Οι βίαιες ενέργειες των ομοσπονδιακών πρακτόρων έχουν προκαλέσει πανικό στην τοπική κοινωνία
Η λατινοαμερικανική κοινότητα στη Μινεσότα βιώνει μία από τις πιο κρίσιμες περιόδους της πρόσφατης ιστορίας της. Έπειτα από εβδομάδες πρωτοφανούς εντατικοποίησης των ομοσπονδιακών επιχειρήσεων για τη μετανάστευση, ο φόβος έχει κυριαρχήσει σε γειτονιές, σχολεία και κοινοτικά κέντρα.
Μαζικές συλλήψεις, έφοδοι, μπλόκα και η διαρκής παρουσία ένοπλων πρακτόρων έχουν μεταμορφώσει την καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών μεταναστών, πολλές από τις οποίες διαθέτουν νόμιμο καθεστώς παραμονής ή ακόμη και αμερικανική υπηκοότητα.
«Περάσαμε από τον φόβο στην πλήρη παράλυση», λέει η Γκρέσια Λοσάνο, εκπρόσωπος Τύπου και συνιδρύτρια του Latino Voices Minnesota, οργάνωσης που παρέχει άμεση στήριξη σε μετανάστες στο νοτιοδυτικό τμήμα της Πολιτείας. «Είναι πολύ χειρότερο από οτιδήποτε ζήσαμε την περίοδο της COVID. Οι άνθρωποι δεν θέλουν ούτε να κοιτάξουν έξω από το παράθυρο».
Άνευ προηγουμένου επιχειρήσεις μετανάστευσης στη Μινεσότα
Η κλιμάκωση ξεκίνησε την 1η Δεκεμβρίου, όταν η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή την επιχείρηση Operation Metro Surge, με μαζική ανάπτυξη πρακτόρων της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) και της Συνοριοφυλακής στη Μινεσότα. Έκτοτε, σύμφωνα με τοπικές οργανώσεις και πολιτειακές αρχές, η ομοσπονδιακή παρουσία έχει αυξηθεί εκθετικά.
Για την καθηγήτρια Νομικής του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, Άνα Πότρατς Ακόστα, η επιχείρηση αυτή εξελίσσεται σε ένα πλαίσιο συστηματικών παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων. «Έχουμε δει πολλές παραβιάσεις συνταγματικών δικαιωμάτων, ιδίως της Τέταρτης Τροπολογίας», δήλωσε στο Euronews. «Πράκτορες εισέρχονται σε σπίτια χωρίς δικαστικό ένταλμα, κάτι που είναι ξεκάθαρα αντισυνταγματικό».
Η ίδια επισημαίνει ότι πολλές από τις ενέργειες αυτές βασίζονται σε διοικητικές εντολές που εκδίδουν οι ίδιες οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες και δεν έχουν την ίδια νομική ισχύ με ένα δικαστικό ένταλμα. «Μια διοικητική εντολή δεν ισοδυναμεί με εντολή υπογεγραμμένη από δικαστή, ακόμη κι αν η κυβέρνηση συμπεριφέρεται σαν να ισχύει το αντίθετο», εξηγεί.
Θανατηφόρες συνέπειες και καταγγελίες για συνταγματικές παραβιάσεις
Τις τελευταίες εβδομάδες, η καταστολή αυτή είχε και θανατηφόρες συνέπειες. Λίγες ημέρες μετά τον θάνατο της Ρενέ Γκουντ, η οποία πυροβολήθηκε από πράκτορα της μετανάστευσης, ο Άλεξ Πρέτι σκοτώθηκε το περασμένο Σάββατο στη Μινεάπολη από άλλον ομοσπονδιακό πράκτορα. Οι δύο θάνατοι έχουν εκτοξεύσει την πολιτική και κοινωνική ένταση.
Από νομικής πλευράς, η Πότρατς Ακόστα αμφισβητεί πλήρως τη δικαιολόγηση της χρήσης θανατηφόρας βίας. «Δεν επρόκειτο για διαδηλωτές. Ήταν νομικοί παρατηρητές, εκπαιδευμένοι από την κοινότητα για να καταγράφουν και να παρακολουθούν καταχρήσεις», τονίζει. «Η παρατήρηση και η καταγραφή της αστυνομίας αποτελεί δικαίωμα που προστατεύεται από την Πρώτη Τροπολογία. Δεν υπήρχε καμία νομική βάση για τη χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον τους».
