Μπλακ άουτ επικοινωνιών, αντικρουόμενες εκτιμήσεις και καταγγελίες για συστηματική εξόντωση τραυματιών
Μετά τη διακοπή του διαδικτύου και των τηλεφωνικών επικοινωνιών στο Ιράν, αποσπασματικές πληροφορίες που έφταναν εκτός χώρας μέσω Στάρλινκ έκαναν λόγο για εκτεταμένες και βίαιες δολοφονίες. Ωστόσο, από την αρχή, τα δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία διέφεραν δραματικά μεταξύ τους.
Ελλείψει επίσημων και αξιόπιστων στοιχείων, την κύρια ευθύνη για την ενημέρωση σχετικά με τον αριθμό των νεκρών και τραυματιών ανέλαβαν οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γνωστοί λογαριασμοί χρηστών στα κοινωνικά δίκτυα και, κυρίως, αυτόπτες μάρτυρες — ιδίως άτομα με πρόσβαση σε νοσοκομειακό προσωπικό ή αξιόπιστες ιατρικές πηγές.
Επίσημες αφηγήσεις και αφήγημα των κρατικών μέσων
Από την πρώτη στιγμή, η Ισλαμική Δημοκρατία αναγνώρισε τον θάνατο μεγάλου αριθμού ανθρώπων κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων και των συγκρούσεων στην Τεχεράνη και την περιφέρεια. Παράλληλα, στο προπαγανδιστικό της αφήγημα, υποστήριζε επανειλημμένα ότι μεγάλος αριθμός δυνάμεων ασφαλείας και «αμάχων» σκοτώθηκε από «τρομοκράτες».
Ωστόσο, οι αρχές ουδέποτε εξήγησαν από πού εισήλθαν στη χώρα αυτές οι χιλιάδες «τρομοκράτες», πώς πραγματοποίησαν τόσο εκτεταμένες επιχειρήσεις και γιατί δεν επιτέθηκαν ποτέ σε διαδηλώσεις υποστηρικτών της κυβέρνησης στην Τεχεράνη.
Στις 27 Δεκεμβρίου, ο ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας Αλί Χαμενεΐ επιβεβαίωσε προσωπικά τον θάνατο «αρκετών χιλιάδων ανθρώπων», αποδίδοντάς τον ωστόσο σε «εγχώριους και διεθνείς εγκληματίες».
Λίγες ημέρες μετά την έναρξη των διαδηλώσεων, στις 2 Φεβρουαρίου, η Σαντβοσεϊμά του Ιράν μετέδωσε για πρώτη φορά, επικαλούμενη το Ίδρυμα Σαχίντ, αριθμό 3.117 νεκρών — έναν αινιγματικό αριθμό που είχε επαναληφθεί στο παρελθόν και σε άλλες ανθρωπιστικές καταστροφές.
Στις 5 Φεβρουαρίου, το περιοδικό Τάιμ επικαλέστηκε δύο ανώτατους αξιωματούχους του ιρανικού Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με τους οποίους τουλάχιστον 30.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στις συγκρούσεις στους δρόμους ιρανικών πόλεων.
Η βρετανική εφημερίδα Γκάρντιαν ανέφερε επίσης 30.000 νεκρούς στις 7 Φεβρουαρίου, επικαλούμενη τις πηγές της, προσθέτοντας ότι μεγάλος αριθμός ανθρώπων έχει εξαφανιστεί και ενδέχεται να έχει χάσει τη ζωή του.
Πηγές ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το πρακτορείο ειδήσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων Χαράνα, το οποίο δημοσιεύει τα στοιχεία απωλειών με ιδιαίτερη σχολαστικότητα και αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλά διεθνή μέσα ενημέρωσης, ανέφερε στην τελευταία του ενημέρωση, την Τρίτη 7 Φεβρουαρίου, ότι έχει ερευνήσει και επιβεβαιώσει τον θάνατο 6.126 ανθρώπων.
