Γερμανία: Επένδυση έως 400 εκατ. ευρώ σε νέο εργοστάσιο τσιπ για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία

Στην Έρφουρτ κατασκευάζεται ένα νέο εργοστάσιο ημιαγωγών με επένδυση έως 400 εκατομμύρια ευρώ – οι ημιαγωγοί είναι το υλικό από το οποίο φτιάχνονται τα τσιπ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το κρατίδιο της Θουριγγίας στηρίζουν το έργο με 127,4 εκατομμύρια ευρώ. Η παραγωγή προβλέπεται να ξεκινήσει στα τέλη του 2028. Θα δημιουργηθούν 100 θέσεις εργασίας και το διακύβευμα ξεπερνά τα ίδια τα τσιπ: η Γερμανία και η Ευρώπη θέλουν να γίνουν πιο ανεξάρτητες από άλλες περιοχές του κόσμου σε μια βασική τεχνολογία. Για τον σκοπό αυτό η Ευρώπη έχει καταρτίσει ειδική στρατηγική για τα τσιπ.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Χωρίς μικροτσίπ σήμερα σχεδόν τίποτα δεν λειτουργεί: ούτε smartphone, ούτε αυτοκίνητο, ούτε σύγχρονο δίκτυο ηλεκτρισμού. Ούτε διαδίκτυο, ούτε στρατός, ούτε πλυντήριο – και ούτε τεχνητή νοημοσύνη.

Την ίδια στιγμή ορισμένοι ημιαγωγοί είναι σήμερα δυσεύρετοι. Ιδίως τα τσιπ μνήμης γνωρίζουν μεγάλη ζήτηση λόγω της έκρηξης στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Σύμφωνα με υπολογισμούς του κλαδικού συνδέσμου World Semiconductor Trade Statistics (WSTS), η παγκόσμια αγορά ημιαγωγών θα μπορούσε το 2026 να φτάσει περίπου τα 1,65 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Η Γερμανία και η ΕΕ θέλουν γι’ αυτό να επεκτείνουν την εγχώρια παραγωγή.

Στην Έρφουρτ δημιουργείται νέος καθαρός χώρος

Στις εγκαταστάσεις της X-FAB στην Έρφουρτ ξεκίνησαν στις αρχές Οκτωβρίου οι εργασίες για την ανέγερση ενός νέου εργοστασίου ημιαγωγών. Στο πλαίσιο του έργου "Fab4Micro" κατασκευάζεται ένας νέος καθαρός χώρος: ένα περιβάλλον παραγωγής όπου η επιβάρυνση του αέρα με σκόνη και άλλες ακαθαρσίες πρέπει να είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Αιωρούμενα σωματίδια, σκόνη, αεροζόλ και μικροοργανισμοί πρέπει να περιορίζονται στο απολύτως ελάχιστο.

Η X-FAB επενδύει, σύμφωνα με δικά της στοιχεία, περίπου 300 έως 400 εκατομμύρια ευρώ στην επέκταση. Σύμφωνα με την πολιτειακή κυβέρνηση, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και το κρατίδιο της Θουριγγίας στηρίζουν την επένδυση σε ένα ακόμη εργοστάσιο τσιπ στην Έρφουρτ με κρατική χρηματοδότηση συνολικού ύψους 127,4 εκατομμυρίων ευρώ. Όπως ανέφερε η εκπρόσωπος της εταιρείας, τα ποσά επιμερίζονται σε 80,3 εκατομμύρια ευρώ από το ομοσπονδιακό κράτος και 47,1 εκατομμύρια ευρώ από το κρατίδιο Θουριγγία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εγκρίνει την κρατική ενίσχυση ήδη στα τέλη του 2025.

Εξειδικευμένα συστήματα για αυτοκίνητα και ιατρική

Το έργο της X-FAB επικεντρώνεται στα λεγόμενα MEMS, σε υψηλά ολοκληρωμένα μικροσυστήματα και στη φωτονική. Πρόκειται για εξειδικευμένες λύσεις ημιαγωγών που μπορούν, για παράδειγμα, να χρησιμοποιηθούν σε αυτοκίνητα, smartphones, ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, κέντρα δεδομένων και οπτικά συστήματα. Η εταιρεία παράγει αυτά τα εξειδικευμένα ημιαγωγά κατόπιν παραγγελίας πελατών.

