Η Ευρώπη υφίσταται μεγάλες οικονομικές απώλειες από τις χαλαζοθύελλες, ενώ κλιματικοί ειδικοί προειδοποιούν ότι η άνοδος της θερμοκρασίας τις κάνει πιο έντονες και καταστροφικές.
Η υπερθέρμανση του πλανήτη πιθανότατα θα οδηγήσει σε μεγαλύτερους κόκκους χαλαζιού, ικανούς να προκαλέσουν «σοβαρές ζημιές» σε οχήματα, φωτοβολταϊκά πάνελ και άλλες υποδομές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος, μέσω της καύσης ρυπογόνων ορυκτών καυσίμων, αυξάνει τις μάζες αέρα με υψηλή ενέργεια και αστάθεια, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τον σχηματισμό χαλαζιού και σφοδρών καταιγίδων σε όλο τον κόσμο.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα στο επιστημονικό περιοδικό Nature (πηγή στα Αγγλικά), το χαλάζι μεγαλύτερο από έναν μεγάλο βόλο αναμένεται να αυξηθεί μεταξύ 38 και 47% έως το τέλος του αιώνα, ανάλογα με το πόσα αέρια που παγιδεύουν τη θερμότητα εκπέμπει ο κόσμος. Οι καταιγίδες που παράγουν μικρότερους κόκκους χαλαζιού θα μειωθούν κατά 4 έως 8%, διαπίστωσαν επίσης οι ερευνητές.
Το αστρονομικό κόστος του χαλαζιού
Αν και το χαλάζι συνήθως δεν σκοτώνει ανθρώπους, αποδεικνύεται εξαιρετικά δαπανηρό. Ήδη κοστίζει περίπου 80 δισ. δολάρια (68 δισ. ευρώ) σε παγκόσμιο επίπεδο, λέει ο John Allen, καθηγητής μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο Central Michigan και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Στην Ευρώπη, οι χαλαζοπτώσεις συγκαταλέγονται στα πιο καταστροφικά καιρικά φαινόμενα και έχουν ήδη αυξηθεί κατά εντυπωσιακό 267% τα τελευταία πέντε χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής, από 3.217 επεισόδια χαλαζόπτωσης το 2019/2020, σύμφωνα με τον ασφαλιστικό όμιλο Chaucer.
Μελέτη του 2026 (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύθηκε στο Science Direct προειδοποιεί ότι οι περίοδοι χαλαζοπτώσεων του 2022 και του 2023 προκάλεσαν και οι δύο ζημιές-ρεκόρ άνω των 5 δισ. ευρώ.
Το χαλάζι προκαλεί περισσότερες ζημιές από τους ανεμοστρόβιλους και γενικά κοστίζει «πλέον περισσότερο από δύο τυφώνες τον χρόνο», προσθέτει ο Allen.
«Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει κόκκους χαλαζιού-ρεκόρ. Το θεωρώ εξαιρετικά ανησυχητικό, γιατί δεν κατασκευάζουμε πραγματικά το δομημένο περιβάλλον μας με ανθεκτικότητα στο χαλάζι. Δεν το συμπεριλαμβάνουμε, για παράδειγμα, στους κανονισμούς δόμησης για τις κατοικίες στις ΗΠΑ ή, πράγματι, διεθνώς».
Οι υπολογιστικές προσομοιώσεις του Allen δείχνουν ότι με την κλιματική αλλαγή θα αυξηθεί το ποσοστό των μεγαλύτερων κόκκων. Αυτοί είναι που προκαλούν και τις μεγαλύτερες ζημιές, όπως επισημαίνουν ο ίδιος και άλλοι επιστήμονες.
Η μεγαλύτερη απειλή για την ηλιακή ενέργεια
Όσο πιο βαρύς είναι ένας κόκκος χαλαζιού, τόσο πιο γρήγορα πέφτει στον αέρα, πράγμα που σημαίνει ότι προσκρούει στις υποδομές με πολύ μεγαλύτερη δύναμη.
Ο Andreas Prein, κλιματικός επιστήμονας στο ETH Zurich, λέει ότι το μικρό χαλάζι μπορεί να προκαλέσει μεγάλες ζημιές στις καλλιέργειες, αλλά όταν οι κόκκοι φτάνουν περίπου τα πέντε εκατοστά σε μέγεθος, υπάρχει κίνδυνος «μεγάλων ζημιών» σε οχήματα, στέγες, φωτοβολταϊκά πάνελ και άλλες υποδομές.
Τα ηλιακά πάρκα συχνά υποχρεούνται να αποδεικνύουν ότι τα πάνελ τους μπορούν να τοποθετηθούν σε γωνία 70 μοιρών ώστε να προστατεύονται από το χαλάζι που μπορεί να ραγίσει το προστατευτικό γυαλί τους, του οποίου η επισκευή είναι δαπανηρή. Ωστόσο, η αναβάθμιση της ραγδαία αναπτυσσόμενης ευρωπαϊκής βιομηχανίας ηλιακής ενέργειας με δυνατότητες απομακρυσμένης κλίσης θεωρείται «σημαντική πρόκληση», σύμφωνα με τη Chaucer.
