Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Παρασκευή ότι είναι πιθανά περιορισμένα πλήγματα κατά του Ιράν, ενώ τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι είναι έτοιμοι για πόλεμο εάν αποτύχουν οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν θα πραγματοποιήσουν τον επόμενο γύρο των πυρηνικών συνομιλιών τους την Πέμπτη στη Γενεύη, επιβεβαίωσε την Κυριακή το Ομάν, σηματοδοτώντας ελπίδες για πρόοδο, παρά τη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και τις αναζωπυρωμένες διαδηλώσεις στην Τεχεράνη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την επιβεβαίωση έδωσε ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ-Μπουσαΐντι. Το Ομάν είχε φιλοξενήσει προηγουμένως τις έμμεσες επαφές για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας και είχε διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή και στον τελευταίο γύρο συνομιλιών στη Γενεύη την περασμένη εβδομάδα.
Λίγο πριν από την ανακοίνωση του Μουσκάτ, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο CBS ότι αναμένει να συναντηθεί με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ στη Γενεύη την Πέμπτη, εκτιμώντας πως εξακολουθεί να υπάρχει «καλή πιθανότητα» για διπλωματική λύση στο πυρηνικό ζήτημα.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει δύο αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή, καθώς και επιπλέον αεροσκάφη και πολεμικά πλοία, ενώ έχουν ενισχύσει και την αντιαεροπορική τους άμυνα στην περιοχή, στηρίζοντας τις προειδοποιήσεις περί ενδεχόμενης στρατιωτικής επέμβασης.
Οι αμερικανικές απειλές για στρατιωτική δράση έχουν ενταθεί μετά το ξέσπασμα πανεθνικού κινήματος διαμαρτυρίας στο Ιράν, το οποίο οδήγησε σε σκληρή καταστολή που, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κόστισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους.
Την Κυριακή, Ιρανοί φοιτητές συγκεντρώθηκαν εκ νέου σε φιλοκυβερνητικές και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, τιμώντας τη μνήμη όσων σκοτώθηκαν έπειτα από αντίστοιχες κινητοποιήσεις την προηγούμενη ημέρα.
«Μόνο το πυρηνικό στο τραπέζι»
Ο Αραγτσί ανέφερε ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να εργάζεται πάνω σε προσχέδιο πρότασης για συμφωνία που θα αποτρέψει στρατιωτική δράση. Όπως πρόσθεσε, το πυρηνικό πρόγραμμα αποτελεί το μοναδικό αντικείμενο των συνομιλιών — παρότι τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ισραήλ επιθυμούν να τεθεί και το ζήτημα του ιρανικού πυραυλικού προγράμματος, καθώς και η στήριξη ένοπλων οργανώσεων-συμμάχων της Τεχεράνης στη Μέση Ανατολή.
Η Ουάσιγκτον έχει ξεκαθαρίσει ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ούτε την ικανότητα κατασκευής τους και ότι δεν θα πρέπει να προχωρά σε εμπλουτισμό ουρανίου. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, ωστόσο, δήλωσε στο CBS ότι η χώρα του έχει δικαίωμα στον εμπλουτισμό.
Την Παρασκευή υποστήριξε ακόμη ότι οι Αμερικανοί συνομιλητές του δεν ζήτησαν μηδενικό εμπλουτισμό στον τελευταίο γύρο επαφών — θέση που διαφέρει από όσα έχουν αναφέρει δημοσίως Αμερικανοί αξιωματούχοι. Όπως είπε, οι συνομιλίες επικεντρώνονται στο πώς θα διασφαλιστεί ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένου του εμπλουτισμού, «θα παραμείνει για πάντα ειρηνικό», με αντάλλαγμα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και ελάφρυνση των οικονομικών κυρώσεων.
Ο Γουίτκοφ, σε συνέντευξή του στο Fox News που μεταδόθηκε το Σάββατο, ανέφερε ότι ο πρόεδρος αναρωτιέται γιατί η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη υποκύψει στις πιέσεις. «Αναρωτιέται γιατί δεν έχουν… δεν θέλω να χρησιμοποιήσω τη λέξη ‘παραδοθεί’, αλλά γιατί δεν έχουν παραδοθεί», είπε χαρακτηριστικά.
Φόβοι για κλιμάκωση
Λίγα λεπτά μετά την επιβεβαίωση του Ομάν για τις συνομιλίες, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν ανέφερε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι διαπραγματεύσεις περιλάμβαναν «ανταλλαγή πρακτικών προτάσεων και παρήγαγαν ενθαρρυντικά μηνύματα», προσθέτοντας ωστόσο ότι η Τεχεράνη έχει «κάνει όλες τις απαραίτητες προετοιμασίες για κάθε ενδεχόμενο».
Παρότι το Ιράν επιμένει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι ειρηνικό, οι ΗΠΑ και άλλες χώρες εκφράζουν υποψίες ότι ενδέχεται να στοχεύει τελικά στην ανάπτυξη όπλων. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι δεν έχει προχωρήσει σε εμπλουτισμό ουρανίου μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο.
Τότε, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είχε δηλώσει ότι τα πλήγματα «εξάλειψαν» τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, αν και το ακριβές μέγεθος των ζημιών παραμένει άγνωστο, καθώς η Τεχεράνη έχει απαγορεύσει την πρόσβαση διεθνών επιθεωρητών.
Ο Αραγτσί υποστήριξε, πάντως, στο CBS ότι «διαθέτουμε πολύ καλή πυραυλική ικανότητα και τώρα βρισκόμαστε σε ακόμη καλύτερη κατάσταση» σε σχέση με πριν από τα πλήγματα του Ιουνίου.
Οι πυρηνικές συνομιλίες είχαν παραμείνει σε αδιέξοδο επί χρόνια, μετά την απόφαση του Τραμπ το 2018 να αποσύρει μονομερώς τις ΗΠΑ από τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με τις παγκόσμιες δυνάμεις.