Η Αστάνα θεσπίζει φορολογικά κίνητρα και νέους κανόνες για να φέρει κρυπτονομίσματα σε αδειοδοτημένες πλατφόρμες και να αναβιώσει κλάδο που έφυγε μετά την εξορυκτική άνθηση.
Όταν το Καζακστάν εξελίχθηκε, πριν από πέντε χρόνια, σε έναν από τους μεγαλύτερους κόμβους εξόρυξης κρυπτονομισμάτων στον κόσμο, η έκρηξη του κλάδου επιβάρυνε το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης και η αντίδραση της κυβέρνησης είχε ως αποτέλεσμα οι περισσότεροι εξορύκτες κρυπτονομισμάτων είτε να εγκαταλείψουν τη χώρα είτε να περάσουν στην παρανομία.
Τώρα η κυβέρνηση του Καζακστάν επιχειρεί να φέρει τη δραστηριότητα ξανά εντός συνόρων, προσφέροντας φορολογικές ελαφρύνσεις και νομική ασφάλεια.
Η κυβέρνηση του Καζακστάν υπέγραψε διάταγμα που αποσκοπεί στο να ενθαρρύνει τους πολίτες να δηλώνουν τα κρυπτονομισματικά τους αποθέματα, να τα μεταφέρουν σε ρυθμιζόμενες εγχώριες πλατφόρμες και να εντάξουν τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία στην εθνική οικονομία.
Οι αρχές προσφέρουν σε ιδιώτες επενδυτές φοροαπαλλαγή για τρία χρόνια επί του προσωπικού εισοδήματος που προκύπτει από συναλλαγές σε ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά δεν συνδέονται με απάτη, ξέπλυμα χρήματος ή μη αδειοδοτημένες υπηρεσίες κρυπτονομισμάτων.
Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο ώστε οι εξορύκτες κρυπτονομισμάτων να μπορούν να δραστηριοποιούνται ευκολότερα στη χώρα, καθώς και ώστε όλοι να επωφεληθούν.
Η άνθηση των κρυπτονομισμάτων διακόπτεται πρόωρα
Η εξόρυξη κρυπτονομισμάτων χρησιμοποιεί ισχυρούς υπολογιστές για την επίλυση σύνθετων μαθηματικών προβλημάτων, προκειμένου να επαληθεύονται και να προστίθενται συναλλαγές σε ένα blockchain, το ψηφιακό καθολικό όπου καταγράφεται το ιστορικό συναλλαγών ενός κρυπτονομίσματος.
Οι εξορύκτες που ολοκληρώνουν με επιτυχία αυτές τις διαδικασίες ανταμείβονται με κρυπτονομίσματα που κατατίθενται απευθείας στα προσωπικά τους πορτοφόλια, κάτι που σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως το Bitcoin, μπορεί να αποφέρει σημαντικά κέρδη.
Το μειονέκτημα είναι ότι η διαδικασία καταναλώνει πολύ μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι υπολογισμοί απαιτούν συνεχή επεξεργασία.
Μετά την απαγόρευση της εξόρυξης Bitcoin στην Κίνα το 2021, πολλοί εξορύκτες άρχισαν να αναζητούν νέες τοποθεσίες με φθηνή ενέργεια.
Τότε το Καζακστάν εξελίχθηκε γρήγορα στη δεύτερη μεγαλύτερη βάση εξόρυξης Bitcoin μετά τις ΗΠΑ. Πολλοί προσπάθησαν να επωφεληθούν, φτάνοντας στο σημείο να εγκαθιστούν εξοπλισμό εξόρυξης ακόμη και στα μπαλκόνια τους.
Ορισμένοι έφτασαν να παρουσιάζουν τις μονάδες εξόρυξης ως αποθήκες λαχανικών, θερμοκήπια ή κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης σε εγκαταλελειμμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις της σοβιετικής εποχής, ώστε να κρύψουν τη μαζική κατανάλωση ρεύματος.
Η χώρα δεν πρόλαβε να απολαύσει για πολύ την άνθηση των κρυπτονομισμάτων. Η ταχεία εισροή εξορυκτών επιβάρυνε υπέρμετρα το γηρασμένο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας.
