Το The Ellinikon Park θα έχει συνολική έκταση 2.000.000 τετραγωνικά μέτρα (2.000 στρέμματα ή 200 εκτάρια). Με αυτό το μέγεθος, θα αποτελεί το μεγαλύτερο παράκτιο αστικό πάρκο στην Ευρώπη και ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα αστικής ανάπλασης παγκοσμίως.
Με περισσότερα από 30.000 δέντρα, περίπου 3 εκατομμύρια θάμνους και πράσινη κάλυψη που θα ξεπερνά το 70% της συνολικής του έκτασης, το The Ellinikon Park στο Ελληνικό φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους αστικούς χώρους πρασίνου στην Ευρώπη. Το κεντρικό The Ellinikon Park (έκτασης 2.000 στρεμμάτων) αναμένεται να παραδοθεί έτοιμο στο κοινό στις αρχές του 2027, με την πλήρη ολοκλήρωση όλων των επιμέρους υποδομών του να εκτείνεται σταδιακά έως το 2030.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στον σχεδιασμό του περιλαμβάνονται υποδομές για τη βιώσιμη διαχείριση του νερού, όπως μονάδα επεξεργασίας λυμάτων με δυναμικότητα 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως, δεξαμενή αποθήκευσης χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, καθώς και «έξυπνο» σύστημα άρδευσης που μπορεί να εξοικονομεί έως 90% νερό. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία ενός δικτύου «δροσερών διαδρομών», στις οποίες η θερμοκρασία μπορεί να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερη από εκείνη στις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες περιοχές.
Τα παραπάνω στοιχεία παρουσιάζονται στη μελέτη «Σύγχρονα Πάρκα στην Ελλάδα - Ένας οδηγός για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία βιώσιμων πράσινων χώρων», που εκπονήθηκε από την 1830 Lab για το LAMDA Labs της LAMDA Development.
Τη συγγραφική ομάδα αποτελούν η αρχιτέκτονας και αρχιτέκτονας τοπίου Δήμητρα Θεοχάρη και η Λενιώ Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer στο UN Environment Programme και στο Climate Resilience Center του Atlantic Council.
Η μελέτη καταγράφει διεθνείς πρακτικές για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία σύγχρονων αστικών πάρκων και χρησιμοποιεί το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής των συγκεκριμένων αρχών.
Τα βασικά στοιχεία του σχεδιασμού του Πάρκου
• Περισσότερα από 30.000 δέντρα και περίπου 3 εκατομμύρια θάμνοι Στο πάρκο σχεδιάζεται η φύτευση περισσότερων από 30.000 δέντρων και περίπου 3 εκατομμυρίων θάμνων. Με την ολοκλήρωση του σχεδιασμού, η πράσινη κάλυψη αναμένεται να ξεπερνά το 70% της έκτασής του.
• Περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας Περισσότερο από το 70% των φυτεύσεων θα αποτελείται από ιθαγενή ή κατάλληλα προσαρμοσμένα είδη. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα ικανό να υποστηρίζει περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας.
• Θερμικός σχεδιασμός με τη χρήση ψηφιακών προσομοιώσεων Οι παράμετροι του μικροκλίματος εντάχθηκαν στον σχεδιασμό ήδη από τα αρχικά στάδια. Για την αξιολόγηση της θερμικής συμπεριφοράς, των επιπέδων σκίασης και της κίνησης του αέρα αξιοποιήθηκαν τεχνικές thermal mapping και Computational Fluid Dynamics (CFD).
• Έως 4 βαθμούς χαμηλότερη θερμοκρασία Οι σχετικές προσομοιώσεις οδήγησαν στον σχεδιασμό ενός δικτύου «δροσερών διαδρομών». Σε αυτά τα σημεία, η θερμοκρασία μπορεί να διαμορφώνεται έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερα σε σύγκριση με τις γειτονικές περιοχές που καλύπτονται από άσφαλτο.
