Το Χιούμα που ανήκει στην Εσθονία είναι ένα ειρηνικό μέρος, αλλά Γερμανοί αναλυτές τη βλέπουν ως «ευάλωτο κόμβο». Αν πέσει, η Ρωσία θα ελέγχει τη Βαλτική και θα κόψει εταίρους του ΝΑΤΟ.
Καθώς η Ευρώπη και οι ΗΠΑ παλεύουν για το μέλλον της Γροιλανδίας, οι ένοπλες δυνάμεις της Γερμανίας Bundeswehr (DBwV) προειδοποιουν ότι «το αδύναμο σημείο του ΝΑΤΟ» είναι ένα άλλο νησί της Βαλτικής.
Για το εσθονικό νησί Χιιουμάα γίνεται μέχρι στιγμής λίγος λόγος στον δημόσιο διάλογο: περίπου 10.000 κάτοικοι, κατά 60% καλύπτεται από δάση. Το καλοκαίρι τα έσοδά του προέρχονται κυρίως από τον τουρισμό και ο τοπικός δήμαρχος περιγράφει το νησί ως «ειρηνικό» και «ασφαλές».
Το Χιιουμάα βρίσκεται στα βορειοδυτικά της Εσθονίας και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο νησί της χώρας. Στρατηγικά μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος πύλης εισόδου από τη Βαλτική προς τον Φινλανδικό Κόλπο. Τα ύδατα αυτού του παρακλαδιού ελέγχονται κατά διαστήματα από τη Ρωσία.
«Σε περίπτωση επίθεσης πρέπει πρώτα να αφήσουμε τους Ρώσους να έρθουν»
«Σε περίπτωση επίθεσης πρέπει πρώτα να αφήσουμε τους Ρώσους να έρθουν», αναφέρεται στην έκθεση του DBwV να λέει ο ταγματάρχης Τάμελ Κάπερ. «Αλλά μόλις βρεθούν εδώ, θα αντεπιτεθούμε με όλη μας τη σφοδρότητα». Ο Κάπερ διοικεί μια βάση των εσθονικών ενόπλων δυνάμεων στην πρωτεύουσα του νησιού, το Κέρντλα. Ωστόσο, αυτοί οι στρατιώτες θα ήταν αρχικά μόνοι τους, σύμφωνα με την έκθεση.
Από την ηπειρωτική χώρα του βορεινότερου κράτους της Βαλτικής, η μετάβαση στο νησί στη Βαλτική διαρκεί μιάμιση ώρα, προειδοποιεί ο DBwV. Γι’ αυτό, σύμφωνα με τον σύνδεσμο, η Χιιουμάα είναι ένα «ευάλωτο κομβικό σημείο».
Οι ειδικοί φοβούνται ότι ρωσικές μονάδες σε περίπτωση επίθεσης κατά του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν, ως αιφνιδιαστική τακτική, να αποβιβαστούν στη Χιιουμάα. Έπειτα, οι Ρώσοι θα μπορούσαν να εγκαταστήσουν στο νησί συστήματα ραντάρ και αντιαεροπορικής άμυνας, όπως αυτά που υπάρχουν σήμερα στη δυτική στρατιωτική περιφέρεια της Ρωσίας και στο Καλίνινγκραντ.
Σε περίπτωση κατάληψης της Χιιουμάα, ο θαλάσσιος διάδρομος στη Βαλτική προς τους εταίρους του ΝΑΤΟ για τους Βαλτούς και τους Φινλανδούς θα ήταν επιπλέον κλειστός, ενώ και ο εναέριος χώρος θα ελεγχόταν από τον αντίπαλο, συνεχίζει η έκθεση του DBwV. Αίτημα του Euronews για σχόλιο έμεινε αναπάντητο μέχρι το κλείσιμο της ύλης.
Όπως τα συνδικάτα, ο Γερμανικός Σύνδεσμος της Bundeswehr εκπροσωπεί τα επαγγελματικά και κοινωνικά συμφέροντα των στρατιωτικών. Το αίτημα για ενίσχυση της άμυνας βρίσκεται, όπως λέει, στο θεμέλιο του φορέα, εξηγεί ο στρατιωτικός εμπειρογνώμονας Ραλφ Τίλε, απόστρατος συνταγματάρχης και πρόεδρος της Πολιτικο-Στρατιωτικής Εταιρείας στο Βερολίνο. Ο ειδικός δεν συμμερίζεται τον «δυνατό κραυγασμό» περί αμυντικού κενού.
