοσύνης, δήλωσε ότι το κράτος πρέπει να κινηθεί γρήγορα για να τιμωρήσει περισσότερους από 18.000 ανθρώπους που έχουν συλληφθεί, μέσω ταχύρρυθμων δικών και εκτελέσεων.
Η καταστολή των διαδηλώσεων από τις δυνάμεις ασφαλείας έχει προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 3.428 ανθρώπων, σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights, με έδρα τη Νορβηγία.
Ο αριθμός αυτός ξεπερνά κάθε άλλο κύμα διαμαρτυριών ή κοινωνικής αναταραχής στο Ιράν τις τελευταίες δεκαετίες και φέρνει μνήμες από το χάος που συνόδευσε την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.