Η μέγιστη ολική φάση θα συμβεί ανοιχτά της δυτικής Ισλανδίας. Ως τη μικρή ζώνη Πορτογαλίας και την πολυπληθή Ισπανία θα κρατά περίπου ένα λεπτό και θα λήξει στη Μεσόγειο.
Μια εντυπωσιακή ηλιακή έκλειψη μάγεψε όσους στάθηκαν τυχεροί και βρέθηκαν στο Νησί του Πάσχα, στον Ειρηνικό Ωκεανό, τον Οκτώβριο του 2024, όμως τώρα ένα άλλο τμήμα του πλανήτη ετοιμάζεται να παρακολουθήσει το αστρονομικό φαινόμενο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την Τετάρτη 12 Αυγούστου, η Σελήνη θα περάσει ακριβώς ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, ρίχνοντας τη σκιά της πάνω σε μια στενή λωρίδα του πλανήτη. Πολλές περιοχές της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας και της βόρειας Ισπανίας θα ζήσουν την ολική έκλειψη, ενώ εκατομμύρια κάτοικοι της δυτικής Ευρώπης θα δουν μια καθαρά ορατή μερική έκλειψη.
Θα χρειαστεί περίπου μιάμιση ώρα για να διανύσει η ομπρά, δηλαδή η σκιά της Σελήνης που κρύβει τον Ήλιο, τα 8.260 χιλιόμετρα της πορείας της, τα περισσότερα πάνω από τον έρημο Ατλαντικό.
Ξεκινώντας όμως κοντά στον Βόρειο Πόλο, στην περιοχή της Σιβηρίας στη Ρωσία, προτού κινηθεί προς νότο, η φάση της ολότητας αναμένεται να διαρκέσει έως 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα. Σκοτάδι μέρα μεσημέρι θα σκεπάσει την Ιβηρική Χερσόνησο, καθώς και μικρά τμήματα της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας.
Αυτό το σπάνιο θέαμα αναμένεται να προσελκύσει πλήθη που θέλουν να βιώσουν το σκοτάδι στη μέση της ημέρας, την απότομη πτώση της θερμοκρασίας που συνοδεύει μια έκλειψη και τη σιγή ζώων και πουλιών που μπερδεύουν τη στιγμή με τη νύχτα.
Στο Λονδίνο, το ιστορικό Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς θα διοργανώσει εκδήλωση παρακολούθησης στις ταράτσες του, μεταδίδοντας ζωντανά το φαινόμενο, καιρού επιτρέποντος, καθώς ο Ήλιος θα κρύβεται πάνω από τον ορίζοντα της πόλης.
Τι θα δούμε στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, το μικρό παράθυρο ορατότητας της μερικής έκλειψης ανοίγει περίπου στις 20:30 και κλείνει ουσιαστικά γύρω στις 20:40, καθώς ο Ήλιος δύει. Ολική έκλειψη δεν θα είναι ορατή από κανένα σημείο της χώρας.
Η Κέρκυρα βρίσκεται στην ευνοϊκότερη θέση. Η μερική έκλειψη θα αρχίσει εκεί περίπου στις 20:33, θα φτάσει στο μέγιστο γύρω στις 20:37 και η κάλυψη της επιφάνειας του Ήλιου θα φτάσει το 2,34%. Με άλλα λόγια, ακόμη και από το καλύτερο σημείο της Ελλάδας, η Σελήνη θα μοιάζει περισσότερο να «δαγκώνει» ελάχιστα την άκρη του ηλιακού δίσκου παρά να τον κρύβει.
Στην Ηγουμενίτσα, η έκλειψη αρχίζει επίσης περίπου στις 20:33 και κορυφώνεται στις 20:36, με κάλυψη περίπου 1,29%. Στα Ιωάννινα το μέγιστο υπολογίζεται γύρω στις 20:35 και η κάλυψη περιορίζεται στο 0,72%, ενώ στην Καστοριά το φαινόμενο ξεκινά περίπου στις 20:32, φτάνει στο μέγιστο στις 20:34 και η κάλυψη αγγίζει περίπου το 1,21%. Ακόμη μικρότερη θα είναι στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, περίπου 0,68%.