Στα τέλη του 2028 η νέα μονάδα αναμένεται να ξεκινήσει την παραγωγή. Η ζήτηση υπερβαίνει τις μέχρι σήμερα δυνατότητες της X-Fab MEMS Foundry GmbH στα μικροσυστήματα. Λόγω της υψηλής ζήτησης, οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις είναι σε μεγάλο βαθμό πλήρως αξιοποιημένες.

Τα MEMS είναι μικροηλεκτρομηχανικά συστήματα. Σε ελάχιστο χώρο συνδυάζουν ηλεκτρονικές και μηχανικές λειτουργίες και μπορούν, για παράδειγμα, να χρησιμοποιηθούν ως αισθητήρες.

Στο νέο εργοστάσιο θα συνδυάζονται επίσης ηλεκτρονικές και οπτικές λειτουργίες. Τέτοια φωτονικά συστήματα, που αξιοποιούν το φως, και ετερογενώς ολοκληρωμένα συστήματα, τα οποία αποτελούνται από διαφορετικά εξαρτήματα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν, για παράδειγμα, σε κέντρα δεδομένων και στην οπτική μετάδοση δεδομένων.

Γιατί επενδύει η Γερμανία τόσο πολλά χρήματα ακριβώς εδώ;

Ελάχιστη σύγχρονη τεχνολογία μπορεί σήμερα να λειτουργήσει χωρίς ημιαγωγούς. Έχουν στρατηγική σημασία. Τα τσιπ βρίσκονται σε αυτοκίνητα, δίκτυα επικοινωνιών, ιατροτεχνολογία, συστήματα ηλεκτροδότησης, μηχανήματα και αμυντικά συστήματα. Το 91% των εταιρειών που συμμετείχαν σε έρευνα χρησιμοποιούν ημιαγωγούς, σύμφωνα με μελέτη (πηγή στα Γερμανικά) του ψηφιακού συνδέσμου Bitkom από το 2026. Για το 80% των χρηστών οι ημιαγωγοί θεωρούνται μάλιστα απολύτως απαραίτητοι.

Η ΕΕ χαρακτηρίζει γι’ αυτό τους ημιαγωγούς ως θεμέλιο σχεδόν όλων των ηλεκτρονικών προϊόντων και ως κεντρικό στοιχείο για τομείς όπως η ψηφιοποίηση, η αυτοκινητοβιομηχανία, η επεξεργασία δεδομένων, η διαστημική και η άμυνα.

Η παραγωγή ωστόσο είναι παγκοσμίως ιδιαίτερα συγκεντρωμένη. Η Ευρώπη διαθέτει μεν σημαντικές εταιρείες και τόπους παραγωγής, σε ορισμένους όμως κρίσιμους τομείς της βιομηχανίας ημιαγωγών η ήπειρος εξαρτάται από προμήθειες άλλων περιοχών του κόσμου. Την παραγωγή των πιο σύγχρονων τσιπ την ελέγχουν ελάχιστες εταιρείες και εγκαταστάσεις, κυρίως η Ταϊβάν – μεταξύ άλλων με τον κατασκευαστή TSMC – και η Νότια Κορέα.

Η Γερμανία, αντίθετα, διαθέτει ισχυρή βιομηχανία ημιαγωγών για τσιπ αυτοκινήτου, ισχύος, αισθητήρες και MEMS. Ιδίως κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας κρίσης τσιπ στις αρχές του 2025 φάνηκε όμως καθαρά: όταν οι εφοδιαστικές αλυσίδες άρχισαν να μπλοκάρουν, οι αυτοκινητοβιομηχανίες, μεταξύ άλλων, αναγκάστηκαν προσωρινά να μειώσουν την παραγωγή τους.

Για την ΕΕ το θέμα δεν αφορά πλέον μόνο τη βιομηχανική πολιτική. Οι ημιαγωγοί θεωρούνται μέρος της τεχνολογικής και οικονομικής ασφάλειας. Το 2022 η ΕΕ θέσπισε το Chip-Gesetz (πηγή στα Γερμανικά) με τρεις πυλώνες για βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.

