Ο πληθωρισμός αναμένεται επίσης να αυξηθεί αισθητά λόγω των εξελίξεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάθμισε την Πέμπτη τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας το 2026, καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η οικονομία της ΕΕ αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί κατά μόλις 1,1% το 2026, έναντι 1,4% που προέβλεπε η φθινοπωρινή πρόβλεψη της Επιτροπής. Η πρόβλεψη για την ευρωζώνη αναθεωρήθηκε ακόμη χαμηλότερα, στο 0,9%.
Στην έκθεσή της, η Κομισιόν προειδοποιεί ότι οι αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας — που προκαλούνται από την κλιμάκωση της έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως — έχουν επιδεινώσει σημαντικά τις οικονομικές προοπτικές της Ευρώπης.
«Πριν από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, η οικονομία της ΕΕ αναμενόταν να συνεχίσει να αναπτύσσεται με μέτριους ρυθμούς, παράλληλα με περαιτέρω υποχώρηση του πληθωρισμού», αναφέρεται στην έκθεση. «Ωστόσο, οι προοπτικές έχουν αλλάξει σημαντικά μετά το ξέσπασμα της σύγκρουσης.»
Ο πληθωρισμός αναμένεται επίσης να αυξηθεί αισθητά λόγω των εξελίξεων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής, ο πληθωρισμός στην ΕΕ θα φτάσει το 3,1% φέτος — μία ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα υψηλότερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως — κυρίως λόγω της εκτόξευσης των τιμών της ενέργειας, καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου αυξήθηκαν εν μέσω φόβων για διαταραχές στον εφοδιασμό από τον Κόλπο.
Για τους αξιωματούχους της ΕΕ, το σοκ θυμίζει το 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία προκάλεσε τη χειρότερη ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη εδώ και δεκαετίες.
Η Επιτροπή χαρακτήρισε τη σημερινή αναταραχή ως «το δεύτερο τέτοιο σοκ μέσα σε λιγότερο από πέντε χρόνια», προειδοποιώντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη κάθε φορά που οι γεωπολιτικές εντάσεις απειλούν τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η καταναλωτική εμπιστοσύνη έχει ήδη υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 μηνών, καθώς τα νοικοκυριά προετοιμάζονται για υψηλότερους λογαριασμούς θέρμανσης και καυσίμων, ενώ οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά κόστη και ασθενέστερη ζήτηση.
Οι επενδύσεις αναμένεται επίσης να επιβραδυνθούν, καθώς οι επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης και αυξανόμενη αβεβαιότητα. Παράλληλα, η αύξηση των εξαγωγών εξασθενεί λόγω της επιβράδυνσης της παγκόσμιας ζήτησης.
Παρά την επιδείνωση των προοπτικών, οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι η ΕΕ είναι καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, χάρη στις πολυετείς επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου και τις προσπάθειες απεξάρτησης από τις ρωσικές προμήθειες.
«Η ώθηση προς τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, την απανθρακοποίηση και τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης έχει καταστήσει την οικονομία της ΕΕ καλύτερα προετοιμασμένη να απορροφήσει το σημερινό σοκ», αναφέρει η Επιτροπή.
Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι οι κίνδυνοι παραμένουν έντονα καθοδικοί.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι μια παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ ή στις ευρύτερες αλυσίδες εφοδιασμού της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη υψηλότερες τιμές ενέργειας, να εκτροχιάσει την αναμενόμενη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2027 και ενδεχομένως να ανακόψει πλήρως την ανάκαμψη της Ευρώπης.
Η Επιτροπή προειδοποιεί επίσης ότι πιθανές ελλείψεις σε διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, λιπάσματα και άλλες βιομηχανικές πρώτες ύλες θα μπορούσαν να διαχυθούν στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, αυξάνοντας το κόστος τροφίμων και μεταποίησης σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις. Τα δημόσια ελλείμματα στην ΕΕ αναμένεται να διευρυνθούν, καθώς οι κυβερνήσεις αυξάνουν τις δαπάνες για τη στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στους αυξανόμενους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ παράλληλα ενισχύουν τις αμυντικές δαπάνες εν μέσω αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας.
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, κάλεσε πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες για τα νοικοκυριά και τις βιομηχανίες που πλήττονται από το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να αντιμετωπιστεί με την ίδια αίσθηση επείγοντος όπως και οι αμυντικές δαπάνες.
Στο επίκεντρο του αιτήματος της Ρώμης βρίσκεται η «ρήτρα εθνικής διαφυγής» της ΕΕ, που υιοθετήθηκε στις 8 Ιουλίου και επιτρέπει στα κράτη-μέλη προσωρινή δημοσιονομική ευελιξία για αύξηση των αμυντικών δαπανών υπό έκτακτες συνθήκες.
Η Μελόνι δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες είχαν ήδη δείξει προθυμία να χαλαρώσουν τους δημοσιονομικούς κανόνες μετά τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και τις αυξανόμενες ανησυχίες για τη στρατιωτική ετοιμότητα της Ευρώπης. Η Ιταλία ζητά πλέον αντίστοιχη ευελιξία και για τα έκτακτα ενεργειακά μέτρα.