• Σκίαση άνω του 60% και φυσικός αερισμός Οι χώροι παραμονής σχεδιάζονται με ποσοστό σκίασης μεγαλύτερο του 60%, ενώ παράλληλα διατηρούνται οι δυνατότητες φυσικής κυκλοφορίας του αέρα. Η βλάστηση αξιοποιείται επίσης για τη φυσική διαπνοή και τη βελτίωση των συνθηκών θερμικής άνεσης.
• Κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές νερού Υδάτινα στοιχεία, μεταξύ των οποίων κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές χαμηλής κατανάλωσης, εντάσσονται στη συνολική σύνθεση του πάρκου. Η παρουσία τους ενισχύει την εξατμιστική ψύξη και λειτουργεί υποστηρικτικά στη μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.
• Έξυπνη άρδευση με εξοικονόμηση έως 90% Το σύστημα άρδευσης θα αξιοποιεί δεδομένα από αισθητήρες καιρού και εδάφους, επιτρέποντας την ακριβέστερη προσαρμογή των ποσοτήτων νερού στις πραγματικές ανάγκες της βλάστησης. Σύμφωνα με τη μελέτη, η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση νερού έως και 90%.
• Μονάδα επεξεργασίας λυμάτων Στο πάρκο προβλέπεται μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων, με δυνατότητα παραγωγής έως 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως. Το νερό αυτό θα αξιοποιείται για όλες τις επιτρεπόμενες μη πόσιμες χρήσεις, μεταξύ των οποίων και η άρδευση.
• Δεξαμενή αποθήκευσης 10.000 κυβικών μέτρων Για την αποθήκευση του αρδευτικού νερού προβλέπεται δεξαμενή χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων. Η υποδομή αυτή θα ενισχύει την υδατική επάρκεια του πάρκου και θα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια κατά τις περιόδους αυξημένων θερμικών φορτίων.
• 100% διαχείριση όμβριων υδάτων εντός του πάρκου Η διαχείριση των βρόχινων νερών θα γίνεται μέσω πράσινων και γαλάζιων υποδομών, με στόχο το 100% της διαχείρισής τους να πραγματοποιείται επιτόπου. Παράλληλα, επιδιώκεται η αποκατάσταση φυσικών ροών, όπως εκείνη του ρέματος Τραχώνων, που αποκτά σημαντικό ρόλο ως υποδομή αντιπλημμυρικής προστασίας.
• Ελληνικά φυσικά υλικά Στις επιφάνειες και τις επιστρώσεις προβλέπεται η χρήση ελληνικών φυσικών υλικών, όπως το μάρμαρο Καβάλας, το λευκό μάρμαρο Διονύσου-Πεντέλης, ο σχιστόλιθος Καρύστου και ο ψαμμίτης Μάνδρας. Η επιλογή τους συνδέεται τόσο με την ανθεκτικότητα και τη θερμική άνεση όσο και με την επιδίωξη να εντάσσεται το πάρκο αρμονικά στο αττικό τοπίο.
• Επαναχρησιμοποίηση υλικών Υλικά που προέρχονται από τις εγκαταστάσεις του πρώην αεροδρομίου δεν αντιμετωπίζονται ως απόβλητα, αλλά επανεντάσσονται στον νέο σχεδιασμό. Πλάκες σκυροδέματος αξιοποιούνται για την κατασκευή τοιχίων, εδράνων και άλλων δομικών στοιχείων, ενώ θραυστά αδρανή χρησιμοποιούνται σε συρματοκιβώτια και επιχώσεις, μειώνοντας έτσι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής.
• Διαδρομές ενσωματωμένες στο φυσικό ανάγλυφο Το δίκτυο των πεζοδρόμων αντιμετωπίζεται ως ένα ενιαίο, προσβάσιμο σύστημα με συνεχή σκίαση. Τα επιμέρους μονοπάτια ακολουθούν το φυσικό ανάγλυφο και εντάσσονται στη βλάστηση, δημιουργώντας σημεία μικροκλιματικής προστασίας και διαδοχικές εναλλαγές μεταξύ φωτός και σκιάς.
