Η διπλή εισαγωγή σε Λονδίνο και Τασκένδη προσέλκυσε πάνω από 2,8 δισ. και άντλησε σχεδόν 700 εκατ. Τώρα το ενδιαφέρον στρέφεται στη διακυβέρνηση, την απόδοση και στο αν θα ενισχυθούν οι αγορές κεφαλαίου και οι μελλοντικές δημόσιες προσφορές.
Διεθνείς επενδυτές έγιναν για πρώτη φορά μέτοχοι σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες κρατικές επιχειρήσεις του Ουζμπεκιστάν, έπειτα από διπλή εισαγωγή στο Λονδίνο και την Τασκένδη που άντλησε σχεδόν 700 εκατ. δολάρια (615 εκατ. ευρώ) και προσέλκυσε επενδυτική ζήτηση άνω των 2,8 δισ. δολαρίων (2,46 δισ. ευρώ).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα μεγέθη αυτά τράβηξαν την προσοχή στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη σημασία της συναλλαγής ενδέχεται να ξεπερνά κατά πολύ το ύψος των κεφαλαίων που αντλήθηκαν.
Μέσω του Εθνικού Επενδυτικού Ταμείου του Ουζμπεκιστάν (UzNIF), οι επενδυτές απέκτησαν έκθεση σε 13 κρατικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε κλάδους όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές και οι τράπεζες. Αντί να επενδύουν σε μία μόνο επιχείρηση, οι μέτοχοι αγοράζουν συμμετοχή σε ένα χαρτοφυλάκιο επιχειρήσεων που ιστορικά λειτουργούσαν υπό κρατική ιδιοκτησία.
Η Τζούλια Χόγκετ, διευθύνουσα σύμβουλος του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου, δήλωσε ότι η δομή του ταμείου επιτρέπει σε διεθνείς επενδυτές να αποκτήσουν έκθεση σε αρκετές από τις μεγαλύτερες εταιρείες της χώρας μέσω ενός και μόνο επενδυτικού οχήματος, το οποίο διαχειρίζεται η Franklin Templeton.
Η Σαϊντά Μιρζιγόγεβα, επικεφαλής της Προεδρικής Διοίκησης, περιέγραψε τη συναλλαγή ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για την ενίσχυση των θεσμών και την εμβάθυνση της διεθνούς παρουσίας.
«Αυτή η δημόσια προσφορά δεν αφορά μόνο την άντληση κεφαλαίων. Στόχος είναι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης σε μια νέα γενιά ουζμπεκικών θεσμών», δήλωσε κατά την τελετή εισαγωγής στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου.
Περισσότερο από μια διαδικασία άντλησης κεφαλαίων
Το UzNIF ιδρύθηκε με προεδρικό διάταγμα τον Αύγουστο του 2024, με αποστολή να κατέχει μειοψηφικά ποσοστά από 25% έως 40% σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες κρατικές επιχειρήσεις της χώρας. Το ταμείο διαθέτει σήμερα συμμετοχές σε 13 εταιρείες, με εκτιμώμενη αξία χαρτοφυλακίου περίπου 2,44 δισ. δολάρια (2,15 δισ. ευρώ), και τελεί υπό τη διαχείριση της Franklin Templeton.
Η δημόσια προσφορά εξασφάλισε μεν νέα κεφάλαια, αλλά παράλληλα εισήγαγε ένα νέο σύνολο μετόχων σε εταιρείες που μέχρι σήμερα λογοδοτούσαν κυρίως σε κρατικούς θεσμούς.
Ο Κουίν Μάρτιν, πρόεδρος της επενδυτικής εταιρείας Bluestone, δήλωσε ότι η συναλλαγή προσθέτει ένα νέο επίπεδο εποπτείας.
