Τεχνικές οικολογικής δόμησης κρατούν τα κτίρια δροσερά και μειώνουν τις εκπομπές.
Με εκατομμύρια ανθρώπους να υποφέρουν από καύσωνες που φέτος ξεκίνησαν νωρίτερα από ποτέ, τα κτίρια όπου ζούμε και εργαζόμαστε βρίσκονται στο μικροσκόπιο. Οι βορειοευρωπαίοι ανακαλύπτουν ότι τα περισσότερα σπίτια είναι σχεδιασμένα να εγκλωβίζουν τη ζέστη αντί να μένουν δροσερά, μετατρέποντάς τα σε σάουνες όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Υπάρχουν όμως λύσεις. Η οικολογική δόμηση είναι μια προσέγγιση στην κατασκευή που δίνει προτεραιότητα σε τεχνικές οι οποίες διατηρούν τα κτίρια δροσερά, ενώ παράλληλα οδηγούν σε λιγότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, για παράδειγμα με τη χρήση τοπικών υλικών που δεν χρειάζεται να μεταφέρονται από την άλλη άκρη του κόσμου. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), ο κτιριακός τομέας ευθύνεται για το 35% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ.
Η οικολογική δόμηση κρατά τα κτίρια δροσερά ακόμη κι όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία
Ο Αντριέν Πουλέν είναι αρχιτέκτονας οικολογικής δόμησης και κατασκευαστής, ιδρυτής της Les Grands Moyens. Περιγράφει τον κλάδο ως «ένα σύνολο τεχνικών που βασίζονται σε φυσικά υλικά», συχνά «υλικά από την τοπική παραγωγή, τα οποία συνήθως τοποθετούνται με λίγα εργαλεία ή με εξοπλισμό που απαιτεί ελάχιστη ηλεκτρική ή μηχανική ενέργεια. Σε αυτά περιλαμβάνονται κατασκευές με ωμή γη, ξύλο, άχυρο ή πέτρα».
Η Βιβλιοθήκη Simone Veil, στο Λε Σενέ-Ροκενκούρ στα περίχωρα του Παρισιού, κατασκευάστηκε με αρχές οικολογικής δόμησης και αυτές απέδωσαν κατά τον καύσωνα του Ιουνίου στη Γαλλία. Το κτίριο παρέμεινε ανοιχτό παρότι δεν διαθέτει κλιματισμό.
Η Γκαέλ Λεντορέ-Μοντιέ, διευθύντρια της βιβλιοθήκης, εξηγεί ότι ενώ η θερμοκρασία έξω έφτασε «έως και 35/36 βαθμούς», εκείνοι «κατάφεραν να διατηρήσουν θερμοκρασία στους εσωτερικούς χώρους 23,5 ή 25,5 βαθμών». Η Λεντορέ-Μοντιέ προσθέτει ότι ακόμη και «με τον πρωτοφανή καύσωνα της εβδομάδας, όταν η θερμοκρασία έφτασε σε μέγιστο 41/42 βαθμούς, το βράδυ του Σαββάτου φτάσαμε το πολύ στους 32 βαθμούς. Είναι πολύ, αλλά εξακολουθούσαμε να είμαστε περίπου 10 βαθμούς κάτω από τη θερμοκρασία έξω».
Σχεδόν το 75% του ευρωπαϊκού κτιριακού αποθέματος είναι ενεργειακά αναποτελεσματικό
Για να προστατεύσουν τον πληθυσμό από την ακραία ζέστη, οι κυβερνήσεις σε όλη την ΕΕ συμβουλεύουν τους κατοίκους να κρατούν τα σπίτια τους δροσερά. Οι επίσημες οδηγίες δημόσιας υγείας στη Γαλλία, για παράδειγμα, προτείνουν να μένουμε όσο γίνεται σε δροσερούς εσωτερικούς χώρους. Ωστόσο, για πολλούς Ευρωπαίους αυτή η συμβουλή είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Σύμφωνα με την ΕΕ, σχεδόν το 75% του ευρωπαϊκού κτιριακού αποθέματος είναι ενεργειακά αναποτελεσματικό, ενώ πάνω από το 85% των σημερινών κτιρίων αναμένεται να εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται το 2050. Παρ’ όλα αυτά, τα ποσοστά ανακαίνισης παραμένουν μόλις γύρω στο 1% τον χρόνο.
Η κατάσταση των κτιρίων στην Ευρώπη δεν αποτελεί μόνο ζήτημα δημόσιας υγείας αλλά και ζήτημα κλίματος. Τα κακομονωμένα κτίρια χρειάζονται περισσότερη ενέργεια τόσο για θέρμανση τον χειμώνα όσο και για ψύξη κατά τους ολοένα συχνότερους θερινούς καύσωνες.