Τον Οκτώβριο του 2021, η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης ρεύματος συνέβαλε σε διακοπές λειτουργίας τριών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο βορειοανατολικό Καζακστάν, ενώ διαδοχικές διακοπές ρεύματος επηρέασαν αρκετές περιφέρειες. Στο αποκορύφωμα, οι μονάδες εξόρυξης κρυπτονομισμάτων κατανάλωναν εκτιμώμενο 8% της συνολικής ηλεκτροπαραγωγής του Καζακστάν.
Οι αρχές αντέδρασαν με συνεχείς αυστηροποιήσεις των κανόνων για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τη νομιμοποίηση ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, γεγονός που οδήγησε πολλούς εξορύκτες να μεταφέρουν τη δραστηριότητά τους στο εξωτερικό και προκάλεσε άνθηση παράνομων λειτουργιών.
Το Καζακστάν δεν απαγόρευσε ποτέ πλήρως την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων, διατηρώντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να αξιοποιήσει την προοπτική της στο μέλλον.
Σύμφωνα με τη χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή της χώρας, το Astana International Financial Centre (AIFC), οι πολίτες του Καζακστάν διαθέτουν περίπου 1 εκατομμύριο πορτοφόλια κρυπτονομισμάτων.
Το AIFC, που είναι διαμορφωμένο κατά το πρότυπο της χρηματοοικονομικής ελεύθερης ζώνης DIFC του Ντουμπάι, λειτουργεί ως «sandbox» χρηματοπιστωτικής καινοτομίας του Καζακστάν και αποτελεί τη ρυθμιστική έδρα των εταιρειών ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων που δραστηριοποιούνται στη χώρα.
Ο αριθμός αυτός είναι σχεδόν τετραπλάσιος από τους χρήστες που είναι εγγεγραμμένοι στις αδειοδοτημένες εγχώριες πλατφόρμες ανταλλαγής, οι οποίοι τον Μάρτιο έφτασαν τους 256.900.
Επαναπατρίζονται τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία
Η προσέλκυση κατόχων κρυπτονομισμάτων πίσω στις χώρες τους, μέσω κινήτρων και απλοποιημένων νομικών πλαισίων, έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε παγκόσμια τάση, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ και η Σιγκαπούρη έχουν εφαρμόσει αντίστοιχα φορολογικά μέτρα, σε συνδυασμό με σαφείς άδειες, κανονισμούς και πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες, εξασφαλίζοντας πρόσθετα έσοδα.
Το διάταγμα αντιμετωπίζει επίσης το ενεργειακό ζήτημα που είχε προκαλέσει την προηγούμενη κρίση εξόρυξης στο Καζακστάν.
Σύμφωνα με το σχέδιο, το συνοδευτικό φυσικό αέριο από κοιτάσματα πετρελαίου που δεν απαιτείται για κρατική χρήση μπορεί να αξιοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας για εργασίες εξόρυξης, διευρύνοντας τις επιλογές των εξορυκτών πέρα από το κεντρικό εθνικό δίκτυο.
Ο γενικός διευθυντής της Binance Kazakhstan, Νουρχάτ Κουσίμοφ, θεωρεί ότι το φορολογικό κίνητρο αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο του διατάγματος.
«Πρόκειται για ένα ισχυρό κίνητρο για τους χρήστες να επιλέξουν ρυθμιζόμενες δικαιοδοσίες και τις πλατφόρμες που λειτουργούν σε αυτές», δήλωσε στην Euronews ο Κουσίμοφ.
«Η προσέγγιση αυτή καθιστά πιο ελκυστική τη δραστηριοποίηση σε αδειοδοτημένο περιβάλλον, ενισχύει την εμπιστοσύνη στην αγορά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη», είπε.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Fintech, ΤΝ και Βιομηχανίας Κρυπτονομισμάτων του Καζακστάν, Μπαχίτζαν Κενζεμπάγιεφ, εκτιμά ότι το φορολογικό κίνητρο αίρει μία από τις βασικές αβεβαιότητες για τον ιδιώτη επενδυτή, δηλαδή το πότε και με ποια βάση γεννιέται η υποχρέωση. Ωστόσο, το μέτρο από μόνο του δεν είναι αρκετό.
«Οι χρήστες δεν επιλέγουν πλατφόρμα με βάση τον φορολογικό συντελεστή, αλλά βάσει ενός συνδυασμού παραγόντων: πόσο εύκολη είναι η κατάθεση και η ανάληψη (του τοπικού νομίσματος), η ρευστότητα και πόσο σαφείς είναι οι κανόνες», είπε στην Euronews ο Κενζεμπάγιεφ.