Η Μινεσότα απέναντι στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση
Ως απάντηση, η Πολιτεία της Μινεσότα, καθώς και οι πόλεις Μινεάπολη και Σεν Πολ, κατέθεσαν αγωγή κατά του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS), καταγγέλλοντας άνευ προηγουμένου παραβίαση του Συντάγματος και των πολιτικών δικαιωμάτων.
Ο Δημοκρατικός γενικός εισαγγελέας της Πολιτείας, Κιθ Έλισον, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι «πρόκειται για μια εντελώς νέα μορφή συνταγματικής κατάχρησης. Κανείς δεν θυμάται να έχει ξαναδεί κάτι τέτοιο». Η αγωγή υποστηρίζεται επίσης από τους γενικούς εισαγγελείς 19 Πολιτειών και της Περιφέρειας της Κολούμπια, οι οποίοι κατέθεσαν υπόμνημα στήριξης, προειδοποιώντας ότι αν δεν ανακοπεί αυτή η πρακτική, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα μπορούσε να την επαναλάβει και σε άλλες Πολιτείες.
Σε ακροαματική διαδικασία αυτή την εβδομάδα σε ομοσπονδιακό δικαστήριο στη Μινεάπολη, δικαστής άκουσε τα επιχειρήματα της Πολιτείας και των τοπικών αρχών που ζητούν την αναστολή της επιχείρησης Operation Metro Surge. Μέχρι τη στιγμή σύνταξης του ρεπορτάζ, δεν είχε εκδοθεί τελική απόφαση και η δικαστική διαδικασία παραμένει σε εξέλιξη.
Ο φόβος στην καθημερινότητα
Την ώρα που η νομική μάχη συνεχίζεται στις αίθουσες των δικαστηρίων, ο αντίκτυπος στους δρόμους είναι άμεσος. Σύμφωνα με τη Γκρέσια Λοσάνο, ο φόβος δεν κάνει πλέον διακρίσεις με βάση το μεταναστευτικό καθεστώς. «Ο φόβος δεν αφορά το αν έχεις χαρτιά, αλλά το αν είσαι Λατίνος», λέει στο Euronews.
Η Πότρατς Ακόστα επιβεβαιώνει αυτή την εικόνα από τη διπλή της ιδιότητα ως νομικός και ως μέλος της πληττόμενης κοινότητας. «Όλοι οι άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανεξαρτήτως μεταναστευτικού καθεστώτος, έχουν βασικά δικαιώματα που κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα», υπενθυμίζει. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι στην πράξη παρατηρούνται συλλήψεις και έλεγχοι με βάση το φυλετικό προφίλ. «Βλέπουμε σταματήματα και κρατήσεις που βασίζονται σε φυλετική στόχευση και όχι σε πραγματικές υποψίες».
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν συλληφθεί παράτυποι μετανάστες, άτομα με εκκρεμείς νομικές διαδικασίες, μόνιμοι κάτοικοι, ακόμη και Αμερικανοί πολίτες. Κάποιοι παραμένουν αγνοούμενοι για ώρες, χωρίς οι οικογένειές τους να γνωρίζουν πού βρίσκονται. «Αυτό δημιουργεί έναν πανικό που παραλύει ολόκληρη την κοινότητα», καταγγέλλει η Λοσάνο.
Ιδιαίτερα έντονες είναι οι επιπτώσεις και στα παιδιά. Πολλές οικογένειες έχουν σταματήσει να τα στέλνουν στο σχολείο, φοβούμενες ότι θα συλληφθούν καθ’ οδόν ή στις στάσεις των σχολικών λεωφορείων. Κάποια παιδιά δεν έχουν βγει από το σπίτι τους εδώ και περισσότερες από τρεις εβδομάδες.