• Συνεχής παρακολούθηση του μικροκλίματος Η λειτουργία του πάρκου θα υποστηρίζεται από συνεχή συλλογή δεδομένων σχετικά με τη θερμοκρασία του αέρα, τη σχετική υγρασία, την ηλιακή ακτινοβολία, την υγρασία του εδάφους και τα επίπεδα σκίασης. Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιούνται για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του μικροκλίματος, της άρδευσης και της συντήρησης των χώρων πρασίνου.
Σύμφωνα με τη μελέτη, το The Ellinikon Park επιχειρεί να εντάξει σε ένα ενιαίο μοντέλο τον σχεδιασμό και τη διαχείριση του μικροκλίματος, του νερού, της βλάστησης, των υλικών και των διαδρομών. Η προσέγγιση αυτή αντιμετωπίζει το πάρκο όχι απλώς ως έναν χώρο αναψυχής, αλλά ως μια ολοκληρωμένη αστική υποδομή που μπορεί να ανταποκρίνεται στις περιβαλλοντικές προκλήσεις της σύγχρονης πόλης.
Πως συγκρίνεται το πάρκο στην Αθηναϊκή Ριβιέρα με άλλα του εξωτερικού
Το The Ellinikon Park θα έχει συνολική έκταση 2.000.000 τετραγωνικά μέτρα (2.000 στρέμματα ή 200 εκτάρια). Με αυτό το μέγεθος, θα αποτελεί το μεγαλύτερο παράκτιο αστικό πάρκο στην Ευρώπη και ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα αστικής ανάπλασης παγκοσμίως.
Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθός του, το Ελληνικό ξεπερνά κατά πολύ μερικά από τα πιο εμβληματικά ιστορικά πάρκα της ηπείρου. Είναι χαρακτηριστικό ότι είναι κατά 40% μεγαλύτερο από το περίφημο Hyde Park του Λονδίνου (142 εκτάρια), ενώ κυμαίνεται σχεδόν στα ίδια μεγέθη με το τεράστιο Tiergarten του Βερολίνου (210 εκτάρια).
Αν συγκριθεί με άλλα γνωστά ευρωπαϊκά αστικά κέντρα, όπως οι Βρυξέλλες και το Parc du Cinquantenaire (30 ha), το Ελληνικό αποδεικνύεται σχεδόν επτά φορές μεγαλύτερο. Ακόμα και απέναντι στο παγκοσμίου φήμης Central Park της Νέας Υόρκης (341 ha), το οποίο είναι περίπου 1,7 φορές μεγαλύτερο, το Ελληνικό στέκεται ως ένα έργο ανάλογης παγκόσμιας κλίμακας.
Η ειδοποιός διαφορά του έργου, ωστόσο, εστιάζει στον παράκτιο χαρακτήρα του. Τα περισσότερα μεγάλα ευρωπαϊκά πάρκα είναι περίκλειστα μέσα στον αστικό ιστό. Αντίθετα, το Ελληνικό συνδέεται άμεσα με ένα θαλάσσιο μέτωπο 2 χιλιομέτρων.
Στην κατηγορία των καθαρά παραθαλάσσιων ευρωπαϊκών χώρων, υπερέχει αισθητά σε μέγεθος και υποδομές από το παραδοσιακό Parc de la Ciutadella της Βαρκελώνης (~31 ha) και είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερο από τη μελλοντική ολοκληρωμένη ανάπλαση του Φαληρικού Όρμου (~54 ha).
Μόνο μη αστικά προστατευόμενα δάση, όπως το Parco della Sterpaia στην Τοσκάνη (296 ha) ή αχανείς εθνικοί δρυμοί όπως το Pembrokeshire Coast στην Ουαλία (62.000 ha), το ξεπερνούν σε έκταση.