Η γερμανική κυβέρνηση πιέζει την Κροατία να διευθετήσει άμεσα τις διμερείς διαφορές της με το Μαυροβούνιο, αλλιώς κινδυνεύει να εκτροχιαστεί η ενταξιακή πορεία της Ποντγκόριτσα.
Το Βερολίνο έχει παρέμβει, ζητώντας από την Κροατία να επιλύσει με εποικοδομητικό τρόπο τις διμερείς διαφορές που απειλούν να εκτροχιάσουν την ένταξη του πλέον προχωρημένου υποψήφιου της ΕΕ, όπως δήλωσαν στο Euronews τέσσερις αξιωματούχοι με άμεση γνώση του θέματος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Ζάγκρεμπ διακίνησε έναν κατάλογο οκτώ σημείων με παράπονα που θέλει να διευθετηθούν προτού η Ποντγκόριτσα μπορέσει να ολοκληρώσει την υποψηφιότητά της για ένταξη. Στο παρασκήνιο, το Βερολίνο κινείται ώστε η διεύρυνση να μην χάσει τη δυναμική της.
Το Βερολίνο προσέφερε πρόσφατα και διαμεσολάβηση, όμως η πρόταση δεν έχει εφαρμοστεί. Η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς επιδιώκει να εμφανιστεί ως έντιμος μεσολαβητής, φοβούμενη ότι άλυτα διμερή προβλήματα θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη διαδικασία διεύρυνσης.
«Υπάρχουν ζητήματα τα οποία επισημαίνουμε εδώ και χρόνια στους γείτονές μας, τους Μαυροβούνιους», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Κροάτης πρωθυπουργός Αντρέι Πλένκοβιτς, πριν από τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες την Πέμπτη.
«Τα τελευταία δύο χρόνια δεν έχει σημειωθεί καμία απολύτως πρόοδος», πρόσθεσε ο Πλένκοβιτς, υποστηρίζοντας ότι η χώρα του υπήρξε «εξαιρετικά εποικοδομητική» στις ενταξιακές συνομιλίες με το Μαυροβούνιο.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμετέχει στις συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών, ενώ αρκετά κράτη μέλη προσπαθούν να αποτρέψουν το μπλοκάρισμα της διεύρυνσης λόγω διμερών ζητημάτων.
Ειδικότερα, η Γαλλία θέλει για εσωτερικούς λόγους να αποφύγει περιπλοκές γύρω από τη διεύρυνση, ενώ το Λουξεμβούργο έχει στραφεί εναντίον της πρακτικής να χρησιμοποιείται η ενταξιακή διαδικασία για την επίλυση διμερών διαφορών.
Οι τρεις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρίσκονται σε στενή επαφή με την Κροατία, πιέζοντάς την να διευθετήσει τα διμερή ζητήματα. Ωστόσο, η πιο ισχυρή ώθηση προέρχεται από τη Γερμανία, η οποία επιδιώκει να θέσει ξανά σε κίνηση τη διαδικασία διεύρυνσης.
Οι διαφορές προέρχονται κυρίως από την κληρονομιά των πολέμων της Γιουγκοσλαβίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, και αφορούν μεταξύ άλλων διεκδικήσεις περιουσιών και αμφισβητούμενα σύνορα. Απειλούν τη φιλοδοξία του Μαυροβουνίου να γίνει το 28ο κράτος μέλος της ΕΕ έως το 2028.
Η στάση της Κροατίας έχει προκαλέσει και δημόσια κριτική, μεταξύ άλλων από την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, η οποία δήλωσε στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι η ενταξιακή διαδικασία δεν πρέπει να «ομηρεύεται» από διμερή ζητήματα.
Το Ζάγκρεμπ έχει κατηγορηθεί ότι έθεσε τις διαφορές στο τραπέζι την τελευταία στιγμή, ώστε να ασκήσει τη μέγιστη δυνατή πίεση στο Μαυροβούνιο. Η Κροατία απαντά ότι τα ζητήματα είναι παλιά και ότι έχει υποβάλει μόνο μερικά συμβολικού χαρακτήρα αιτήματα.
Το Ζάγκρεμπ επισημαίνει ότι η διερεύνηση των εγκλημάτων πολέμου και η αποκατάσταση των θυμάτων αποτελούν στόχους που η Ποντγκόριτσα πρέπει να εκπληρώσει για να ολοκληρώσει το ενταξιακό της έργο. Ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ φοβούνται ότι το κλίμα μπορεί να στραφεί γρήγορα εναντίον της διεύρυνσης, αν η ένταξη του Μαυροβουνίου δεν ολοκληρωθεί σύντομα.
Μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων έχει προγραμματιστεί για το επόμενο έτος σε καίρια κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, όπου η ακροδεξιά ηγέτις Μαρίν Λεπέν, παραδοσιακά επιφυλακτική απέναντι στην επέκταση της ΕΕ, θεωρείται φαβορί για την προεδρική κούρσα.
Η Γερμανία πιέζει για νέους τρόπους διεύρυνσης της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω ενός ειδικού καθεστώτος «associate candidate» για την Ουκρανία, της έννοιας της «gradual integration» των υποψήχιων χωρών και ισχυρότερων δημοκρατικών εγγυήσεων για τα νέα μέλη.
Το Μαυροβούνιο θα ήταν επίσης η πρώτη χώρα που θα ενταχθεί στην Ένωση βάσει της ισχύουσας μεθοδολογίας διεύρυνσης.
Η Διαδικασία του Βερολίνου, μια διακυβερνητική πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2014 για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, τελεί φέτος υπό την προεδρία της Ποντγκόριτσα, η οποία έχει συνεργαστεί στενά με τη γερμανική κυβέρνηση μέσω του φόρουμ τους τελευταίους μήνες.
Αξιωματούχοι της ΕΕ ερμηνεύουν την κίνηση της Γερμανίας στο διμερές ζήτημα ως μια προσπάθεια του Βερολίνου να αναλάβει την ευθύνη της διαδικασίας.
Η προοπτική ένταξης του Μαυροβουνίου εντάσσεται επίσης σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, όπου οι Βρυξέλλες χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τη διεύρυνση για να αγκυρώσουν τους άμεσους γείτονές τους στη Δύση, εν μέσω κλιμακούμενης έντασης με τη Ρωσία.
Καθώς η Ποντγκόριτσα βρίσκεται πρώτη στη σειρά, μια εμπλοκή που ορισμένοι αποδίδουν σε ανούσιες διμερείς διαφορές θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους άλλους «πρωτοπόρους», δηλαδή την Αλβανία, τη Μολδαβία και, κυρίως, την Ουκρανία, της οποίας η ενταξιακή πορεία πιθανότατα θα συνδεθεί στενά με τις τελικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα.
Με άλλα λόγια, η Γερμανία θεωρεί ότι έχει έρθει η ώρα να προχωρήσει η ένταξη του Μαυροβουνίου, δεδομένης της προσπάθειας που έχει καταβάλει η Ποντγκόριτσα και μιας γεωπολιτικής εικόνας που επιβάλλει να διατηρηθεί η δυναμική της διεύρυνσης.