«Το κλίμα στο οποίο ζούμε σήμερα δεν είναι αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε και τα κτίρια και οι υποδομές μας είναι επικίνδυνα απροετοίμαστα για ό,τι ακολουθεί.»
Θερμοκρασίες-ρεκόρ για μήνα Μάιο έχουν κάνει αποπνικτική τη ζέστη σε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης, καθώς οι χώρες παραμένουν παγιδευμένες κάτω από έναν «ισχυρό» θερμικό θόλο, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα χειρότερα δεν έχουν έρθει ακόμη.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Météo France ανακοίνωσε τη Δευτέρα (25 Μαΐου) ότι σε περισσότερους από 350 μετεωρολογικούς σταθμούς καταγράφηκαν νέα μηνιαία ρεκόρ, με την υψηλότερη θερμοκρασία των 37,1°C κοντά στο Οσγκόρ, δίπλα στη Μπιάρριτς. Η έντονη ζέστη έχει συνδεθεί με πολλούς θανάτους και δεν δείχνει σημάδια υποχώρησης.
Το ρεκόρ υψηλότερης θερμοκρασίας για ημέρα Μαΐου στο Ηνωμένο Βασίλειο καταρρίφθηκε επίσης για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα χθες, καθώς σε τμήματα του Λονδίνου ο υδράργυρος ξεπέρασε τους αποπνικτικούς 35°C.
Σύμφωνα με την υπηρεσία πρόγνωσης καιρού WFY24, δεκάδες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κατέγραψαν θερμοκρασίες πολύ πάνω από τα κλιματολογικά κανονικά υψηλά για την εποχή.
Το Λονδίνο παρουσίασε τη μεγαλύτερη απόκλιση, με θερμοκρασίες κατά 16°C υψηλότερες από τον μέσο όρο του Μαΐου, ενώ το Παρίσι (+14°C), το Βερολίνο (+11°C), η Λισαβόνα (+10°C) και η Μαδρίτη (+10°C) βρέθηκαν επίσης αντιμέτωπα με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Ακόμη και οι πιο δροσερές περιοχές, όπως το Όσλο, σημείωσαν ήπιες θερμοκρασίες 18°C, δηλαδή 3°C πάνω από τον μέσο όρο για τα τέλη Μαΐου.
Ευθύνεται η κλιματική αλλαγή για τις αποπνικτικές θερμοκρασίες του Μαΐου στην Ευρώπη;
Ενώ οι μετεωρολόγοι αποδίδουν τη διαρκή έντονη ζέστη σε έναν θερμικό θόλο, ο οποίος «κλειδώνει» την ακραία ζέστη, το ίδιο το φαινόμενο γίνεται ολοένα και συχνότερο λόγω της ανθρωπογενούς υπερθέρμανσης του πλανήτη.
«Αυτή η ζέστη-ρεκόρ φέρει ξεκάθαρα το αποτύπωμα της κλιματικής αλλαγής», λέει η Φριντερίκε Ότο, καθηγήτρια επιστήμης του κλίματος στο Imperial College London.
«Θερμοκρασίες τέτοιας κλίμακας ήταν κάποτε εξαιρετικά σπάνιες ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού. Το να βλέπουμε 35°C στο Ηνωμένο Βασίλειο την άνοιξη είναι πραγματικά εντυπωσιακό, αλλά η επιστήμη είναι σαφής: η κλιματική αλλαγή κάνει αυτά τα κύματα καύσωνα πιο έντονα, πιο μεγάλης διάρκειας και πολύ συχνότερα».
Η Ότο προειδοποιεί ότι τα ρεκόρ θερμοκρασίας θα συνεχιστούν, μέχρι να μειωθούν οι παγκόσμιες εκπομπές και οι χώρες να πετύχουν μηδενικό ισοζύγιο.
«Το κλίμα στο οποίο ζούμε σήμερα δεν είναι απλώς αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε και τα κτίρια και οι υποδομές μας είναι τραγικά απροετοίμαστα για ό,τι έρχεται», προσθέτει. «Παρότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στη μείωση των εκπομπών, δεν είναι αρκετά γρήγορη».
Ποιες χώρες θα πληγούν περισσότερο από την άνοδο της θερμοκρασίας το 2026;
Η Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Κοπέρνικος (C3S) της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF) προβλέπουν ότι το καλοκαίρι του 2026 θα επηρεαστεί πιθανότατα από ένα «σχετικά ασθενές μοτίβο ατμοσφαιρικής πίεσης».
Αυτό μπορεί να επηρεάσει έντονα τη θερμοκρασία, περιορίζοντας τους ανέμους, γεγονός που συχνά οδηγεί σε άπνοια και αποπνικτική ζέστη.
Οι εποχικές θερμοκρασίες αναμένεται να είναι πάνω από τον μέσο όρο σε όλες τις περιοχές φέτος το καλοκαίρι, με το πιο σαφές σήμα να εντοπίζεται στα νοτιοανατολικά τμήματα της ηπείρου, ενώ η C3S προβλέπει επίσης βροχοπτώσεις κάτω από τον μέσο όρο στα ανατολικά τμήματα της Ευρώπης.
