Η τηλεψύξη προσφέρει σαφή οφέλη στις πόλεις που επιδιώκουν να προστατεύσουν τη δημόσια υγεία και να μειώσουν τις εκπομπές.
Το επόμενο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη σχηματίζεται ήδη πάνω από τον Ατλαντικό, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι μπορεί να ακολουθήσουν κι άλλες «θανατηφόρες εβδομάδες».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ισπανική μετεωρολογική υπηρεσία AMET έχει κηρύξει κόκκινο συναγερμό για καύσωνα, το υψηλότερο επίπεδο προειδοποίησης, σε τρεις ανατολικές περιφέρειες, προειδοποιώντας ότι οι θερμοκρασίες μπορεί να φτάσουν τους αποπνικτικούς 42°C αυτή την εβδομάδα. Οι περιφέρειες Αραγόν, Καταλονία και Βαλένθια αναμένεται να είναι ανάμεσα στις πιο πληγείσες, καθώς ο υδράργυρος ανεβαίνει.
Η Πορτογαλία και η Γαλλία προετοιμάζονται επίσης για θερμοκρασίες που θα ξεπεράσουν τους 40°C, με τις προβλέψεις να μιλούν για περισσότερες «τροπικές νύχτες». Τότε η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C σε διάστημα 24 ωρών, με αποτέλεσμα πολλοί να κοιμούνται άσχημα.
Το επερχόμενο κύμα καύσωνα έρχεται την ώρα που πυρκαγιές κατακαίνε τεράστιες περιοχές της Ευρώπης, αναγκάζοντας χιλιάδες ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και ωθώντας τις αρχές να απαγορεύσουν την παρουσία θεατών σε ένα από τα στάδια του αγώνα Tour de France.
Το θερμαινόμενο κλίμα της Ευρώπης – που αποδεδειγμένα προκαλείται από τη συνεχή καύση ορυκτών καυσίμων – έχει οδηγήσει σε εκκλήσεις ώστε η ήπειρος να στραφεί πιο μαζικά στον κλιματισμό. Ακόμη και στο Ηνωμένο Βασίλειο, γνωστό για τον μουντό του καιρό, η ανεξάρτητη Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή έχει επισημάνει ότι στο μέλλον, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2°C, το 22% των κτιρίων της χώρας θα χρειάζεται ενεργητική ψύξη.
Όμως μια καινοτόμος λύση κερδίζει έδαφος: τα υδάτινα δίκτυα της Ευρώπης θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ψύξη των πόλεων και να περιορίσουν την ανάγκη για μεμονωμένα κλιματιστικά, στο πλαίσιο της καινοτόμου καμπάνιας της ΕΕ «Cities Refresh».
Μπορεί η Ευρώπη να δροσιστεί με βιώσιμο τρόπο;
Αν και έχει αποδειχθεί ότι ο κλιματισμός σώζει ζωές σε περιόδους ακραίου καύσωνα, η ΕΕ υποστηρίζει ότι δεν αποτελεί «μακροπρόθεσμη λύση».
Τα συστήματα κλιματισμού είναι ιδιαίτερα ενεργοβόρα, επιβαρύνουν συχνά το ήδη πιεσμένο ηλεκτρικό δίκτυο της Ευρώπης αυξάνοντας τον κίνδυνο μπλακάουτ και εντείνουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Ο κλιματισμός συμβάλλει επίσης στο φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας – όταν ο ζεστός αέρας που αποβάλλεται προς τα έξω παγιδεύεται στις υποδομές της πόλης, όπως το τσιμέντο και η άσφαλτος, από όπου αργότερα απελευθερώνεται και ανεβάζει περαιτέρω τη θερμοκρασία.
Μια λύση σε αυτό είναι η τηλεψύξη: μια κεντρική εγκατάσταση παράγει ψυχρό νερό, το οποίο στη συνέχεια διανέμεται σε τοπικά δίκτυα μέσω υπόγειου συστήματος.
«Η τηλεψύξη προσφέρει σαφή οφέλη στις πόλεις που επιδιώκουν να προστατεύσουν τη δημόσια υγεία και να μειώσουν τις εκπομπές», αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
«Εξασφαλίζει αποδοτική ψύξη για όλους τους τύπους κτιρίων, καταναλώνει λιγότερη ενέργεια από τα μεμονωμένα κλιματιστικά και μπορεί να λειτουργεί με τοπικές, χαμηλών εκπομπών πηγές, όπως θαλασσινό ή ποταμίσιο νερό, γεωθερμική ενέργεια ή απορριπτόμενη θερμότητα».
Στο πλαίσιο της Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση (EED), οι πόλεις με περισσότερους από 45.000 κατοίκους υποχρεούνται πλέον να καταρτίζουν τοπικά σχέδια για τη θέρμανση και την ψύξη. Ως αποτέλεσμα, πολλές αστικές περιοχές επιλέγουν υποδομές τηλεψύξης, οι οποίες αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 3% το 2023.
Το «θαλάσσιο ντετόξ» της Μασσαλίας
Η Μασσαλία αξιοποιεί στο έπακρο τη Μεσόγειο, χρησιμοποιώντας θαλασσινό νερό για την παραγωγή θερμικής ενέργειας τόσο για ψύξη όσο και για θέρμανση.
Ήδη λειτουργούν δύο δίκτυα (που ονομάζονται Massileo και Thassalia), με συνολικά 4,4 χλμ. αγωγών που μεταφέρουν την ενέργεια του θαλασσινού νερού σε αντλίες θερμότητας σε αστικές συνοικίες, προσφέροντας στα κτίρια θέρμανση, δροσερό αέρα και ζεστό νερό.
