Ηγέτες της ΕΕ ζητούν κοινά μέτρα για φθηνότερη ενέργεια, ασφάλεια καυσίμων και στήριξη της βιομηχανίας, καθώς η κρίση πιέζει τα δημόσια οικονομικά και απειλεί τους κλιματικούς στόχους.
Οι ηγέτες της ΕΕ ζήτησαν συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρουσιάσει στοχευμένα και προσωρινά μέτρα για να ελαφρύνουν το βάρος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων με την επέκταση της οικονομικής στήριξης προς τους κλάδους που πλήττονται περισσότερο από τις εκρηκτικές τιμές ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μετά από διαπραγματεύσεις στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που συνεχίστηκαν μέχρι αργά τη νύχτα της Πέμπτης, οι ηγέτες εξέφρασαν επίσης ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, ζητώντας από την Επιτροπή να ενισχύσει τη ικανότητα και την αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων πετρελαίου, τα οποία βρίσκονται σε κάμψη από το 2009.
Παράλληλα, εξέφρασαν ενδιαφέρον για τη διερεύνηση ενός συστήματος εθελοντικών κοινών αγορών ενέργειας, αντίστοιχου με την πλατφόρμα που δημιούργησε η Επιτροπή για να βοηθήσει στην αντικατάσταση των ρωσικών προμηθειών φυσικού αερίου μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία.
Οι εκκλήσεις αυτές έρχονται εν μέσω μιας σοβαρής ενεργειακής κρίσης που απειλεί τη βιομηχανία της Ευρώπης και αφήνει εκατομμύρια νοικοκυριά αντιμέτωπα με τον κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας τον φετινό χειμώνα.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας και των δείκτων πληθωρισμού έχει οδηγήσει αρκετές πρωτεύουσες της ΕΕ να ζητήσουν περισσότερη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Ιταλία και η Ελλάδα ζήτησαν πρόσφατα από τις Βρυξέλλες να επιτρέψουν πρόσθετες δαπάνες χωρίς να καταγραφούν παραβιάσεις, επικαλούμενες τις εξαιρετικές συνθήκες που προκαλεί το ενεργειακό σοκ.
Οι αγορές ντίζελ αναμένεται να παραμείνουν σφιχτές έως και καλά μέσα στο 2027, προειδοποίησε στις 14 Οκτωβρίου η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA), ενώ οι τιμές χονδρικής του ντίζελ στην Ευρώπη ενδέχεται να ξαναπάρουν την ανηφόρα τις επόμενες εβδομάδες.
Οι τιμές του ντίζελ έχουν υποχωρήσει από τα ιστορικά υψηλά του Σεπτεμβρίου πάνω από 200 δολάρια το βαρέλι, αλλά, όπως ανέφερε η IEA, τα βασικά συμβόλαια «παραμένουν σχεδόν διπλάσια από την τιμή του αργού πετρελαίου και από τα προ κρίσης επίπεδά τους».
Τον Μάιο, τα κράτη μέλη της ΕΕ πήραν το πράσινο φως από την Επιτροπή να προσφέρουν άμεση οικονομική στήριξη στους κλάδους που πλήττονται περισσότερο και καταναλώνουν πολλή ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των αγροτών, της βαριάς βιομηχανίας και των μεταφορέων. Ωστόσο, όσο η ενεργειακή κρίση συνεχίζεται, τα δημόσια ταμεία στενεύουν.
Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοταΐς ζήτησε μια συντονισμένη αντίδραση της ΕΕ, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε εθνικά μέτρα.
«Το ενεργειακό κόστος έχει τροφοδοτήσει νέο κύμα ευρωπαϊκού πληθωρισμού», δήλωσε την Πέμπτη, υποστηρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες πρέπει να εξετάσουν «επιπλέον μέτρα και μεγαλύτερη ευελιξία» για να βοηθήσουν τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο Έλληνας ηγέτης προειδοποίησε ότι οι διαπραγματεύσεις θα χρειαστούν χρόνο, λέγοντας πως δεν προσδοκά συμφωνία «σήμερα ή αύριο».
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο έχει επίσης ζητήσει άμεση δράση από την ΕΕ για να αντιμετωπιστεί η εκτίναξη των τιμών ενέργειας.
«Χρειαζόμαστε βραχυπρόθεσμα μέτρα επειδή πρέπει να εγγυηθούμε χαμηλές τιμές για τους πολίτες και τις εταιρείες», είπε.
Η ενεργειακή κρίση πιέζει τα οικονομικά
Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στο να μετριάσουν την άμεση οικονομική επίπτωση της κρίσης, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν τα όρια της δυνατότητας των κυβερνήσεων της ΕΕ να θωρακίσουν τις οικονομίες τους απέναντι σε γεωπολιτικούς κραδασμούς.
Ο Desmond Lawrence, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής επενδύσεων στην αμερικανική εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων State Street Investment Management, προειδοποίησε (πηγή στα Αγγλικά) στις 14 Οκτωβρίου ότι η Γαλλία και το Βέλγιο κινούνται σταδιακά προς ένα μη βιώσιμο βάρος χρέους.
Τα σοκ από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους για διαταραχές στις ενεργειακές προμήθειες και στους στρατηγικούς θαλάσσιους διαύλους, ιδιαίτερα στα Στενά του Χορμούζ. Οι στρατιωτικές επιθέσεις της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια επιδεινώνουν επίσης την κρίση στα καύσιμα.
Οι ηγέτες της ΕΕ προειδοποίησαν ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει μόνιμες αναταράξεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, ειδικά στην ενέργεια, τα λιπάσματα και τα τρόφιμα, ένα ενδεχόμενο που μπορεί να παρατείνει επ’ αόριστον τα «στοχευμένα και προσωρινά» μέτρα της Επιτροπής.
Ένα τέτοιο σενάριο προσθέτει έναν ακόμη πονοκέφαλο στις πολιτικές διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος πρόσφατα συνάντησε αντιδράσεις από τους καθαρούς συνεισφορείς Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία, επειδή θεωρείται υπερβολικά φιλόδοξος.
Το αποτέλεσμα αυτών των συνομιλιών θα επηρεάσει τους στόχους της ΕΕ για την ενεργειακή μετάβαση, την οποία η Επιτροπή υποστηρίζει ως τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας και μείωσης των τιμών ενέργειας μακροπρόθεσμα.
Ωστόσο, οι ηγέτες της ΕΕ χαιρέτισαν επίσης την πρόταση της Επιτροπής να μεταθέσει κατά ένα έτος τους κανόνες παρακολούθησης και αναφοράς για το μεθάνιο που θα ισχύουν για τους εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η απόφαση επικρίθηκε από περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες υποστηρίζουν ότι τα δυνητικά έσοδα από το μέτρο θα μπορούσαν να κυμανθούν από περίπου 5,3 δισ. έως 13,6 δισ. ευρώ με βάση τις τυπικές τιμές της αγοράς, φτάνοντας ακόμη υψηλότερα σε περιόδους κρίσης εφοδιασμού.
Η πρόταση έρχεται έπειτα από πιέσεις του Μακρόν, της βιομηχανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, του μεγαλύτερου προμηθευτή υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) της ΕΕ. Παραμένει πάντως να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.