Στην Αθήνα η έκλειψη δεν θα είναι ορατή. Υπάρχει μάλιστα ένας πολύ απλός λόγος: σύμφωνα με το Ινστιτούτο Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, ο Ηλιος στην πρωτεύουσα δύει σήμερα στις 20:22, αρκετά λεπτά προτού αρχίσει να γίνεται ορατή η σκιά της Σελήνης από το δυτικό άκρο της Ελλάδας.
Για εκείνους που βρίσκονται στις περιοχές όπου υπάρχει έστω αυτή η μικρή πιθανότητα παρατήρησης, καθοριστικό θα είναι να έχουν εντελώς ανεμπόδιστη θέα προς τον δυτικό ορίζοντα. Το φαινόμενο εξελίσσεται την ώρα της δύσης και ο Ήλιος θα βρίσκεται εξαιρετικά χαμηλά, επομένως ακόμη και ένας λόφος, κτίρια ή δέντρα μπορούν να κρύψουν αυτά τα λίγα λεπτά της έκλειψης.
Η Ισπανία ζει ολική έκλειψη για πρώτη φορά εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε πολλές περιοχές η Σελήνη θα καλύψει πάνω από το 90% του ηλιακού δίσκου.
«Από εδώ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, είμαστε στην πραγματικότητα πολύ τυχεροί. Βλέπουμε μια μερική έκλειψη, αλλά είναι πολύ ισχυρή μερική, από 90 έως 95%, ανάλογα με το πού βρίσκεστε στο Ηνωμένο Βασίλειο», εξηγεί ο Τζέικ Φόστερ, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς.
«Θα συμβεί περίπου την ώρα του ηλιοβασιλέματος. Είναι η έκλειψη της χρυσής ώρας, οπότε θα βρίσκεται χαμηλά στον δυτικό ορίζοντα. Αν θέλετε να δείτε την ολική έκλειψη, πρέπει να βρεθείτε στη ζώνη ολικότητας. Και για να βρεθείτε στη ζώνη ολικότητας, θα χρειαστεί να πάτε σε μέρη όπως η Γροιλανδία, η Ισλανδία και η βόρεια Ισπανία.
Αυτά είναι τα σημεία όπου η σκιά της Σελήνης θα είναι στο πιο σκοτεινό της και θα έχετε εκείνη την απόλυτη, 100% κάλυψη της Σελήνης μπροστά από τον Ήλιο».
Όταν η νέα Σελήνη περνά ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, έχουμε μια έκλειψη. Αυτό συμβαίνει μόνο στις σπάνιες περιπτώσεις όπου η Σελήνη περνά ακριβώς ανάμεσα στον πλανήτη μας και τον Ήλιο. Αν και ο Ήλιος είναι 400 φορές μεγαλύτερος από τη Σελήνη, φαίνονται περίπου ίδιου μεγέθους στον ουρανό επειδή ο Ήλιος βρίσκεται περίπου 400 φορές πιο μακριά.
Αυτή η ιδιομορφία του ηλιακού μας συστήματος επιτρέπει στη Σελήνη να μπλοκάρει σχεδόν πλήρως το φως του Ήλιου.
Η περιοχή όπου η Σελήνη ρίχνει την πλήρη σκιά της ονομάζεται ομπρά. Όπου μπλοκάρει μόνο μερικώς τον Ήλιο και οι παρατηρητές στη Γη βλέπουν μερική έκλειψη, ονομάζεται πενουμπρά.
Μπορεί να χρειαστεί πολύς χρόνος μέχρι να ξαναδεί κανείς ένα τέτοιο φαινόμενο: η τελευταία ολική ηλιακή έκλειψη στην Ισπανία, χωρίς να υπολογίζονται τα Κανάρια Νησιά, σημειώθηκε δύο ημέρες πριν από το ναυάγιο του Τιτανικού, το 1912.
Η μέγιστη διάρκεια της ολικότητας θα σημειωθεί ανοικτά της δυτικής ακτής της Ισλανδίας. Μέχρι να φτάσει σε μια μικρή λωρίδα της Πορτογαλίας και στη συνέχεια στην Ισπανία, με τα μεγάλα της πλήθη, η ολικότητα θα έχει μειωθεί σε περίπου ένα λεπτό. Το θέαμα θα ολοκληρωθεί πάνω από τη Μεσόγειο.
