Γιατί μειώνονται οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ισπανία

Οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος στην Ισπανία έχουν μειωθεί, ενώ σε πολλές άλλες χώρες έχουν αυξηθεί από τότε που ξέσπασε η ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου με το Ιράν.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Νέα ανάλυση δείχνει ότι τα νοικοκυριά εξοικονόμησαν κατά μέσο όρο 10 ευρώ τον μήνα στους λογαριασμούς ρεύματος από τότε που το Στενό του Ορμούζ πρακτικά έκλεισε, τον Μάρτιο. Χάρη στη δέσμευση της χώρας για τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, οι ανανεώσιμες πηγές έχουν μειώσει την επιρροή των ορυκτών καυσίμων στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας κατά 75% από το 2019.

Το φυσικό αέριο είναι συνήθως η πιο ακριβή πηγή ηλεκτροπαραγωγής και ανεβάζει την τιμή του ρεύματος σε κάθε ώρα που χρησιμοποιείται για παραγωγή. Στην Ισπανία, η επιρροή του αερίου στη διαμόρφωση των τιμών ρεύματος έχει περιοριστεί μόλις στο 9% των ωρών από την αρχή του 2026, από 52% των ωρών το 2021, σύμφωνα με ανάλυση του ανεξάρτητου ενεργειακού think tank Ember. Αυτό οφείλεται κυρίως στη ραγδαία ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας, που αυξήθηκαν κατά 37% την περίοδο 2021-2025.

«Η ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στις επιπτώσεις της παγκόσμιας αστάθειας στις τιμές», λέει ο Κρις Ρόσλοου, συγγραφέας της έκθεσης. «Ενώ οι τιμές του αερίου εκτοξεύονται, οι ανανεώσιμες πηγές συγκρατούν τους λογαριασμούς ρεύματος για τα ισπανικά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις».

Η Ισπανία απομακρύνεται γρήγορα από τον άνθρακα και στρέφεται στην ηλιακή και αιολική ενέργεια

Η Ισπανία αποτελεί φωτεινό παράδειγμα στην ευρωπαϊκή κούρσα για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Από το 2019 έχει διπλασιάσει τη δυναμικότητα αιολικής και ηλιακής ενέργειας, προσθέτοντας πάνω από 40 GW – περισσότερα από κάθε άλλο κράτος της ΕΕ, με εξαίρεση τη Γερμανία, της οποίας η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι διπλάσια σε μέγεθος από την ισπανική.

Τον Αύγουστο του 2025 η Ισπανία δεν χρησιμοποίησε καθόλου ηλεκτροπαραγωγή από μονάδες καύσης άνθρακα. Πρόκειται για τεράστια αλλαγή σε σχέση με μόλις δέκα χρόνια πριν, όταν ο άνθρακας αντιστοιχούσε στο ένα τέταρτο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Αυτό δείχνει πόσο γρήγορα μπορούν οι χώρες να αλλάξουν τις πηγές ενέργειάς τους, εφόσον το αποφασίσουν. «Δεν χρειάζεται να έχει κανείς τον ισπανικό ήλιο για να πετύχει ό,τι και η Ισπανία – κάθε χώρα στην Ευρώπη θα μπορούσε να αξιοποιεί καλύτερα τους δικούς της πόρους σε άνεμο και ήλιο, ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από το ακριβό αέριο», υποστηρίζει ο Ρόσλοου.

Οι περισσότεροι Ευρωπαίοι χάνουν εξοικονόμηση που δικαιωματικά τους ανήκει. Στην πιο εξαρτημένη από το αέριο Ιταλία, οι τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο στα 143 €/MWh τον Μάρτιο φέτος, τριπλάσιες από εκείνες στην Ισπανία (42 €/MWh). Από τις αρχές Μαρτίου 2026, οι ισπανικές τιμές χονδρικής ρεύματος βρίσκονται σταθερά μεταξύ των χαμηλότερων στην Ευρώπη.

Συνολικά, η ΕΕ έχει αυξήσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, επιβαρύνοντας το μπλοκ με λογαριασμό ενέργειας 60 δισ. ευρώ λόγω του πολέμου. «Λιγότερο από το 5% (2 δισ. ευρώ) αυτού του ποσού κατευθύνθηκε σε μέτρα εξηλεκτρισμού – τη μοναδική δομική επένδυση που μειώνει σήμερα την έκθεση και ενισχύει την ενεργειακή ανθεκτικότητα για το αύριο», σημειώνει η Αλίς Μοσκοβίτσι, ερευνήτρια στο ευρωπαϊκό think tank Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ.

