Το Ελ Νίνιο είναι ένα φυσικό μετεωρολογικό φαινόμενο, όμως η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει τις επιπτώσεις του.
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο αναμένεται να χτυπήσει φέτος το καλοκαίρι με βεβαιότητα 80%, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη πρόβλεψη του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), και η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για ακόμη πιο ακραία ζέστη, με ορισμένες περιοχές σε αυξημένο κίνδυνο ξηρασίας και πλημμυρών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την περασμένη εβδομάδα, τμήματα της Δυτικής Ευρώπης βίωσαν ανοιξιάτικες θερμοκρασίες ρεκόρ, καθώς σχηματίστηκε ένας ισχυρός θόλος καύσωνα. Τέτοια επεισόδια είναι πιθανό να γίνουν πιο έντονα, μεγαλύτερης διάρκειας και συχνότερα όσο το Ελ Νίνιο εδραιώνεται, ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι μπορεί να διαρκέσει έως και το 2028.
Αν και η ένταση του φαινομένου παραμένει αβέβαιη, τα μοντέλα του WMO δείχνουν ότι θα είναι τουλάχιστον μέτρια, και ενδεχομένως ισχυρή, με πιθανότητα 90% να συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο.
«Η ανθρωπότητα πρέπει να το αντιμετωπίσει ως την επείγουσα κλιματική προειδοποίηση που είναι. Οι συνθήκες Ελ Νίνιο θα ρίξουν λάδι στη φωτιά ενός ήδη θερμαινόμενου πλανήτη», δηλώνει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρρες.
«Προετοιμαστείτε για θερμοκρασίες υψηλότερες από τα κανονικά επίπεδα»
Τροφοδοτούμενο από ασυνήθιστα ζεστά νερά στον τροπικό Ειρηνικό, το Ελ Νίνιο αναμένεται να επηρεάσει σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη, με θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο να προβλέπονται σε όλο τον κόσμο για την περίοδο Ιουνίου-Αυγούστου.
«Πρέπει να προετοιμαστούμε για ένα ενδεχομένως ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο, το οποίο θα επιδεινώσει την ξηρασία και τις έντονες βροχοπτώσεις και θα αυξήσει τον κίνδυνο καυσώνων τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα», λέει η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο.
Το πιο πρόσφατο Ελ Νίνιο, το 2023-24, ήταν ένα από τα πέντε ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί και συνέβαλε ώστε το 2024 να γίνει το θερμότερο έτος που έχει σημειωθεί παγκοσμίως. Σύμφωνα με την έκθεση European State of the Climate 2024, που δημοσιεύθηκε από κοινού από την Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Copernicus και τον WMO, η Ευρώπη βίωσε εκείνη τη χρονιά δραματικές και αντιφατικές συνθήκες: ενώ η ανατολική Ευρώπη αντιμετώπισε ξηρή, αποπνικτική ζέστη, η δυτική Ευρώπη υπέστη έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες.
Φέτος, «οι επιπτώσεις θα μας πλήξουν ακόμη πιο σκληρά, θα εξαπλωθούν ακόμη πιο μακριά και θα ξεπερνούν τα σύνορα με καταστροφική ταχύτητα», προειδοποιεί ο Γκουτέρρες.
Ο ΟΗΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι υπάρχει πιθανότητα 86% τα επόμενα χρόνια να ξεπεραστεί το ρεκόρ ζέστης του 2024, με τους κλιματικούς επιστήμονες να προειδοποιούν ότι «μια ολόκληρη γκάμα ακραίων καιρικών φαινομένων» βρίσκεται στα σκαριά, καθώς ένα ισχυρό Ελ Νίνιο συμπίπτει με την επιταχυνόμενη παγκόσμια θέρμανση.
Παρότι η κλιματική αλλαγή δεν θεωρείται ότι αυξάνει τη συχνότητα ή την ένταση του Ελ Νίνιο, μπορεί να ενισχύσει τις επιπτώσεις του. Η θερμότερη θάλασσα και ατμόσφαιρα αυξάνει την ενέργεια και την υγρασία που είναι διαθέσιμες για ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως καύσωνες και έντονες βροχοπτώσεις.
Πόσο μπορεί να διαρκέσει το Ελ Νίνιο;
Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας άρχισαν να πλησιάζουν τα όρια του Ελ Νίνιο από τα τέλη Απριλίου έως τα μέσα Μαΐου φέτος, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του WMO. Οι θερμοκρασίες κάτω από την επιφάνεια σε όλο τον τροπικό Ειρηνικό είναι περισσότερο από 6°C υψηλότερες από τον μέσο όρο, προσφέροντας μια σημαντική δεξαμενή θερμότητας που τροφοδοτεί τη θέρμανση της επιφάνειας.
Το ισχυρό, φυσικά εμφανιζόμενο καιρικό φαινόμενο σχηματίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περίπου εννέα έως δώδεκα μήνες. Συνήθως φτάνει στη μέγιστη έντασή του μεταξύ Νοεμβρίου και Φεβρουαρίου, με τις επιπτώσεις στις παγκόσμιες θερμοκρασίες να είναι συχνά εντονότερες το δεύτερο έτος μετά την εμφάνισή του.
Οι επιπτώσεις του διαφέρουν ανάλογα με την ένταση, τη διάρκεια, την εποχή του χρόνου κατά την οποία αναπτύσσεται και τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρά με άλλες κλιματικές μεταβλητές.
Για φέτος, ο WMO προβλέπει θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο σχεδόν παντού τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Χαμηλότερα από τα κανονικά επίπεδα ύψη βροχής αναμένονται στη Νότια Ασία, στο Μεγαλύτερο Κέρας της Αφρικής και στην Κεντρική Αμερική, όπου προβλέπονται πιο ξηρές και θερμότερες συνθήκες κατά τις κρίσιμες καλλιεργητικές και βροχερές περιόδους.
«Οι έγκαιρες εποχικές προγνώσεις και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης είναι ζωτικής σημασίας για να σωθούν ζωές και να μετριαστούν οι επιπτώσεις στις οικονομίες και στις κοινωνίες μας», λέει η Σάουλο. «Η ώρα για τεκμηριωμένες αποφάσεις, σχεδιασμό και προετοιμασία είναι τώρα», προσθέτει ο WMO.
Ο Γκουτέρρες ζητεί δράση για τους ανθρωπογενείς παράγοντες των κλιματικών ακραίων φαινομένων, καλώντας για «τερματισμό της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και επιτάχυνση της μετάβασης στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».