Η νέα έκθεση καταγράφει εξαπάτηση, εκβιασμούς, κατάσχεση διαβατηρίων και ψεύτικες αγγελίες εργασίας. Ουκρανικά στοιχεία αναφέρουν 28.391 ξένους από 136 χώρες που είχαν ενταχθεί στις ρωσικές δυνάμεις έως τον Απρίλιο του 2026.
Η Ρωσία στρατολογεί ενεργά μετανάστες και αλλοδαπούς για τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας, χρησιμοποιώντας εξαπάτηση, εκβιασμούς, βία και ψευδείς υποσχέσεις για υψηλές αποδοχές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται σε ειδική έκθεση της διεθνούς οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Διεθνής Αμνηστία, η οποία δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου με τίτλο «Ρωσία: Εμπορία ανθρώπων με σκοπό την αποστολή αλλοδαπών πολιτών στον πόλεμο στην Ουκρανία».
Οι ερευνητές της οργάνωσης αναφέρουν ότι το επίπεδο εκμετάλλευσης και εξαναγκασμού που διαπιστώθηκε κατά την έρευνα επιτρέπει το συμπέρασμα ότι οι πρακτικές στρατολόγησης αλλοδαπών για συμμετοχή στις μάχες στο πλευρό των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων συνιστούν, σε πολλές περιπτώσεις, έγκλημα εμπορίας ανθρώπων.
Μαρτυρίες αιχμαλώτων πολέμου
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι αφορμή για την έρευνα αποτέλεσαν συνομιλίες με αιχμαλώτους πολέμου που κρατούνται στην Ουκρανία. Σχεδόν όλοι οι υπήκοοι τρίτων χωρών κατήγγειλαν καταχρηστικές πρακτικές κατά τη στρατολόγησή τους, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να βρεθούν στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και στην πρώτη γραμμή.
Η Διεθνής Αμνηστία συνέχισε την έρευνα συγκεντρώνοντας πληροφορίες και αποδεικτικά στοιχεία και από άλλες πηγές. Από τον Οκτώβριο του 2024, εκπρόσωποί της έχουν επισκεφθεί επανειλημμένα στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου στην Ουκρανία, με την απαραίτητη άδεια των ουκρανικών αρχών.
Αιχμάλωτοι πολέμου και άλλα πρόσωπα περιέγραψαν περιπτώσεις υπογραφής συμβολαίων χωρίς ενημερωμένη συγκατάθεση, κατάσχεσης διαβατηρίων, περιορισμού της ελευθερίας μετακίνησης, ανεπαρκούς εκπαίδευσης και απειλών εναντίον όσων προσπαθούσαν να εγκαταλείψουν την υπηρεσία — πρακτικές που ενδέχεται να χαρακτηριστούν ως εμπορία ανθρώπων βάσει του Πρωτοκόλλου του Παλέρμο του ΟΗΕ.
Στην οργάνωση απευθύνθηκαν άνθρωποι που επηρεάστηκαν άμεσα, μέλη των οικογενειών τους ή άλλοι εκπρόσωποί τους, μεταξύ των οποίων δικηγόροι, υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοσιογράφοι.
Πέρα από τους αιχμαλώτους που συνελήφθησαν από τις ουκρανικές δυνάμεις, η έρευνα αφορά επίσης ανθρώπους που υπηρετούν σήμερα στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις στην πρώτη γραμμή ή θεωρείται ότι βρίσκονται στο μέτωπο στην Ουκρανία, καθώς και υπηκόους τρίτων χωρών που βρίσκονται στη Ρωσία και είναι ευάλωτοι σε παρόμοιες πρακτικές στρατολόγησης.
Η Διεθνής Αμνηστία υπογραμμίζει ότι αυτές οι πρακτικές «πρέπει να σταματήσουν αμέσως και οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν».
Χιλιάδες αλλοδαποί έχουν στρατολογηθεί
Η έκθεση επικαλείται στοιχεία του ουκρανικού Συντονιστικού Αρχηγείου για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου, σύμφωνα με τα οποία έως τον Απρίλιο του 2026 είχαν ταυτοποιηθεί 28.391 αλλοδαποί από 136 χώρες ως άτομα που είχαν συμμετάσχει σε πολεμικές επιχειρήσεις στις τάξεις των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται οι τακτικές δυνάμεις της Βόρειας Κορέας, οι οποίες εντάχθηκαν στις ρωσικές δυνάμεις στο μέτωπο στα τέλη του 2024.
Κατά το πέμπτο έτος της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, η Ρωσία καταφεύγει ολοένα και συχνότερα στη στρατολόγηση αλλοδαπών, ιδίως από χώρες χαμηλού εισοδήματος του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου.
Μία ένδειξη είναι ότι στα ρωσικά νεκροταφεία εμφανίζονται όλο και περισσότεροι τάφοι ανθρώπων από αυτές τις χώρες που συμμετείχαν στις μάχες.
Το σύστημα ένταξής τους στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας βασίζεται, σύμφωνα με την έκθεση, στη στοχευμένη εκμετάλλευση της ευάλωτης θέσης κατοίκων χωρών του Παγκόσμιου Νότου.
Μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις ήταν εκείνη του Κενυάτη δρομέα Έβανς Κίμπετ (Evans Kibet). Βρέθηκε στο μέτωπο στην περιφέρεια του Χαρκόβου και παραδόθηκε στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις τον Ιούλιο του 2025.
Ο ίδιος δήλωσε ότι εξαπατήθηκε και οδηγήθηκε στην υπογραφή συμβολαίου με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, αφού είχε ταξιδέψει στη Ρωσία για να συμμετάσχει σε αθλητική διοργάνωση.