Μια τρύπα σε μια στέγη από έναν μόνο κόκκο χαλαζιού μπορεί να επιδιορθωθεί, αλλά όταν τη χτυπούν πολλοί μεγάλοι κόκκοι, συνήθως απαιτείται δαπανηρή αντικατάσταση της στέγης, εξηγεί ο Allen.
«Σε μια θερμότερη ατμόσφαιρα υπάρχει περισσότερος υδρατμός και αυτό αυξάνει τη διαθέσιμη ενέργεια στην ατμόσφαιρα, με αποτέλεσμα να έχουμε ισχυρότερες ανοδικές κινήσεις αέρα», λέει ο Allen. «Και αυτό οδηγεί σε περισσότερες καταιγίδες με ανοδικά ρεύματα ικανά να παράγουν χαλάζι».
Ο θερμότερος αέρας, ωστόσο, μπορεί να λιώνει τους μικρότερους κόκκους χαλαζιού, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των χαλαζοπτώσεων στις τροπικές περιοχές.
Η Ευρώπη δεν είναι άτρωτη στο χαλάζι της κλιματικής αλλαγής
Πολλές προηγούμενες μελέτες έχουν επικεντρωθεί στο χαλάζι στις ΗΠΑ, όπου καταγράφονται τα περισσότερα επεισόδια, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η Ευρώπη, ο Καναδάς και η Αργεντινή πιθανότατα θα δουν τη μεγαλύτερη αύξηση του μεγάλου χαλαζιού λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Δεν πρόκειται μόνο για πρόβλημα των ΗΠΑ», προειδοποιεί ο Allen. «Ναι, βλέπουμε μεγάλες ζημιές εδώ, αλλά οι παγκόσμιες απώλειες από το χαλάζι φαίνεται να αυξάνονται ανεξέλεγκτα τα τελευταία χρόνια».
Μελέτη του 2025 (πηγή στα Αγγλικά) από το Πανεπιστήμιο Newcastle και τη βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία Met Office διαπίστωσε ότι η κλιματική αλλαγή «υπερτροφοδοτεί» τους μεγαλύτερους κόκκους χαλαζιού στην Ευρώπη. Η έρευνα έδειξε ότι σε ένα σενάριο υψηλών εκπομπών, όπου η Ευρώπη δεν μειώνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, τα σφοδρά επεισόδια χαλαζόπτωσης πιθανότατα θα γίνουν συνολικά λιγότερο συχνά. Ωστόσο, όταν σχηματίζεται χαλάζι, οι ίδιοι οι κόκκοι θα μπορούσαν κατά τόπους να είναι πολύ μεγαλύτεροι.
«Ένα ουσιαστικό κλιματικό σήμα»
Οι συγγραφείς της μελέτης εξέτασαν χαλάζι με διάμετρο μεγαλύτερη και μικρότερη από 30 χιλιοστά, δηλαδή κάπου μεταξύ μπίλιας και μπάλας του γκολφ και περίπου στο μέγεθος ενός αμερικανικού κέρματος των 50 σεντς.
Η ομάδα εξέτασε τρία σενάρια με βάση τις εκπομπές άνθρακα από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σε ένα κάπως αισιόδοξο σενάριο, με όχι τόσο υψηλή ρύπανση από άνθρακα, το μεγαλύτερο χαλάζι αυξάνεται κατά 38%.
Σε ένα πιο απαισιόδοξο σενάριο, όπου η θερμοκρασία αυξάνεται σχεδόν κατά 1°C περισσότερο από το πρώτο σενάριο, το μεγάλο χαλάζι αυξάνεται κατά 47%.
«Πρόκειται για ένα ουσιαστικό κλιματικό σήμα», λέει ο Walker Ashley, καθηγητής μετεωρολογίας στο Πανεπιστήμιο Northern Illinois. «Όμως οι απώλειες από καταστροφές δεν καθορίζονται μόνο από τον ίδιο τον κίνδυνο».
Καθώς περισσότεροι άνθρωποι, κατοικίες, φωτοβολταϊκά πάρκα και υποδομές εγκαθίστανται σε περιοχές επιρρεπείς στο χαλάζι, ο κίνδυνος ζημιών αυξάνεται.
«Η κλιματική αλλαγή μπορεί να αυξάνει σε ορισμένες περιοχές την πιθανότητα για μεγαλύτερο και πιο καταστροφικό χαλάζι, αλλά το μέγεθος των μελλοντικών απωλειών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από το πού χτίζουν οι άνθρωποι, τι χτίζουν, πόσο ανθεκτικές είναι αυτές οι κατασκευές και πώς αλλάζει η χρήση γης», προσθέτει ο Ashley.