Σύμφωνα με τη Χαράνα, από αυτούς 5.777 ήταν διαδηλωτές, 86 παιδιά κάτω των 18 ετών, 214 μέλη δυνάμεων προσκείμενων στην κυβέρνηση και 49 μη διαδηλωτές ή άμαχοι. Το πρακτορείο ανέβασε επίσης τον αριθμό των υποθέσεων υπό διερεύνηση σε 17.919, των συλλήψεων σε 41.880, και των βαριά τραυματισμένων σε 11.000.
Η Μάι Σάτο, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, δήλωσε τη Δευτέρα 6 Φεβρουαρίου ότι, ενώ τα επίσημα κυβερνητικά στοιχεία μιλούν για «λίγο πάνω από 3.000 νεκρούς», οι αναφορές που έχει λάβει δείχνουν ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να φτάσει τις δεκάδες χιλιάδες. Όπως επισήμανε, οι διακοπές του διαδικτύου και η έλλειψη ανεξάρτητης πρόσβασης έχουν αφήσει ασαφείς τις πραγματικές διαστάσεις των απωλειών.
Οι τραυματίες που κατέληξαν
Δημοσιευμένες εικόνες σορών, στις οποίες διακρίνονται επιθέματα, κόλλες, βελόνες, σωληνάκια ορού, σύριγγες ή επιχρίσματα, δείχνουν ότι ορισμένοι τραυματίες είχαν δεχθεί ιατρική φροντίδα σε νοσοκομεία, πριν δολοφονηθούν και μεταφερθούν σε νεκροτομεία ή ιατροδικαστικές φυλακές.
Σε ορισμένες εικόνες, ιατρικός εξοπλισμός παραμένει ακόμη προσαρτημένος στα σώματα, ενώ ίχνη πυροβολισμών, όπως πλήγμα από σφαίρα στο μέτωπο, είναι καθαρά ορατά. Τα στοιχεία αυτά ενισχύουν την πιθανότητα ότι τα θύματα ήταν ζωντανά κατά τη νοσηλεία τους και στη συνέχεια δολοφονήθηκαν σκόπιμα.
Οι περισσότεροι νεκροί και τραυματίες δέχθηκαν πυρά με πραγματικά πυρά ή καραμπίνες, σε αντίθεση με προηγούμενες εξεγέρσεις όπου κυριαρχούσε η χρήση γκλομπ. Στην παρούσα καταστολή, η χρήση γκλομπ είναι περιορισμένη και τα απευθείας πυρά εκτεταμένα, ενώ πολλά θύματα χτυπήθηκαν πισώπλατα.
Γιατρός στο Euronews: 22.000 θάνατοι καταγεγραμμένοι στην ιατροδικαστική
Ο Χασίμ Μοαζενζαντέχ, χειρουργός με έδρα τη Γαλλία και διευθυντής του ενημερωτικού ιστότοπου Παλένα, ο οποίος διατηρεί τακτική επαφή με ιατρικές και νοσοκομειακές πηγές, αλλά και με προσωπικό ιατροδικαστικών υπηρεσιών εντός του Ιράν, δήλωσε στο Euronews Φαρσί ότι τα στοιχεία δείχνουν πως οι δυνάμεις ασφαλείας πυροβολούσαν ακόμη και άτομα που προσπαθούσαν να διαφύγουν.
Αναφερόμενος σε δύο φρικιαστικές εικόνες θυμάτων με διαλυμένα μέτωπα, εξήγησε ότι δείχνουν πως η σφαίρα εισήλθε και εξήλθε από το μέτωπο, με κατεύθυνση από το πίσω μέρος του κεφαλιού.
Σύμφωνα με τον Μοαζενζαντέχ, μετά τις πιο αιματηρές ημέρες καταστολής, την Πέμπτη και Παρασκευή 18 και 19 Ιανουαρίου, μόνο στο πρώτο στάδιο, το Σάββατο, περισσότερες από 900 σοροί μεταφέρθηκαν στον Παράδεισο της Ζαχρά μέσα σε 36 ώρες. Όπως υπογράμμισε, η συλλογή και μεταφορά τόσο μεγάλου αριθμού σορών απαιτεί εκτεταμένη υλικοτεχνική επιχείρηση, γεγονός που δείχνει ότι το κράτος ήταν προετοιμασμένο εκ των προτέρων.