Η Ιωάννα Βεργίνη, ιδρύτρια της παγκόσμιας υπηρεσίας πρόγνωσης καιρού WFY24 (πηγή στα Αγγλικά), λέει στο Euronews Earth ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για έναν «συνδυασμό καύσωνα και ξηρασίας στον νότο, ένα τόξο δασικών πυρκαγιών από την Πορτογαλία έως την Ελλάδα, και στη συνέχεια ξαφνικές πλημμύρες το φθινόπωρο».
Για κάθε άνοδο της θερμοκρασίας του αέρα κατά 1°C, η ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατήσει περίπου επτά τοις εκατό περισσότερη υγρασία, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονες και ισχυρές βροχοπτώσεις.
«Η νότια Ευρώπη παραμένει το πιο ευάλωτο σημείο, αλλά η κεντρική και η ανατολική Ευρώπη θερμαίνονται με τον ταχύτερο ρυθμό και είναι οι λιγότερο προσαρμοσμένες στις ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 35°C, που πλέον είναι ρουτίνα», λέει η Βεργίνη. «Οι πόλεις είναι εκεί όπου πεθαίνουν οι άνθρωποι».
Υποδομές όπως το σκυρόδεμα και η άσφαλτος απορροφούν θερμότητα, διατηρώντας υψηλές τις εξωτερικές θερμοκρασίες, ιδιαίτερα στις πόλεις. Αυτό είναι γνωστό ως φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας.
Πώς μπορούν οι Ευρωπαίοι να αντιμετωπίσουν την ακραία ζέστη αυτό το καλοκαίρι;
Οι ευρωπαϊκές πόλεις κινούνται γρήγορα για να προστατεύσουν τους πολίτες από την καταπόνηση λόγω ζέστης. Η Ισπανία, για παράδειγμα, διαθέτει το πιο εκτεταμένο δίκτυο κλιματικών καταφυγίων στον κόσμο, προσφέροντας πρόσβαση σε δημόσια κτίρια με δωρεάν καθιστικούς χώρους, νερό και κλιματισμό.
Μόνο στη Βαρκελώνη λειτουργούν ήδη 400 κλιματικά καταφύγια σε δημόσια κτίρια, όπως βιβλιοθήκες, μουσεία, αθλητικά κέντρα και εμπορικά κέντρα. Άλλες πόλεις ακολουθούν το παράδειγμα, με το Γενικό Συμβούλιο του Βουκουρεστίου να εγκρίνει νωρίτερα αυτόν τον μήνα τη δημιουργία κλιματικών καταφυγίων.
Πόλεις όπως το Παρίσι προετοιμάζονται επίσης για την άνοδο της θερμοκρασίας εδώ και δεκαετίες, προσπαθώντας να μετατρέψουν τους δρόμους-παγίδες ζέστης σε «πράσινες οάσεις». Από το 2020, έχουν αφαιρεθεί περισσότερες από 6.000 θέσεις στάθμευσης και 1,3 εκτάρια ασφάλτου, ώστε οι δρόμοι να πρασινίσουν.
Μέχρι το 2024 υπήρχαν σχεδόν 100 παρισινές οδοί με ζαρντινιέρες, επιτρέποντας στη φύση να συνυπάρχει με την αστική ζωή. Τα δέντρα και τα φυτά βελτιώνουν την ποιότητα του αέρα, προσφέροντας ένα πρόσθετο όφελος για τις ρυπασμένες πόλεις.
Περισσότερα από 100.000 δέντρα έχουν φυτευτεί στο Παρίσι από το 2020, ώστε να προσφέρουν περισσότερη σκιά στους κατοίκους και να αυξήσουν την απορρόφηση αερίων που παγιδεύουν τη θερμότητα.
«Γνωρίστε τα επίπεδα προειδοποίησης για ζέστη στη χώρα σας, ελέγχετε τους ηλικιωμένους γείτονες και μην εμπιστεύεστε τη νύχτα ότι θα δροσίσει», προσθέτει η Βεργίνη.
«Οι τροπικές νύχτες (όταν η θερμοκρασία δεν πέφτει ποτέ κάτω από τους 25°C) είναι πλέον ρουτίνα στη νότια Ευρώπη και επιτείνουν την καταπόνηση του σώματος κατά τη διάρκεια της ημέρας».
Η ειδικός καλεί τις αρχές να σταματήσουν να αντιμετωπίζουν τον σχεδιασμό για τη ζέστη ως κάτι «αντιδραστικό» και να διασφαλίσουν ότι τα μέτρα προγραμματίζονται εγκαίρως. «Οι εποχικές προγνώσεις παρέχουν χρονικό περιθώριο πολλών μηνών, αυτό που λείπει είναι η επιχειρησιακή αξιοποίησή τους», σημειώνει.