«Αυτό απλώς δείχνει ότι είμαστε συνδεδεμένοι πέρα από σύνορα και ηπείρους», δηλώνει ο επιστήμονας του προγράμματος Κοπέρνικος, Μαρκ Πάρινγκτον.
Αν ζείτε σε Ισπανία, Πορτογαλία ή Γαλλία, ίσως είναι προτιμότερο να καθυστερήσετε το πλύσιμο του αυτοκινήτου σας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ένα τεράστιο νέφος σκόνης από τη Σαχάρα διασχίζει αυτή τη στιγμή τη Μεσόγειο και κατευθύνεται προς τη Δυτική Ευρώπη, φέρνοντας μαζί του πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα, θαμπούς ορίζοντες και ένα λεπτό στρώμα ερημικής άμμου που θα σκεπάσει τα πάντα, από τα παρμπρίζ μέχρι τα φωτοβολταϊκά πάνελ.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προγνώσεις της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας Copernicus (CAMS), το νέφος αναμένεται τις επόμενες ημέρες να κινηθεί προς βορρά, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα του αέρα σε όλη την Ιβηρική χερσόνησο, προτού φτάσει μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σκανδιναβία.
Αυτά τα σωματίδια έχουν σηκωθεί στην ατμόσφαιρα από τη Σαχάρα και έχουν διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι την Ευρώπη. «Αυτό αποδεικνύει απλώς ότι είμαστε συνδεδεμένοι πέρα από σύνορα και ηπείρους μέσω της σύστασης της ατμόσφαιρας», λέει ο Μαρκ Πάρινγκτον, ανώτερος επιστήμονας στην CAMS.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την υγεία από τη σκόνη PM10;
Η σκόνη μπορεί να χαρίζει εντυπωσιακές φωτογραφίες σε αποχρώσεις του σέπια, συνοδεύεται όμως και από έναν σιωπηλό κίνδυνο για την υγεία. Οι εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων η AEMET στην Ισπανία, η IPMA στην Πορτογαλία και η Météo-France, έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα.
Η κύρια ανησυχία σε επεισόδια σκόνης από τη Σαχάρα είναι τα σωματίδια PM10, δηλαδή αιωρούμενα σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 10 μικρόμετρα. Πρόκειται για σχετικά χονδροειδή σωματίδια, είναι όμως αρκετά μικρά ώστε να εισχωρούν στους πνεύμονες, όπου μπορούν να ερεθίσουν τους αεραγωγούς, να επιδεινώσουν το άσθμα και να επηρεάσουν ευάλωτες ομάδες, όπως ηλικιωμένους και μικρά παιδιά.
Αν ζείτε σε ευρωπαϊκή πόλη, πιθανότατα είστε πιο εξοικειωμένοι με τη ρύπανση από PM2,5, δηλαδή με ρύπανση πολύ πιο λεπτής μορφής, που προέρχεται από καυσαέρια, βιομηχανικές διεργασίες και καύση ξύλου. Επειδή τα σωματίδια PM2,5 είναι μικρότερα, μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στους πνεύμονες και ακόμη και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Αν και η σκόνη από τη Σαχάρα αποτελείται κυρίως από μεγαλύτερα ορυκτά σωματίδια PM10, η πολύ υψηλή συγκέντρωσή τους σε τέτοια επεισόδια μπορεί να εκτοξεύσει τα συνολικά επίπεδα σωματιδίων πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε ορισμένες περιοχές.
Φταίει η κλιματική αλλαγή για τη ρύπανση από σκόνη;
Τα επεισόδια σκόνης από τη Σαχάρα συχνά γίνονται πρωτοσέλιδο και, παρότι μας θυμίζουν θερμά και σκονισμένα περιβάλλοντα, χρειάζεται προσοχή όταν τα συνδέουμε με την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Σύμφωνα με τον Πάρινγκτον, η επιστήμη δεν έχει καταλήξει ακόμη. «Δεν έχουμε σαφή εικόνα για το πώς ακριβώς η ερημοποίηση επηρεάζει την πηγή της σκόνης», εξηγεί, αναφερόμενος στην προς νότο επέκταση της ερήμου Σαχάρα, που τροφοδοτείται από την κλιματική αλλαγή και την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Ο Πάρινγκτον επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος αυτής της σκόνης προέρχεται από συγκεκριμένες εστίες, όπως η Λεκάνη Μποντελέ στο Τσαντ, όπου η σκόνη είναι αρκετά ελαφριά ώστε να σηκώνεται στην ατμόσφαιρα υπό ορισμένες συνθήκες πίεσης. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η ξηρασία και η αυξημένη εξάτμιση μειώνουν την υγρασία του εδάφους και, όταν αυτά συνδυάζονται με κακή διαχείριση της γης, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για περισσότερες θύελλες άμμου και σκόνης.
Υπάρχουν, επιπλέον, εκτιμήσεις ότι οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενδέχεται να αυξήσουν τη συχνότητα με την οποία οι αμμοθύελλες της Σαχάρας φτάνουν στην Ευρώπη.
Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι επιφυλακτικοί στο να συνδέσουν ευθέως τα δύο φαινόμενα, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή ιστορικά δεδομένα για να εντοπιστεί ένα ξεκάθαρο σήμα. «Σύμφωνα με όσα γνωρίζω, δεν υπάρχουν καταληκτικές μελέτες που να δείχνουν πώς η ερημοποίηση, η αποψίλωση των δασών και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν την ορυκτή σκόνη στην ατμόσφαιρα, επομένως θεωρώ ότι παραμένει ένα αρκετά ανοικτό ερώτημα», λέει ο Πάρινγκτον στο Euronews Green.
Τι να περιμένετε αργότερα μέσα στην εβδομάδα;
Καθώς το νέφος σκόνης θα περνάει, οι κάτοικοι των πληγεισών περιοχών ενδέχεται να δουν τα σωματίδια να αναμιγνύονται με τη βροχή, αφήνοντας το χαρακτηριστικό θολό ίχνος στις επιφάνειες μόλις εξατμιστεί το νερό.
Οι υγειονομικές αρχές συνιστούν στους πολίτες που ζουν στις πιο επιβαρυμένες ζώνες να αποφεύγουν την έντονη σωματική άσκηση σε εξωτερικούς χώρους όσο διαρκεί αυτή η θολούρα στην ατμόσφαιρα.
Για τους υπόλοιπους, ίσως είναι ευκαιρία να βγάλετε την καλύτερη φωτογραφική σας μηχανή και να απαθανατίσετε μερικά ηλιοβασιλέματα τύπου Άρη, καθώς η σκόνη διαχέει το απογευματινό φως σε έντονες πορτοκαλί και κόκκινες αποχρώσεις.
Την παγκόσμια πρόγνωση αερολυμάτων της CAMS, που απεικονίζει το επεισόδιο σκόνης από τη Σαχάρα, μπορείτε να τη δείτε ακολουθώντας αυτόν τον σύνδεσμο (πηγή στα Αγγλικά).