«Πάνω από 150 επενδυτικά ταμεία στα οποία κατανεμήθηκαν μετοχές του UzNIF είναι πλέον μέτοχοι σε 13 από τις κορυφαίες κρατικές επιχειρήσεις του Ουζμπεκιστάν», ανέφερε στο Euronews ο Μάρτιν. «Θα συμμετέχουν στη διακυβέρνηση και την εποπτεία αυτών των εταιρειών. Θα απαιτούν από τις εταιρείες να λειτουργούν ως εμπορικά βιώσιμες επιχειρήσεις».
Ο Μπεκζόντ Χασίμοφ, οικονομολόγος και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης στο Άμπου Ντάμπι, εκτίμησε ότι η μακροπρόθεσμη σημασία της δημόσιας προσφοράς έχει ίσως λιγότερο να κάνει με τα κεφάλαια που αντλήθηκαν και περισσότερο με τις αλλαγές στη διακυβέρνηση που μπορεί να επιφέρει η εισαγωγή στο χρηματιστήριο σε κρατικές εταιρείες.
«Ο βασικός στόχος δεν ήταν απαραίτητα τα χρήματα», δήλωσε στο Euronews. «Το ζητούμενο είναι η βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης στις κρατικές επιχειρήσεις. Η εισαγωγή στο χρηματιστήριο απαιτεί ρυθμιστικό πλαίσιο, διαφάνεια και πρακτικές εταιρικής διακυβέρνησης, ώστε το κράτος να μην μπορεί να παρεμβαίνει στην καθημερινή λειτουργία της εταιρείας».
Η Τζένι Τζόνσον, διευθύνουσα σύμβουλος της Franklin Templeton, σημείωσε κατά την τελετή στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου ότι «η Franklin Templeton έχει την τιμή να συνεργάζεται με την κυβέρνηση του Ουζμπεκιστάν για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης στις κρατικές επιχειρήσεις, τη δημιουργία ισχυρών και βιώσιμων επιχειρήσεων που στηρίζουν την οικονομία του Ουζμπεκιστάν και τη στήριξη της ανάπτυξης μιας δυναμικής εγχώριας αγοράς κεφαλαίου».
Ο Χουρσέντ Μουσταφόεφ, υφυπουργός Οικονομίας και Οικονομικών του Ουζμπεκιστάν, ανέφερε ότι το ταμείο σχεδιάστηκε επίσης για να εισαγάγει διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα διακυβέρνησης και να προετοιμάσει τις εταιρείες για μεγαλύτερη συμμετοχή στις αγορές κεφαλαίου.
«Ο σχεδιασμός του ταμείου στοχεύει στην εισαγωγή κορυφαίων διεθνών προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης σε εταιρείες που συνδέονται με το κράτος, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντική συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και επιπλέον εισαγωγές στο χρηματιστήριο», είπε.
Ενίσχυση της αγοράς κεφαλαίου
Η συναλλαγή θεωρείται επίσης σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη των αγορών κεφαλαίου του Ουζμπεκιστάν.
Ιστορικά, πολλές εταιρείες βασίζονταν κυρίως σε κρατική χρηματοδότηση ή τραπεζικό δανεισμό. Οι αγορές μετοχών διαδραμάτιζαν πιο περιορισμένο ρόλο στην άντληση κεφαλαίων σε σχέση με τα πιο ανεπτυγμένα χρηματοοικονομικά κέντρα.
Ο Φαϊζουλά Τασόφ, πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου του Ρεπουμπλικανικού Χρηματιστηρίου «Τασκένδη», ανέφερε ότι η διπλή εισαγωγή σε Λονδίνο και Τασκένδη είχε στόχο να καταδείξει πως η εγχώρια αγορά κεφαλαίου είναι πλέον όλο και πιο έτοιμη να ενταχθεί σε διεθνή χρηματοοικονομικά κέντρα.
Επεσήμανε την εντατικοποίηση των επαφών με άλλα χρηματιστήρια, συμπεριλαμβανομένου του Χονγκ Κονγκ, ως ένδειξη της διευρυνόμενης διεθνούς παρουσίας.
«Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η αγορά κεφαλαίου έχει φθάσει σε επίπεδο ωρίμανσης που της επιτρέπει να ενσωματώνεται στις παγκόσμιες αγορές», δήλωσε στο Euronews.
Οι επιτυχημένες εισαγωγές μπορούν να διευρύνουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων, δημιουργώντας ταυτόχρονα νέες ευκαιρίες για εγχώριους και διεθνείς επενδυτές.
Ένταξη των πολιτών στην αγορά
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα στοιχεία της συναλλαγής ήταν η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, περίπου 4.700 εγχώριοι επενδυτές υπέβαλαν αιτήσεις κατά τη διάρκεια της εγχώριας προσφοράς, δίνοντας σε πολλούς πολίτες την ευκαιρία να επενδύσουν άμεσα σε εταιρείες που συνδέονται με κλάδους όπως η ενέργεια, οι τράπεζες, οι τηλεπικοινωνίες και οι μεταφορές.
Ο Χασίμοφ σημείωσε ότι η ευρύτερη συμμετοχή του κοινού στις αγορές κεφαλαίου θα μπορούσε σταδιακά να αυξήσει την πίεση προς τις διοικήσεις των εταιρειών να βελτιώσουν τις επιδόσεις και τη λογοδοσία τους.
«Εάν αυξηθεί η ευρύτερη λαϊκή συμμετοχή στην ιδιοκτησία κρατικών επιχειρήσεων, αυτό θα ασκήσει πίεση στα διοικητικά συμβούλια και τις διοικήσεις να διαχειρίζονται τις εταιρείες αποτελεσματικά», είπε.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, (πηγή στα Αγγλικά) η οικονομία του Ουζμπεκιστάν αναπτύχθηκε κατά 7,7% το 2025. Σε συνδυασμό με έναν πληθυσμό που πλησιάζει τα 40 εκατομμύρια, αυτό συνέβαλε στην προσέλκυση ολοένα και μεγαλύτερου ενδιαφέροντος από επενδυτές που εστιάζουν σε αγορές πρώτης γραμμής (frontier markets).
Ο Ντμίτρι Αμπάσοφ, διευθυντής επενδυτικής τραπεζικής στην Avesta Investment Group, δήλωσε ότι το επίπεδο της ζήτησης αντανακλά το αυξανόμενο διεθνές ενδιαφέρον για την οικονομία της χώρας.
«Επενδυτές από όλο τον κόσμο επέλεξαν να πιστέψουν στο μέλλον του Ουζμπεκιστάν», ανέφερε στο Euronews.
Ο Μάρτιν θεωρεί ότι η εισαγωγή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για περαιτέρω συναλλαγές.
«Το Ουζμπεκιστάν βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των επενδυτών στις αγορές μετοχών διεθνώς. Είμαστε στην κορυφή της λίστας για τις αγορές πρώτης γραμμής», είπε. «Αυτό θα λειτουργήσει ως σπινθήρας για περισσότερα. Διαθέτουμε ήδη ένα υπό διαμόρφωση χαρτοφυλάκιο έξι ή επτά ακόμη δημόσιων προσφορών τα επόμενα χρόνια».
Η επόμενη δοκιμασία
Τα κυβερνητικά σχέδια προβλέπουν ήδη πρόσθετες δημόσιες προσφορές που θα αφορούν μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις σε κλάδους όπως η αεροπορία, οι τηλεπικοινωνίες και η ενέργεια.
Η εισαγωγή σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας φάσης για τις εταιρείες που έχουν συγκεντρωθεί στο ταμείο. Τα επόμενα χρόνια, το ενδιαφέρον αναμένεται να επικεντρωθεί στο κατά πόσον η είσοδος νέων μετόχων, τα ισχυρότερα πρότυπα διακυβέρνησης και οι πρόσθετες εισαγωγές θα μεταφραστούν σε μια βαθύτερη και πιο ενεργή αγορά κεφαλαίου.