Η προσωρινή μείωση φόρων στην Ισπανία εξοικονομεί χρήματα για τους καταναλωτές ρεύματος

Η αύξηση κατά 60% στις τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου στην ΕΕ, που καταγράφει η Ember, από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, έχει έναν ξεκάθαρο κερδισμένο: τους κολοσσούς των ορυκτών καυσίμων. Έρευνα της Greenpeace τον Μάρτιο του 2026 διαπίστωσε ότι οι ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες αποκόμιζαν επιπλέον κέρδη 81,4 εκατ. ευρώ κάθε ημέρα. Πολλοί ειδικοί έχουν ζητήσει την επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη αυτά.

Πέρυσι, το 28% του μέσου λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος για τον Ευρωπαίο καταναλωτή αντιστοιχούσε σε φόρους και τέλη, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Πολλοί θεωρούν ότι αυτό είναι ιδιαίτερα άδικο, καθώς οι φόροι στην ηλεκτρική ενέργεια είναι πολύ υψηλότεροι από ό,τι στα ορυκτά καύσιμα – παρότι αυτά αποτελούν την κύρια αιτία της κλιματικής και οικολογικής κρίσης. Στην Ισπανία, οι φόροι στο ηλεκτρικό ρεύμα ήταν 4,2 φορές υψηλότεροι από εκείνους στο ορυκτό αέριο το 2025, ενώ στη Γερμανία ήταν 3,2 φορές υψηλότεροι.

Η Ισπανία έκανε ένα βήμα για να αποκαταστήσει αυτή την ανισορροπία. Οι προσωρινές φορολογικές μειώσεις μεταξύ Μαρτίου και Μαΐου 2026 αφαίρεσαν 8 ευρώ από τον τυπικό μηνιαίο οικιακό λογαριασμό ρεύματος στην Ισπανία, προσφέροντας ανάσα στους καταναλωτές και ταυτόχρονα λειτουργώντας ως μοχλός για την προώθηση του εξηλεκτρισμού – κλειδί για τη μείωση της εξάρτησης της Ισπανίας από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.

Οι λογαριασμοί ρεύματος στην Ισπανία θα μπορούσαν να είναι ακόμη χαμηλότεροι

Τον Απρίλιο του 2025, ολόκληρη η Ισπανία βυθίστηκε σε μια τεράστια διακοπή ρεύματος. Χαοτικές εικόνες έδειχναν οικογένειες στα σπίτια τους, φωτισμένα με κεριά, κυκλοφορία στους δρόμους να διαταράσσεται, χιλιάδες ανθρώπους αποκλεισμένους σε σήραγγες του μετρό, επιχειρήσεις να κατεβάζουν ρολά και πολίτες να αδυνατούν να πραγματοποιήσουν κλήσεις από τα κινητά τους ή να πληρώσουν χωρίς μετρητά. Αναφέρθηκαν θύματα. Μια έκθεση 472 σελίδων κατέληξε ότι μια σειρά από διακυμάνσεις στην τάση οδήγησε στο μπλακάουτ.

Ωστόσο, η ισπανική κυβέρνηση δεν επέτρεψε στην εκτεταμένη διακοπή ρεύματος, ούτε στην έντονη κριτική που ακολούθησε, να επιβραδύνει τη δυναμική της στις ανανεώσιμες πηγές. Μεταξύ Μαΐου 2025 και Φεβρουαρίου 2026, η Ισπανία προσέθετε κατά μέσο όρο 1,3 GW αιολικής και ηλιακής δυναμικότητας κάθε μήνα, πάνω από τον μέσο όρο των 1,2 GW των προηγούμενων 12 μηνών.

Η διακοπή ρεύματος οδήγησε πάντως στη λειτουργία του δικτύου σε «ενισχυμένη λειτουργία» για λόγους σταθερότητας. Αν αυτό το μέτρο καταργούνταν, οι λογαριασμοί θα ήταν ακόμη χαμηλότεροι. Άλλα μέτρα που ελήφθησαν για τη διασφάλιση της σταθερότητας του δικτύου είναι όμως θετική εξέλιξη.

Σύμφωνα με την έκθεση της Ember: «Η ισπανική κυβέρνηση εισήγαγε ένα επιπλέον πακέτο έκτακτων μέτρων με στόχο τη βελτίωση της ανθεκτικότητας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας». Σε αυτά περιλαμβάνεται η διευκόλυνση της χρήσης αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες σε υφιστάμενες μονάδες ανανεώσιμων πηγών, με την εξαίρεσή τους από πρόσθετες περιβαλλοντικές αξιολογήσεις.

«Με την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών και της ένταξής τους στο δίκτυο, αυτές οι επενδύσεις στην αποθήκευση αναμένεται να μειώσουν περαιτέρω τον ρόλο του αερίου στο ισπανικό σύστημα ηλεκτροπαραγωγής και την επιρροή του στις τιμές».