Τα σχολεία της περιοχής κάνουν λόγο για σημαντική αύξηση των απουσιών, ενώ κοινοτικές οργανώσεις αναζητούν λύσεις ώστε να μη χαθεί η σχολική χρονιά για χιλιάδες μαθητές.
Η καθηγήτρια καταγγέλλει επίσης μια πρακτική που, όπως λέει, υπονομεύει σοβαρά τη νομική υπεράσπιση των κρατουμένων: τις μεταγωγές εκτός Πολιτείας. «Η κυβέρνηση μεταφέρει κρατούμενους μέσα σε λίγες ώρες, ώστε τα δικαστήρια της Μινεσότα να χάσουν τη δικαιοδοσία», εξηγεί. «Το habeas corpus μετατρέπεται σε αγώνα δρόμου για τους δικηγόρους».
Στις γειτονιές, η απάντηση είναι η αυτοοργάνωση. Κάτοικοι μοιράζονται ειδοποιήσεις για την παρουσία οχημάτων των αρχών, παρακολουθούν τις στάσεις των σχολικών λεωφορείων και προειδοποιούν ο ένας τον άλλον για ύποπτες κινήσεις. «Ακόμη κι αν κάποιος δεχθεί έναν επισκέπτη, ειδοποιεί τη γειτονιά για να αποφευχθεί ο πανικός», λέει η Λοσάνο.
Η Πότρατς Ακόστα υπερασπίζεται τη νομιμότητα αυτών των δικτύων απέναντι σε επικρίσεις ότι υποδαυλίζουν την ένταση. «Οι κοινοτικές ομάδες απλώς προειδοποιούν τους ανθρώπους να μείνουν στα σπίτια τους. Δεν πρόκειται για βία, αλλά για αυτοπροστασία», τονίζει.
Πίεση σε οργανώσεις και οικονομικές επιπτώσεις
Στο στόχαστρο έχουν βρεθεί και οργανώσεις που προσφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια. Κοινοτικά κέντρα και τοπικές δομές διανομής τροφίμων ή βασικών αγαθών έχουν δεχθεί επισκέψεις από ομοσπονδιακούς πράκτορες με διοικητικές εντολές, χωρίς συγκεκριμένες κατηγορίες.
«Αναγκαστήκαμε να κλείσουμε το γραφείο μας και να αφαιρέσουμε τις πινακίδες με το όνομά μας για να μην τραβήξουμε την προσοχή», λέει η Λοσάνο. Ακόμη και κατάστημα μη Λατίνων, που βοηθούσε στη συγκέντρωση δωρεών, ελέγχθηκε από τις αρχές αποκλειστικά λόγω της στήριξής του προς την κοινότητα των μεταναστών.
Ο φόβος επηρεάζει και την τοπική οικονομία. Σε μικρές πόλεις με λιγότερους από 60.000 κατοίκους, αρκετές επιχειρήσεις έχουν ήδη κλείσει, συμπεριλαμβανομένων και μη λατινοαμερικανικών επιχειρήσεων που βασίζονται σε εργατικό δυναμικό μεταναστών. Κλειστά εστιατόρια, παραλυμένες υπηρεσίες καθαρισμού και αυξανόμενες οικονομικές απώλειες έχουν οδηγήσει πολλούς επαγγελματίες να συμμετάσχουν σε οικονομικά «λουκέτα» και κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας.
Για τη λατινοαμερικανική κοινότητα, αυτές οι πρωτοβουλίες αποτελούν μήνυμα αλληλεγγύης και ένταξης. «Μας θυμίζουν ότι αυτή η Πολιτεία είναι και δικό μας σπίτι», λέει η Λοσάνο. Όταν της ζητείται να συνοψίσει σε μία φράση όσα βιώνουν σήμερα οι Λατίνοι της Μινεσότα, απαντά χωρίς δισταγμό: «Γερμανία στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το περιγράψει κανείς».
Κάθε μέρα, εξηγεί, στέλνει μηνύματα σε φίλους και συγγενείς για να βεβαιωθεί ότι είναι ασφαλείς. «Να μου απαντήσεις, να μου πεις ότι είσαι καλά», είναι το μήνυμα που επαναλαμβάνει κάθε πρωί και κάθε βράδυ.