Η Κροατία καταγγέλλει αγνοούμενους, εγκλήματα πολέμου, στρατόπεδα και κατασχέσεις στο Μαυροβούνιο. Παρότι η Ποντγκόριτσα έχει κλείσει 21 από τα 33 κεφάλαια, το Ζάγκρεμπ μπλοκάρει την ένταξη ώσπου να λυθούν τα διμερή.
Η Κροατία έχει προειδοποιήσει ότι μια σειρά από άλυτες διαφορές με τη γειτονική Μοντενέγκρο, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται παραβιάσεις στη διάρκεια του πολέμου, διεκδικήσεις περιουσίας και αμφισβητούμενα σύνορα, θα μπορούσαν να εμποδίσουν την επιδίωξη της χώρας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2028.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε έγγραφο που στάλθηκε τη Δευτέρα στις υπόλοιπες κυβερνήσεις της ΕΕ και το οποίο είδε η Euronews, το Ζάγκρεμπ παραθέτει οκτώ αιτήματα που θέλει να ικανοποιήσει η Μοντενέγκρο πριν ολοκληρωθεί η ένταξή της στο μπλοκ.
Η Μοντενέγκρο θεωρείται ευρέως ως η πιο προχωρημένη υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ, με την ελπίδα να γίνει το 28ο μέλος της Ένωσης έως το 2028. Όμως οι μακρόχρονες διαφορές της με την Κροατία, πολλές από τις οποίες ανάγονται στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του 1990, απειλούν να ανατρέψουν αυτό το χρονοδιάγραμμα.
«Η Κροατία επιθυμεί ειλικρινά να κλείσει αυτή την επώδυνη σελίδα της κοινής ιστορίας και να οικοδομήσει μια σχέση με τη Μοντενέγκρο στραμμένη στο μέλλον. Ωστόσο, η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η ουσιαστική, μακροχρόνια συμφιλίωση δεν μπορούν να οικοδομηθούν χωρίς την επίλυση αυτών των ζητημάτων», αναφέρεται στο έγγραφο.
Η Μοντενέγκρο σημείωσε περαιτέρω πρόοδο προς την ένταξη στην ΕΕ τη Δευτέρα, ολοκληρώνοντας τις διαπραγματεύσεις σε ακόμη τρεις τομείς πολιτικής – στατιστική, οικονομική πολιτική και απασχόληση – ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 21 από τους 33.
Ωστόσο, η Κροατία μπλοκάρει την πρόοδο σε άλλους τέσσερις τομείς, που αφορούν τις μεταφορές, τις εξωτερικές σχέσεις, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις εσωτερικές υποθέσεις. Επειδή κάθε υφιστάμενο μέλος της ΕΕ έχει λόγο στη διαδικασία ένταξης, το Ζάγκρεμπ διαθέτει σημαντική επιρροή στην προσπάθεια του γείτονά του να ενταχθεί.
Το έγγραφο αναπτύσσει τα παράπονα που είχε ήδη παρουσιάσει τον Ιούλιο το υπουργείο Εξωτερικών της Κροατίας, πολλά από τα οποία έχουν τις ρίζες τους στους πολέμους που συνόδευσαν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.
Ανάμεσα στα πιο ευαίσθητα ζητήματα είναι η απαίτηση του Ζάγκρεμπ για αποζημίωση περίπου 300 Κροατών υπηκόων που κρατήθηκαν και κακοποιήθηκαν στο στρατόπεδο κράτησης Μόρινι στη Μοντενέγκρο, από τον Οκτώβριο του 1991 έως τον Αύγουστο του 1992. Κροάτες άμαχοι και αιχμάλωτοι πολέμου μεταφέρθηκαν βίαια στο στρατόπεδο στη διάρκεια της σύρραξης.
Η Κροατία ζητεί επίσης η αναμνηστική πλάκα στο πρώην στρατόπεδο να παραμείνει μόνιμα ορατή. Ένα μεγάλο μεταλλικό πλαίσιο τοποθετήθηκε γύρω της μετά από διαδηλώσεις εθνικιστικών ομάδων στη Μοντενέγκρο.
Ένα ακόμη αίτημα αφορά την τύχη 14 ανθρώπων που εξακολουθούν να αγνοούνται από τον πόλεμο ανεξαρτησίας της Κροατίας. Το Ζάγκρεμπ ζητά από τη Μοντενέγκρο να βοηθήσει στον εντοπισμό των σορών τους, χαρακτηρίζοντας το ζήτημα ως «μείζον ανθρωπιστικό ζήτημα που παραμένει άλυτο».
Άλλο σημείο αφορά τα εγκλήματα πολέμου: η Κροατία θέλει η ευθύνη της διοικητικής ιεραρχίας για τα εγκλήματα κατά αμάχων που διαπράχθηκαν στο Μόρινι να ληφθεί υπόψη στις υποθέσεις των ήδη καταδικασμένων για εγκλήματα πολέμου.
Η Κροατία περιμένει επίσης από τη Μοντενέγκρο να επιλύσει μακροχρόνιες περιουσιακές διαφορές που ανάγονται στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και αφορούν κροατικές οικογένειες που στερήθηκαν παράνομα τις περιουσίες τους χωρίς επαρκή αποζημίωση.
Το κείμενο επισημαίνει ότι ένας νόμος του 2021 επέτρεψε την επιστροφή γης σε περιοχή που κατοικείται κυρίως από την αλβανική μειονότητα, «εγείροντας ανησυχίες για άνιση μεταχείριση σε συγκρίσιμες υποθέσεις».
Το Ζάγκρεμπ ζητεί επίσης την επιστροφή του Jadran, ενός εκπαιδευτικού ιστιοφόρου που βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Μοντενέγκρο από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1991.
Τέλος, η Κροατία θέλει να διευθετηθούν οι εδαφικές διαφορές με τη γειτονική χώρα, τόσο για τα χερσαία όσο και για τα θαλάσσια σύνορα, σύμφωνα με την Επιτροπή Διαιτησίας της Διάσκεψης για τη Γιουγκοσλαβία.
Η ίδια η Κροατία έχει μια άλυτη συνοριακή διαφορά με τη Σλοβενία, η οποία όμως δεν εμπόδισε την ένταξή της στην ΕΕ το 2013.
«Η Κροατία ενθαρρύνει σταθερά τη Μοντενέγκρο να επιλύσει τις εκκρεμείς διμερείς υποθέσεις, ενώ υποστηρίζει ενεργά την ένταξή της στην ΕΕ», συνεχίζει το κείμενο. «Παρά τις διαρκείς προσπάθειες και την εποικοδομητική προσέγγιση της Κροατίας, κανένα από τα εκκρεμή ζητήματα δεν έχει ακόμη επιλυθεί».