Η Έρφουρτ θέλει να εξελιχθεί σε εξειδικευμένο κέντρο

Ο όμιλος X-FAB θέλει να μετατρέψει την Έρφουρτ σε κέντρο τεχνολογίας μικροσυστημάτων στο πλαίσιο της εταιρικής ομάδας. Ο συγκεκριμένος τόπος παραγωγής θα έχει στο μέλλον πιο σημαντικό ρόλο στην κατασκευή υψηλά ολοκληρωμένων συστημάτων. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, στο δεύτερο τρίμηνο ο τζίρος του ομίλου X-Fab αυξήθηκε κατά 14% στον τομέα των μικροσυστημάτων και της φωτονικής. Πρόκειται για τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο επιχειρηματικό κλάδο.

Για τη Θουριγγία αυτό είναι σημαντικό και για έναν ακόμη λόγο: η Έρφουρτ έχει ήδη μακρά ιστορία στη μικροηλεκτρονική. Ήδη την εποχή της ΛΔΓ γινόταν στην πόλη έρευνα πάνω στους ημιαγωγούς. Σήμερα η Έρφουρτ αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου γερμανικού δικτύου ημιαγωγών.

Η X-Fab, πέρα από το νέο εργοστάσιο που δημιουργείται, διαθέτει κι άλλες μονάδες στη Γερμανία, για παράδειγμα στη Δρέσδη. Η εταιρεία δραστηριοποιείται ωστόσο και στη Μαλαισία, στη Γαλλία και στις ΗΠΑ. Περίπου 800 από τους συνολικά 4.000 εργαζόμενους απασχολούνται στην Έρφουρτ, όπου βρίσκεται κυρίως το επιχειρησιακό σκέλος. Νομικά η εταιρεία εδρεύει στο βελγικό Tessenderlo. Η X-Fab δεν είναι μαζικός παραγωγός, αλλά κατασκευάζει ημιαγωγούς για ειδικές εφαρμογές κατόπιν παραγγελίας πελατών.

Ιδίως η Σαξονία έχει εξελιχθεί σε ευρωπαϊκό κέντρο του κλάδου. Στη Δρέσδη παράγουν, μεταξύ άλλων, οι GlobalFoundries και Infineon. Με την ESMC, μια κοινοπραξία των TSMC, Bosch, Infineon και NXP, δημιουργείται εκεί ένα ακόμη μεγάλο εργοστάσιο τσιπ. Γι’ αυτό, μεταξύ άλλων, η περιοχή έχει αποκτήσει την ονομασία "Silicon Saxony".

Και άλλες περιοχές της Γερμανίας διαθέτουν εξειδικευμένες εταιρείες ημιαγωγών και ερευνητικά ιδρύματα. Μια πρόσφατη επισκόπηση του Bitkom δείχνει ότι η Γερμανία διαθέτει σχετικά ευρύ οικοσύστημα ημιαγωγών – από μεγάλες μονάδες παραγωγής μέχρι εξειδικευμένες επιχειρήσεις και ερευνητικά κέντρα. Επιπλέον, η Γερμανία βρίσκεται στην τρίτη θέση όσον αφορά τις εξαγωγές.

Σύμφωνα με τον Bitkom, οι επιχειρήσεις προμηθεύονται ημιαγωγούς κυρίως από εταιρείες με έδρα στις ΗΠΑ (72%), στην Κίνα (63%) και στη Γερμανία (54%). Η πραγματική παραγωγή, ωστόσο, παραμένει συγκεντρωμένη σε λίγες περιοχές, ιδίως στην Ανατολική Ασία.

Η Γερμανία δεν θέλει να παράγει κάθε τσιπ μόνη της

Στόχος δεν είναι, συνεπώς, να παράγουν στο μέλλον η Γερμανία ή η Ευρώπη κάθε απαραίτητο τσιπ. Η παραγωγή ημιαγωγών είναι οργανωμένη διεθνώς με καταμερισμό εργασίας. Έρευνα, σχεδίαση τσιπ, παραγωγή, συσκευασία και έλεγχος μπορούν να γίνονται σε διαφορετικές χώρες. Ακόμη και η κατασκευή των μηχανημάτων και των υλικών για τα εργοστάσια τσιπ εξαρτάται από διεθνείς προμηθευτές.

Ο στόχος είναι μάλλον να μειωθούν οι κρίσιμες εξαρτήσεις και να δημιουργηθούν περισσότερες εναλλακτικές. Αυτό είναι και ο στόχος του European Chips Act. Η ΕΕ θέλει να ενισχύσει τη δική της παραγωγική και καινοτομική ικανότητα, να κάνει τις εφοδιαστικές αλυσίδες πιο ανθεκτικές και να περιορίσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις.