«Για έναν αδειοδοτημένο συμμετέχοντα, η προβλεψιμότητα του κανόνα είναι πιο πολύτιμη από το ίδιο το όφελος».
Ο πρόεδρος της Ένωσης Blockchain και Ψηφιακής Εξόρυξης του Καζακστάν, Ντανιγιάρ Μουμπάρακοφ, δήλωσε στην Euronews ότι κάθε κρατική στήριξη είναι ευπρόσδεκτη, αλλά διερωτάται πόσο θα ισχύσει το μέτρο.
«Για ορισμένες κατηγορίες επιχειρηματιών, τα ευνοϊκά φορολογικά καθεστώτα σημαίνουν όχι μόνο μείωση των φόρων στην τρέχουσα περίοδο, αλλά και μια πιθανή πολλαπλάσια αύξηση των φόρων στο μέλλον, λόγω αύξησης των όγκων», είπε ο Μουμπάρακοφ.
Ο υφυπουργός ΤΝ και Ψηφιακής Ανάπτυξης, Γκιζάτ Μπαϊτουρσίνoφ, ανέφερε ότι το υπουργείο του επεξεργάζεται πρόταση για ένα απλουστευμένο φορολογικό καθεστώς μετά τη λήξη της εξαίρεσης σε τρία χρόνια.
Πρόσθεσε ότι το υπουργείο εργάζεται επίσης για την κατάργηση φορολογικών ελέγχων για ιδιώτες επενδυτές, που καλύπτουν την προηγούμενη τριετία.
Πέρα από τα φορολογικά κίνητρα
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η επιστροφή των ιδιωτών επενδυτών του Καζακστάν σε εγχώριες πλατφόρμες θα εξαρτηθεί από την ανταγωνιστικότητά τους.
«Για τους περισσότερους χρήστες, η ευκολία στη χρήση των υπηρεσιών, η ρευστότητα, η διαθεσιμότητα εργαλείων, η ταχύτητα των συναλλαγών και η δυνατότητα ομαλής διασύνδεσης με το τραπεζικό σύστημα παραμένουν οι βασικοί παράγοντες», τόνισε ο Κουσίμοφ.
Σύμφωνα με τον Κενζεμπάγιεφ, οι βασικοί κίνδυνοι εντοπίζονται πλέον στις νομικές οριοθετήσεις και την ορολογία που χρησιμοποιείται. Αν η εξαίρεση οριστεί υπερβολικά ευρέως, μπορεί να δημιουργηθεί περιθώριο κατάχρησης του συστήματος και αποφυγής φόρων για άλλα περιουσιακά στοιχεία που δεν σχετίζονται με τα κρυπτονομίσματα.
«Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο να ανατραπεί ο κανόνας σε ένα ή δύο χρόνια, και να προκληθεί μεγαλύτερη ζημιά στην αγορά από έναν αρχικά υψηλό αλλά σταθερό συντελεστή», εξήγησε ο Κενζεμπάγιεφ.
Προειδοποίησε επίσης ότι το ίδιο ψηφιακό περιουσιακό στοιχείο μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δύο διαφορετικά αντικείμενα, ανάλογα με το αν υπάγεται στο καθεστώς του AIFC ή στους εθνικούς κανόνες του Καζακστάν, γεγονός που σημαίνει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να συμμορφώνονται ταυτόχρονα με δύο διαφορετικά νομικά πλαίσια.
«Η δυσκολία προκύπτει στο σημείο τομής. Ως αποτέλεσμα, ο συμμετέχων αναγκάζεται να χτίσει δύο παράλληλες υποδομές για μία και μόνη δραστηριότητα, κάτι που επιβαρύνει το κόστος», είπε.
Ο Κενζεμπάγιεφ είπε ότι οι φοροαπαλλαγές από μόνες τους δεν αρκούν για να προσελκύσουν χρήστες σε αδειοδοτημένες πλατφόρμες του Καζακστάν.
Όπως σημείωσε, αυτό που θα έκανε τη διαφορά είναι η αξιόπιστη πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες, σαφείς κανόνες για τη μετατροπή κρυπτονομισμάτων σε τοπικό νόμισμα, απλές και ξεκάθαρες απαιτήσεις για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων των πελατών και ένα ρυθμιστικό περιβάλλον που δεν θέτει σε μειονεκτική θέση τους αδειοδοτημένους παρόχους.