Τα δίκτυα αυτά έχουν οδηγήσει σε μείωση κατά 80% των εκπομπών CO₂ από την παραγωγή ενέργειας σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα.
Μετά την έκρηξη των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης, η Μασσαλία εξετάζει τώρα πώς η θερμότητα που αποβάλλεται από αυτές τις εγκαταστάσεις θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη θέρμανση κατοικιών και κτιρίων τους πιο κρύους μήνες.
Δροσερό Παρίσι με τη βοήθεια του Σηκουάνα
Το δίκτυο Fraîcheur de Paris είναι ένα από τα μεγαλύτερα συστήματα τηλεψύξης στην Ευρώπη και χρησιμοποιεί 120 χλμ. υπόγειων αγωγών για να μεταφέρει κρύο νερό από τον Σηκουάνα, προσφέροντας ψύξη χαμηλών εκπομπών σε περίπου 850 κτίρια, ανάμεσά τους και το Λούβρο.
Αντί για μεμονωμένες μονάδες κλιματισμού, τα κτίρια που συνδέονται με το δίκτυο χρησιμοποιούν εναλλάκτη θερμότητας. Το εσωτερικό σύστημα ψύξης του κτιρίου μεταφέρει τη θερμότητά του στο κρύο νερό του δικτύου, το οποίο στη συνέχεια επιστρέφει σε ειδική εγκατάσταση για να ψυχθεί εκ νέου.
Σύμφωνα με την Ένωση, το σύστημα προσφέρει πάνω από 100% ενεργειακή απόδοση, μειώνει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 35%, περιορίζει τις εκπομπές ψυκτικών κατά 90%, μειώνει τη χρήση χημικών κατά 80% και μειώνει τις εκπομπές CO₂ κατά 50%.
Η Βαρκελώνη αντιμετωπίζει το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας
Η Ισπανία διαθέτει ήδη ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα κλιματικών καταφυγίων στον κόσμο, για να προστατεύει τους πολίτες από τον ακραίο καύσωνα. Πρόκειται για δημόσια κτίρια, όπως βιβλιοθήκες και μουσεία, που προσφέρουν δωρεάν νερό και συλλογική ψύξη στη διάρκεια των θερμοκυμάτων – μειώνοντας την ανάγκη για ατομικά κλιματιστικά και κρατώντας τις ευάλωτες κοινότητες μακριά από θανατηφόρες θερμοκρασίες.
Κάτω από την επιφάνεια της γης, η Βαρκελώνη φιλοξενεί επίσης ένα από τα μεγαλύτερα συστήματα διανομής θερμικής ενέργειας στη νότια Ευρώπη.
Το δίκτυο αποτελείται από τέσσερις παράλληλους αγωγούς, δύο για ζεστό νερό (προσαγωγή στους 90ºC και επιστροφή στους 60ºC) και δύο για κρύο νερό (προσαγωγή στους 5,5ºC και επιστροφή στους 14ºC), που μεταφέρουν ενέργεια από τρεις μονάδες παραγωγής (η μία ψύχεται με θαλασσινό νερό) προς υποσταθμούς ή σημεία ανταλλαγής ενέργειας στα κτίρια των πελατών.
Έτσι το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για τη θέρμανση όσο και για την ψύξη κτιρίων. Μέχρι σήμερα, το δίκτυο συνδέεται με 192 κτίρια και έχει μειώσει την κατανάλωση ενέργειας από ορυκτά καύσιμα κατά 96%, σύμφωνα με τη Districlima, την εταιρεία που το διαχειρίζεται.
Το «αποδοτικό ενεργειακό κύκλωμα» της Βιέννης
Στην Αυστρία, ένα νέο κέντρο τηλεψύξης στην πανεπιστημιούπολη MedUni χρησιμοποιεί ψυκτικές μονάδες που τροφοδοτούνται με ηλεκτρική ενέργεια και τηλεθέρμανση για την παραγωγή κρύου νερού για ψύξη.
Το σύστημα συλλέγει την πλεονάζουσα εσωτερική θερμότητα μέσω αντλίας θερμότητας και τη χρησιμοποιεί εκ νέου για τη θέρμανση τον χειμώνα, δημιουργώντας αυτό που η Ένωση περιγράφει ως «εποχικά αποδοτικό ενεργειακό κύκλωμα».
Σε σύγκριση με τα συμβατικά συστήματα κλιματισμού, το κέντρο τηλεψύξης στην πανεπιστημιούπολη MedUni Mariannengasse στη Βιέννη εξοικονομεί 1.000 τόνους εκπομπών CO₂ ετησίως.
«Από εδώ θα συνδέσουμε το δίκτυο τηλεψύξης γύρω από το κέντρο της Βιέννης με το AKH και το κέντρο τηλεψύξης Spittelau», δηλώνει ο Μίχαελ Στρεμπλ, διευθύνων σύμβουλος της Wien Energie, της εταιρείας πίσω από το δίκτυο.
«Τα καλοκαίρια γίνονται ολοένα θερμότερα και η ζήτηση για λύσεις ψύξης φιλικές προς το κλίμα αυξάνεται. Γι’ αυτό επεκτείνουμε συνεχώς τα συστήματα τηλεψύξης από το 2007. Μέχρι το 2030 θα επενδύσουμε συνολικά 90 εκατ. ευρώ εδώ».