Ο αθλητής ανέφερε ότι του προσφέρθηκε εργασία στον πολιτικό τομέα. Μετά την υπογραφή του συμβολαίου, όμως, του αφαίρεσαν τα έγγραφα και το κινητό τηλέφωνο και στη συνέχεια τον έστειλαν σε στρατόπεδο εκπαίδευσης και στο μέτωπο.
Χειραγώγηση και πίεση
Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρει ότι τα συστήματα στρατολόγησης ανθρώπων που βρίσκονται εκτός Ρωσίας βασίζονται στη χειραγώγηση.
Η συνηθέστερη μέθοδος είναι οι ψεύτικες αγγελίες για πολιτικές θέσεις εργασίας, οι οποίες παρουσιάζονται ως συνηθισμένη απασχόληση σε logistics, αποθήκες ή εργοτάξια, με μισθό περίπου 2.000 δολαρίων τον μήνα.
Μια άλλη μέθοδος είναι η υπόσχεση βοήθειας για νόμιμη είσοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ρωσία παρουσιάζεται ως ενδιάμεσος σταθμός και, όταν οι άνθρωποι φτάσουν εκεί, τους αφαιρούν τα έγγραφά τους.
Οι στρατολόγοι εκμεταλλεύονται επίσης το γλωσσικό εμπόδιο. Αντί για σύμβαση εργασίας σε θέσεις μακριά από το μέτωπο, οι ενδιαφερόμενοι καταλήγουν να υπογράφουν σύμβαση με το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Για όσους βρίσκονται ήδη στη Ρωσία, χρησιμοποιούνται μέθοδοι εξαναγκασμού — πίεση από τις δυνάμεις ασφαλείας, εκβιασμοί και τελεσίγραφα.
Στόχος των ρωσικών αρχών είναι, μεταξύ άλλων, μετανάστες εργαζόμενοι που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τα έγγραφα παραμονής τους ή πρόσφυγες.
Σε όσους συλλαμβάνονται για παραβιάσεις της μεταναστευτικής νομοθεσίας προσφέρεται, σύμφωνα με την έκθεση, η επιλογή ανάμεσα στην άμεση απέλαση —η οποία συχνά σημαίνει φτώχεια ή διώξεις στη χώρα καταγωγής τους— και στην υπογραφή στρατιωτικού συμβολαίου.
Στο πλαίσιο της έρευνας, εκπρόσωποι της Διεθνούς Αμνηστίας πραγματοποίησαν στην Ουκρανία, μέσα σε στρατόπεδα αιχμαλώτων πολέμου, συνεντεύξεις με πολίτες από τη Βραζιλία, την Κολομβία, την Κούβα, την Αίγυπτο, τη Σιέρα Λεόνε, τη Σρι Λάνκα, τη Σομαλία και τη Νότια Αφρική.
Σε όλες αυτές τις χώρες καταγράφονται υψηλή ανεργία, χαμηλά εισοδήματα και υψηλό επίπεδο ιδιωτικού χρέους. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν επίσης πολιτική αστάθεια και αυταρχικά καθεστώτα, γεγονός που σημαίνει ότι η απέλαση από τη Ρωσία μπορεί να συνιστά πραγματική απειλή για τη ζωή των συγκεκριμένων ανθρώπων.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, οι ρωσικές αρχές αξιοποιούν επίσης ήδη υπάρχοντα εγκληματικά δίκτυα εμπορίας ανθρώπων, χρησιμοποιώντας τοπικούς μεσάζοντες.
Με τη στρατολόγηση αλλοδαπών, το Κρεμλίνο επιδιώκει, σύμφωνα με την έκθεση, και έναν ακόμη στόχο: οι απώλειες αλλοδαπών προκαλούν μικρότερη κοινωνική αντίδραση στη Ρωσία, γεγονός που επιτρέπει στις αρχές να περιορίζουν την εσωτερική κοινωνική ένταση και να αποφεύγουν ένα νέο κύμα επιστράτευσης.
Η οργάνωση απέστειλε επίσης ερωτήματα στις ρωσικές αρχές, χωρίς να λάβει απάντηση.
Τον Μάιο του 2025, οι ρωσικές αρχές χαρακτήρισαν τη Διεθνή Αμνηστία «ανεπιθύμητη οργάνωση». Ως αποτέλεσμα, απαγορεύτηκε επισήμως η παρουσία της στη Ρωσία, η δραστηριότητά της στη χώρα κατέστη ποινικά κολάσιμη και η οργάνωση στερήθηκε τη δυνατότητα να συλλέγει ή να λαμβάνει ανοιχτά πληροφορίες.
Εκκλήσεις προς το Κρεμλίνο να σταματήσει τη στρατολόγηση μισθοφόρων
Αρκετές χώρες της Ασίας και της Αφρικής έχουν ζητήσει επισήμως από το Κρεμλίνο να σταματήσει τη στρατολόγηση πολιτών τους για συμμετοχή στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Η Ινδία, το Νεπάλ, η Σρι Λάνκα, η Κένυα, η Γκάνα, η Ιορδανία, η Νότια Αφρική και η Μποτσουάνα έχουν υποβάλει επίσημες διαμαρτυρίες, διπλωματικές διακοινώσεις και αιτήματα επαναπατρισμού.
Σε αρκετές χώρες έχουν επίσης κινηθεί ποινικές διαδικασίες κατά τοπικών δικτύων μεσαζόντων και στρατολόγων. Οι αρχές της Κούβας έχουν χαρακτηρίσει επίσης αυτές τις πρακτικές εμπορία ανθρώπων.
Τον Μάρτιο του 2026, ο υπουργός Εξωτερικών της Κένυας Μουσάλια Μουντ