Ο Πουλέν, που ειδικεύεται στις βιώσιμες κατασκευές, εξηγεί γιατί η «πράσινη» δόμηση παράγει λιγότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου: «Η πράσινη δόμηση έχει το πλεονέκτημα ότι είναι χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτεί πολύ λιγότερη ενέργεια στις διαδικασίες παραγωγής, αλλά και στα υλικά που χρησιμοποιούνται, τα οποία χρειάζονται λιγότερες μεταφορές και λιγότερη επεξεργασία. Έτσι συμβάλλει στην τήρηση των δεσμεύσεων της Συμφωνίας του Παρισιού».
Το 2015 η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέγραψε τη Συμφωνία του Παρισιού, η οποία στοχεύει να διατηρήσει «την αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας πολύ κάτω από τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα» και ταυτόχρονα να περιορίσει «την αύξηση της θερμοκρασίας στους 1,5°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον ΕΟΠ, τα κτίρια αντιστοιχούν στο 42% της κατανάλωσης ενέργειας στην ΕΕ, μεγάλο μέρος της για θέρμανση και ψύξη, γεγονός που καθιστά τον σχεδιασμό καθοριστικό για τη διατήρηση άνετων θερμοκρασιών στους εσωτερικούς χώρους.
Η οικολογική δόμηση κοστίζει περισσότερο
Ένας από τους βασικούς περιορισμούς της οικολογικής δόμησης είναι το κόστος. Ο Πουλέν υπολογίζει ότι συχνά είναι 15–20% ακριβότερη από την συμβατική κατασκευή, με αποτέλεσμα οι πράσινοι εργολάβοι να μειονεκτούν στις διαγωνιστικές διαδικασίες, καθώς οι πελάτες συνήθως δίνουν προτεραιότητα στο χαμηλότερο αρχικό κόστος, ακόμη κι αν τα βιώσιμα κτίρια στις περισσότερες περιπτώσεις εξοικονομούν χρήματα με την πάροδο του χρόνου.
Για παράδειγμα, η Μαρί Χέκενμπενερ, κάτοικος σε πολυκατοικία από ωμές πλίνθους γης στο προάστιο Μπανιέ του Παρισιού, λέει ότι από τότε που μετακόμισαν πριν από δύο χρόνια δεν χρειάστηκε να ανάψουν ποτέ τη θέρμανση.
Το Παρίσι στρέφεται στη μόνωση με βιολογικά υλικά
Σύμφωνα με τον Ζακ Μποντριέ, αντιδήμαρχο Παρισιού για τη στέγαση και την ενεργειακή ανακαίνιση, η πόλη ήδη προσαρμόζεται. Από το 2020, η πόλη χρησιμοποιεί αποκλειστικά μονωτικά υλικά βιολογικής προέλευσης για την ανακαίνιση δημόσιων κτιρίων και κατοικιών.
Ο Μποντριέ εξηγεί ότι αυτό γίνεται «ιδίως λόγω της ικανότητάς τους να προσφέρουν θερμική υστέρηση». Προσθέτει: «Σε αυτά περιλαμβάνονται το ξύλο, το μαλλί, η κάνναβη, το άχυρο και η κυτταρινική ίνα – μόνο υλικά βιολογικής προέλευσης. Έχουμε ήδη προχωρήσει στην πλήρη μόνωση 80.000 κοινωνικών κατοικιών».
Για τον αντιδήμαρχο όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να πειστούν οι ιδιώτες να ανακαινίσουν, ιδίως οι ιδιοκτήτες εξοχικών ή δεύτερης κατοικίας: «Σχεδόν το 30% της ιδιωτικής κατοικίας αποτελείται από κενά σπίτια ή δεύτερες κατοικίες. Έτσι υπάρχουν πολλοί ιδιοκτήτες δεύτερης κατοικίας στις παγίδες ζέστης, στις παλιές γειτονιές του κέντρου του Παρισιού όπου υπάρχουν πολλά κτίρια με πολύ κακή μόνωση. Επειδή δεν ζουν εκεί, ψηφίζουν κατά της πραγματοποίησης έργων ανακαίνισης».
Ο Μποντριέ θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξουν οικονομικά κίνητρα για τη μετάβαση στην οικολογική δόμηση: «να εφαρμοστεί μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ 5,5% στα υλικά βιολογικής και γεωλογικής προέλευσης». Παράλληλα εισηγείται την «οικο-αιρεσιμότητα», ώστε ορισμένες μορφές χρηματοδότησης –ιδίως η δημόσια χρηματοδότηση από το κράτος– να αυξάνονται για έργα κατασκευής ή ανακαίνισης που ενσωματώνουν βιώσιμα, φιλικά προς το περιβάλλον υλικά».