«Για να δείτε μια ολική ηλιακή έκλειψη από ακριβώς το ίδιο σημείο πάνω από μία φορά, μπορεί να χρειαστεί να περιμένετε πάνω από 200 χρόνια. Οι μερικές εκλείψεις είναι κάπως συχνότερες. Αλλά, και πάλι, αν μιλάμε για μία συγκεκριμένη χώρα ή ακόμη και για μια περιοχή μέσα σε μια χώρα, μπορεί να σταθείτε τυχεροί και να έχετε μερικές μερικές εκλείψεις μέσα σε μία δεκαετία. Ωστόσο, ανάλογα με το πού βρίσκεστε, μπορεί να είναι πολύ σπάνιες», λέει ο Φόστερ.
Οι θεατές χρειάζονται ειδικά γυαλιά για να δουν την έκλειψη
Για να παρακολουθήσουν το φαινόμενο, οι θεατές χρειάζονται ένα απλό αλλά απαραίτητο εξάρτημα: ειδικά γυαλιά ηλιακής έκλειψης.
Χωρίς αυτά, το να κοιτάξει κανείς απευθείας τον Ήλιο, ακόμη κι αν έχει απομείνει μόνο μια λεπτή λωρίδα φωτός, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην όραση.
«Ο ασφαλέστερος τρόπος να δείτε την έκλειψη άμεσα είναι με ένα ζευγάρι γυαλιά ηλιακής έκλειψης. Έχουν ειδικούς φακούς που μπλοκάρουν το 99,9999% του φωτός του Ήλιου, καθιστώντας έτσι ασφαλές το θέαμα. Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι είναι πιστοποιημένα με ISO, ώστε να έχουν περάσει από αυστηρούς ελέγχους ασφαλείας. Αλλά εφόσον ξέρετε ότι είναι ασφαλή στη χρήση, μπορείτε να κοιτάξετε κατευθείαν προς τον Ήλιο όταν παρακολουθείτε την έκλειψη», λέει ο Φόστερ.
Παρότι αυτά τα φαινόμενα μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια, ακόμη και για εκατοντάδες χρόνια στο μέλλον, εξακολουθούν να αποτελούν πηγή ενθουσιασμού για την επιστημονική κοινότητα, αλλά και για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Σε όλη την Ευρώπη, τα καταστήματα αστρονομικού εξοπλισμού καταγράφουν αυξημένη ζήτηση της τελευταίας στιγμής για πιστοποιημένα μέσα παρατήρησης. Σε ένα εξειδικευμένο κατάστημα στο Παρίσι, τη γαλλική πρωτεύουσα, οι πελάτες περίμεναν στην ουρά για περισσότερες από δύο ώρες για να αποκτήσουν γυαλιά και κιάλια για την έκλειψη.
«Δύο ώρες! Δύο ώρες για ένα ζευγάρι γυαλιά», λέει τη Δευτέρα ο 27χρονος Σιμόν Νοέ, που εργάζεται στην έρευνα βιντεοπαιχνιδιών. «Αλλά για μένα, η έκλειψη είναι κάτι πολύ σημαντικό. Θυμάμαι όταν ήμουν παιδί, που σκεφτόμουν: 'Τι, δεν θα υπάρξει άλλη έκλειψη πριν από το 2026;' Το 2026 φαινόταν τόσο μακριά. Οπότε αυτό είναι λίγο σαν να κάνω χαρούμενο το παιδί μέσα μου», προσθέτει.
Δύο από τα διαστημικά τηλεσκόπια της ESA θα παρατηρήσουν τον Ήλιο κατά τη διάρκεια της έκλειψης και την κορόνα του, δηλαδή την εξωτερική του ατμόσφαιρα.
Η αποστολή Proba-3, το ζεύγος δορυφόρων της υπηρεσίας που δημιουργεί τεχνητές εκλείψεις, δεν θα βρίσκεται στην ιδανική θέση, αλλά θα προσπαθήσει να εξασφαλίσει μερικές λήψεις πριν και μετά την έκλειψη.
«Οι ηλιακές εκλείψεις παραμένουν απίστευτα συναρπαστικές, ακόμη κι αν έχει δει κανείς αρκετές. Είναι πραγματικά ένα γεγονός που πολλοί βάζουν στη λίστα με όσα θέλουν να ζήσουν κάποτε και δεν υπάρχει πραγματικό όριο στο πόσες φορές μπορείς να το 'τσεκάρεις' σε αυτή τη λίστα», λέει ο Φόστερ.