Εκπρόσωπος του εσθονικού υπουργείου Άμυνας ανέφερε επίσης, σε ερώτημα του Euronews, ότι η κατάσταση στη Χιιουμάα είναι αυτή την περίοδο ήρεμη. Σύμφωνα με το υπουργείο, η Χιιουμάα προστατεύεται όχι μόνο από την Εσθονία, αλλά και από τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ. «Γνωρίζουμε ότι οι σύμμαχοί μας είναι δίπλα μας», είπε ο εκπρόσωπος στο Euronews.
Στρατιωτικός αναλυτής: Να αντιμετωπίζουμε τα νησιά ως «δώρο» για την άμυνα
Για τον Τίλε, το νησί παραμένει «ένα σημείο στο οποίο πρέπει να δίνουμε προσοχή». Διότι ένα νησί «είναι ένα τεράστιο αεροπλανοφόρο που δεν βουλιάζει, από το οποίο μπορείς να εξερευνήσεις, να συλλέξεις πληροφορίες, να προειδοποιήσεις», εξηγεί ο απόστρατος συνταγματάρχης. Ακόμη και αν πύραυλοι κατευθύνονταν προς την Ευρώπη, θα μπορούσαμε να προειδοποιήσουμε πολύ νωρίτερα.
Από στρατιωτικής άποψης, ένα νησί «είναι ένα ωραίο δώρο για την άμυνα, με το οποίο, με τον κατάλληλο εξοπλισμό, μπορείς να εμποδίσεις τον αντίπαλο να προελάσει», λέει ο Τίλε. Εξοπλισμένο με αισθητήρες και ραντάρ για επιτήρηση, με drones και πυραύλους για αποτροπή και, αν χρειαστεί, για επιθέσεις, ένα νησί είναι εξαιρετικά χρήσιμο, ένας προκεχωρημένος σταθμός.
Το σύνθημα, σύμφωνα με τον Τίλε, θα μπορούσε εδώ να είναι: «Όσο καλύτερα υπερασπιζόμαστε το νησί, τόσο περισσότερο ωφελούμαστε και τόσο λιγότερο θα χρειαστεί να το ανακαταλάβουμε με μεγάλο κόπο». Πίσω από αυτό βρίσκεται η έννοια A2AD: Anti-Access/Area Denial, δηλαδή αντι-πρόσβαση/απαγόρευση περιοχής.
Ακόμη και πριν από μια ενδεχόμενη επίθεση, πρέπει να αποτραπεί κάθε πρόσβαση για έναν στρατιωτικό αντίπαλο και, κατά συνέπεια, κάθε κίνηση στην αντίστοιχη περιοχή.
Από ένα προκεχωρημένο νησί, θα μπορούσαν σε αυτή την περίπτωση να χρησιμοποιηθούν ιδίως πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, προηγμένα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο. Τη στρατηγική αυτή τη χρησιμοποιούν συχνά πιο αδύναμοι αντίπαλοι για να αποτρέψουν υπέρτερες δυνάμεις. Σύμφωνα με τον Τίλε, η εφαρμογή του A2AD γίνεται σε ευρύ πεδίο «στον αέρα, στον κυβερνοχώρο, στη θάλασσα, στη στεριά».
Δήμαρχος: «προστατευμένοι και έτοιμοι από κάθε άποψη»
Σε ποιο βαθμό είναι εξοπλισμένη η βάση στο νησί Χιιουμάα, το υπουργείο Άμυνας δεν μπορεί να το διευκρινίσει για στρατηγικούς λόγους. Για την τρέχουσα κατάσταση, ο Χέρκο Τασούγια, δήμαρχος του νησιού, είπε ότι είναι «προστατευμένοι και έτοιμοι από κάθε άποψη». Σύμμαχοι και οι δικές μας δυνάμεις βρίσκονται τακτικά στο νησί και ασκούνται μαζί.