Ο ίδιος σημείωσε ότι, με βάση τα συνολικά επιβεβαιωμένα στοιχεία που έχει λάβει από διάφορες νοσοκομειακές πηγές, τουλάχιστον 22.000 περιπτώσεις έχουν καταγραφεί μόνο στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες μέχρι σήμερα.
Τις τελευταίες ημέρες, αρκετοί γιατροί και μέλη ιατρικού προσωπικού συνελήφθησαν στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις επειδή περιέθαλψαν τραυματίες διαδηλωτές και αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τις δυνάμεις ασφαλείας. Ο Μοαζενζαντέχ τονίζει ότι γιατροί και νοσηλευτές είναι από τους ελάχιστους αξιόπιστους μάρτυρες αυτών των γεγονότων και γι’ αυτό η «συστηματική εξόντωσή» τους έχει τεθεί στην ατζέντα.
Παράδοση σορών και άγνωστα μεγέθη
Πολλές οικογένειες, φοβούμενες τη σύλληψη των τραυματιών από τις δυνάμεις ασφαλείας, αρνούνται να τους μεταφέρουν σε νοσοκομεία. Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των τραυματιών.
Επιπλέον, αναφορές στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν ότι ορισμένοι τραυματίες πέθαναν εκτός νοσοκομείων, γεγονός που σημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών είναι πιθανότατα πολύ μεγαλύτερος από τα διαθέσιμα στοιχεία, τα οποία αφορούν μόνο καταγεγραμμένες ή δημοσιοποιημένες περιπτώσεις.
Η κυβέρνηση φέρεται να εκβιάζει οικογένειες, ζητώντας χρηματικά ποσά για την παράδοση των σορών. Ορισμένες φτωχές οικογένειες δεν μπορούν να πληρώσουν και στερούνται την παραλαβή της σορού του παιδιού τους. Άλλες αναγκάζονται να αποδεχθούν τον όρο να παραδοθεί το σώμα μόνο εφόσον το θύμα χαρακτηριστεί «Μπασίτζι» και του εκδοθεί δελτίο μέλους της Μπασίτζ.
Η Μάι Σάτο δήλωσε ανοιχτά σε συνέντευξή της ότι υπάρχουν αναφορές σύμφωνα με τις οποίες οικογένειες καλούνται να παραλάβουν τις σορούς των αγαπημένων τους καταβάλλοντας λύτρα από 5.000 έως 7.000 δολάρια, ένα συντριπτικό βάρος σε μια περίοδο που η οικονομική κρίση στο Ιράν βαθαίνει.
Η εκτεταμένη χρήση καραμπινών κατά διαδηλωτών, με ιδιαίτερη στόχευση στο πρόσωπο, εκτιμάται ότι έχει προκαλέσει δεκάδες χιλιάδες τραυματισμούς στα μάτια. Σε μία μόνο περίπτωση, ο Κασίμ Φαχραΐ, διευθυντής του Οφθαλμολογικού Νοσοκομείου Φαραμπί της Τεχεράνης, ανακοίνωσε ότι 1.000 άτομα προσήλθαν στο νοσοκομείο με τραυματισμούς στα μάτια κατά τις διαδηλώσεις του Δεκεμβρίου.
Ορισμένες επιβεβαιωμένες αναφορές υποδηλώνουν επίσης ότι κρατούμενοι δολοφονήθηκαν εντός κέντρων κράτησης και στη συνέχεια οι σοροί τους παραδόθηκαν στις οικογένειες ως «νεκροί διαδηλωτές».
Τέλος, τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία αφορούν κυρίως την Τεχεράνη και λίγες μεγάλες πόλεις, όπως το Μασχάντ, το Καράτζ, το Σιράζ και το Ισφαχάν, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι ο πραγματικός αριθμός των θυμάτων σε ολόκληρη τη χώρα είναι πολύ υψηλότερος.