Για τον σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τα κράτη μέλη της, διοχετεύουν σημαντικούς δημόσιους πόρους. Στα τέλη του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, για παράδειγμα, συνολικά 623 εκατομμύρια ευρώ κρατικών ενισχύσεων για δύο νέα έργα ημιαγωγών στη Γερμανία: 495 εκατομμύρια ευρώ για την επέκταση της GlobalFoundries στη Δρέσδη και σχεδόν 128 εκατομμύρια ευρώ για την X-FAB στην Έρφουρτ. Η νέα fab, όπως ονομάζονται στην τεχνική ορολογία οι παραγωγικές εγκαταστάσεις, προσφέρει αρχικά περιορισμένη, αλλά στρατηγικά σημαντική ανεξαρτησία για τους γερμανούς κατασκευαστές.

Από άποψη ασφάλειας, η ύπαρξη ίδιας παραγωγικής ικανότητας θα πρέπει τουλάχιστον να διασφαλίζει ένα μέρος της τροφοδοσίας απέναντι σε εξωτερικές διαταράξεις.

Η στρατηγική της Ευρώπης για τα τσιπ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη

Η ΕΕ έχει θέσει υψηλούς στόχους για τη βιομηχανία ημιαγωγών. Με τον αποκαλούμενο Chips Act η Ευρώπη θέλει να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία. Η Επιτροπή εργάζεται ήδη σε περαιτέρω επέκταση της στρατηγικής, ώστε να μειώσει ακόμη περισσότερο τις εξαρτήσεις και να προωθήσει την παραγωγή προηγμένων τσιπ στην Ευρώπη.

Ταϊβάν, η Νότια Κορέα και η Ιαπωνία άρχισαν ήδη με το γύρισμα της χιλιετίας να αναλαμβάνουν μεγάλο μέρος της παραγωγής ημιαγωγών, ενώ η Κίνα εισήλθε στην αγορά από το 2005 και ιδιαίτερα μετά το 2022 αύξησε μαζικά την παραγωγή της.

Μέχρι το τέλος της δεκαετίας, σύμφωνα με προβλέψεις του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Κίνα αναμένεται να συγκεντρώσει το 22% των παγκόσμιων παραγωγικών δυνατοτήτων ημιαγωγών, ενώ η Ευρώπη μόλις το 8%.

Ο ψηφιακός σύνδεσμος Bitkom δεν αναμένει, εξάλλου, βελτίωση της κατάστασης στον εφοδιασμό μέχρι το 2026. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, το 42% των ερωτηθέντων υπολογίζει ότι και στο μέλλον η τροφοδοσία θα παραμείνει κρίσιμη, με συχνές ελλείψεις. Το 2025 ο μέσος χρόνος καθυστέρησης στις παραδόσεις ήταν τέσσερις μήνες.

Κατά την εκτίμηση κορυφαίων κατασκευαστών, η έλλειψη τσιπ μνήμης μπορεί να διαρκέσει μέχρι και το 2028. Το 2024 υπήρχε ακόμη υπερπροσφορά, αλλά η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης άλλαξε ριζικά την κατάσταση. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ηλεκτρο- και Ψηφιακής Βιομηχανίας (ZVEI), η παγκόσμια ζήτηση για ηλεκτρική και ψηφιακή τεχνολογία καθοδηγείται ούτως ή άλλως από μακροπρόθεσμες τάσεις όπως η ψηφιοποίηση, η ηλεκτροκίνηση και η αυτοματοποίηση. Σήμερα προστίθενται σε αυτές οι μαζικές επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.

«Η βιομηχανία επωφελείται αυτήν την περίοδο από τις ραγδαία αυξανόμενες επενδύσεις παγκοσμίως σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και από τις διαρκείς τάσεις προς περισσότερη ηλεκτροκίνηση, ψηφιοποίηση ή αυτοματοποίηση», δήλωσε ο Δρ. Andreas Gontermann, επικεφαλής οικονομολόγος στον Σύνδεσμο Ηλεκτρο- και Ψηφιακής Βιομηχανίας.

Ο ψηφιακός σύνδεσμος Bitkom καταλήγει έτσι στο συμπέρασμα ότι ο κλάδος συνεχίζει να χρειάζεται επιδοτήσεις. Και η ΕΕ, εγκρίνοντας χρηματοδοτήσεις ύψους εκατομμυρίων, έχει δείξει την προθυμία της να επενδύσει στην αγορά.