Ο Τασούγια δεν πιστεύει ότι πρέπει να διεξαχθούν μάχες στο νησί. Ωστόσο, είναι σημαντικό να διατηρηθεί ο έλεγχος του νησιού. «Γνωρίζουμε ότι πρέπει για κάποιο διάστημα να είμαστε έτοιμοι να διαχειριστούμε την κατάσταση μόνοι μας, αλλά έχουμε συμμάχους στους οποίους μπορούμε να βασιστούμε». Ως δήμαρχος δεν έχει αρμοδιότητα επί των ενόπλων δυνάμεων, ωστόσο υπουργείο Άμυνας και δημοτική αρχή συμφωνούν στη στρατηγική σημασία της Χιιουμάα.
«Το νησί, όταν είσαι καλά τοποθετημένος εκεί, καθιστά απλώς την κίνηση των Ρώσων πιο δύσκολη και περιορισμένη σε μια ευρύτερη ζώνη», εξηγεί ο Τίλε. «Τώρα, εν καιρώ ειρήνης, πρέπει να βρουν αυτή την ισορροπία ώστε να έχουν επαρκείς δυνάμεις σταθμευμένες, ώστε, αν συμβεί κάτι αιφνιδιαστικό, να μπορούν να αντιδράσουν». Μπορεί κανείς, για παράδειγμα, να δημιουργήσει ήδη αποθήκες. Σύμφωνα με Εσθονούς αξιωματούχους, τα προπαρασκευαστικά μέτρα έχουν ολοκληρωθεί εδώ και καιρό και οι αμυντικές διαδικασίες ασκούνται τακτικά.
Αν δει κανείς το σύνολο της Βαλτικής, γίνεται επίσης γρήγορα σαφές ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να ελέγχει μεγάλο μέρος της. «Δεν είναι ότι βρισκόμαστε σε μειονεκτική θέση εκεί», τονίζει ο στρατιωτικός αναλυτής Τίλε. Περιγράφει τη θάλασσα ως «ένα είδος μπανιέρας». Το ΝΑΤΟ κρατά «την έξοδο προς τη Βόρεια Θάλασσα και τον Ατλαντικό» και η Ρωσία δεν έχει μεγάλο περιθώριο κινήσεων.
Η Ρωσία παραβιάζει επανειλημμένα εσθονικό έδαφος
Παρ’ όλα αυτά, η Ρωσία τους τελευταίους μήνες δοκίμασε ξανά και ξανά τα όρια. Ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη παραβίασαν πέρυσι τέσσερις φορές τον εναέριο χώρο της μικρής χώρας στο βόρειο άκρο της Ευρώπης. Τον Σεπτέμβριο του 2025, τρία μαχητικά MIG-31 εισέβαλαν παράνομα στον εναέριο χώρο κοντά στο νησί Βάιντλοο στη Βαλτική και παρέμειναν εκεί συνολικά δώδεκα λεπτά, ανέφερε ο εσθονικός στρατός στο Ταλίν.
Η Εσθονία, η Λετονία και η Λιθουανία δεν διαθέτουν δικά τους μαχητικά αεροσκάφη. Γι’ αυτό σύμμαχοι του ΝΑΤΟ ασφαλίζουν εναλλάξ τον βαλτικό εναέριο χώρο. Τον Δεκέμβριο, σύμφωνα με το εσθονικό υπουργείο Εξωτερικών, Ρώσοι συνοριοφύλακες εισήλθαν παράνομα σε εσθονικό έδαφος.
Τον Δεκέμβριο, η Εσθονία ξεκίνησε στα σύνορά της με τη Ρωσία την κατασκευή περίπου 600 καταφυγίων. Ως μέρος μιας κοινής βαλτικής γραμμής άμυνας, θα δημιουργηθούν καταφύγια που αντέχουν και σε πυρά πυροβολικού. Στόχος αυτής της γραμμής άμυνας είναι να μπορεί να αντιδρά γρήγορα και αποτελεσματικά σε μια πιθανή στρατιωτική επίθεση και να αναχαιτίζει τον επιτιθέμενο ήδη στα πρώτα μέτρα.
Επιπλέον, τόσο στη Λετονία όσο και στη Λιθουανία και την Εσθονία ισχύει η υποχρεωτική θητεία. Αυτό εξασφαλίζει κυρίως ότι ολόκληρη η Βαλτική μπορεί να βασιστεί σε μεγάλο αριθμό εφέδρων. Επιπλέον, από τα μέσα του 2026, μόνιμη υποστήριξη στις βαλτικές χώρες θα προσφέρει η ταξιαρχία στη Λιθουανία, που θα ενισχυθεί και από περίπου 5.000 Γερμανούς στρατιώτες.