Το φαινόμενο DANA προκάλεσε τις φονικές πλημμύρες στη Βαλένθια το 2024, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 200 άνθρωποι συνολικά.
Μια σφοδρή καταιγίδα στην ανατολική Ισπανία προκάλεσε τον θάνατο πέντε ανθρώπων και άφησε αυτοκίνητα και δρόμους βυθισμένους στο νερό, με το μετεωρολογικό σύστημα DANA να βρίσκεται πίσω από το φαινόμενο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η καταιγίδα Άνταμ έριξε 700 λίτρα βροχής ανά τετραγωνικό μέτρο μέσα σε μόλις 24 ώρες σε ορισμένες περιοχές της περιφέρειας Βαλένθια. Τα νερά της πλημμύρας παρέσυραν σταθμευμένα αυτοκίνητα, κάλυψαν τους δρόμους και απομόνωσαν κατοίκους, με μερικούς να χρειάζεται να μεταφερθούν με ελικόπτερα σε ασφαλές σημείο από τα συνεργεία έκτακτης ανάγκης.
Το παραθαλάσσιο θέρετρο Όλιβα ήταν από τις περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από τις καταιγίδες της Κυριακής το βράδυ. Μια 79χρονη γυναίκα βρέθηκε νεκρή στο σπίτι της, ενώ ένας άνδρας υπέστη θανατηφόρα καρδιακή προσβολή σε τοπικό κάμπινγκ. Τρίτο θύμα ήταν ένας άνδρας που πνίγηκε ενώ κολυμπούσε σε παραλία στο Σαγκούντο. Πυροσβέστες στη γειτονική Καταλονία ανέφεραν επίσης τον θάνατο μιας γυναίκας που έπεσε σε ρέμα φουσκωμένο από τις βροχές.
Η καταιγίδα Άνταμ θυμίζει τις ξαφνικές νεροποντές που ισοπέδωσαν τη Βαλένθια το 2024, όταν σε ορισμένες περιοχές έπεσε μέσα σε 24 ώρες βροχή ίση με ολόκληρο το ετήσιο ύψος. Διακόσιοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, γεγονός που την καθιστά μία από τις χειρότερες πλημμυρικές καταστροφές στην Ευρώπη από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και τη χειρότερη στην Ισπανία εδώ και πολλές δεκαετίες.
Η κυβέρνηση είχε δεχθεί δριμεία κριτική για την έλλειψη έγκαιρων προειδοποιήσεων προς το κοινό για όσα επρόκειτο να συμβούν. Ευτυχώς, φαίνεται ότι έμαθε το μάθημά της: πριν πλήξει η καταιγίδα Άνταμ, στάλθηκαν ειδοποιήσεις σε κινητά τηλέφωνα, καλώντας τον κόσμο να αποφύγει τις μετακινήσεις, να μείνει μακριά από ποτάμια και χαράδρες και να αναζητήσει καταφύγιο σε πιο ψηλά σημεία ή στους επάνω ορόφους των κτιρίων.
Η καταιγίδα του 2024 σύστησε σε πολλούς Ευρωπαίους ένα μετεωρολογικό φαινόμενο που πλήττει συχνά την Ισπανία: τη DANA. Τι ακριβώς είναι και γίνεται πιο θανατηφόρα όσο το κλίμα θερμαίνεται;
Τι είναι η DANA?
Η συντομογραφία DANA προέρχεται από τον ισπανικό όρο «Depresión Aislada en Niveles Altos». Δεν είναι εύκολο να μεταφραστεί στα αγγλικά, αλλά ουσιαστικά περιγράφει περιόδους έντονων βροχοπτώσεων, θυελλωδών ανέμων και απότομης πτώσης της θερμοκρασίας.
Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά θερμοκρασίας, τόσο πιο ισχυρή είναι η καταιγίδα. Γι’ αυτό οι πιο σφοδρές DANA εμφανίζονται συνήθως στο τέλος του καλοκαιριού, τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, και είναι πιο πιθανό να εκδηλωθούν σε τμήματα της νότιας και ανατολικής Ισπανίας.
Με απλά λόγια, μια DANA είναι ένα πολύ έντονο ρεύμα ανέμου που σχηματίζεται όταν αποκόπτεται από τον πολικό αεροχείμαρρο, μια «τσέπη» ψυχρού αέρα περικυκλωμένη από θερμότερο αέρα, η οποία μπορεί να μετακινείται και να προκαλεί ακραίο καιρό. Είναι η συνάντηση θερμών και ψυχρών αερίων μαζών που οδηγεί σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η νοτιοανατολική Ισπανία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε DANA, καθώς εκεί συναντώνται ο Ατλαντικός και η Μεσόγειος, πράγμα που σημαίνει ότι ψυχρά μέτωπα αέρα μπορούν να βρεθούν απέναντι σε θερμά μέτωπα συγκεκριμένες εποχές του χρόνου. Πρόκειται επίσης για περιοχή όπου τα βουνά ευνοούν τον σχηματισμό καταιγιδοφόρων νεφών και, κατά συνέπεια, έντονων βροχοπτώσεων.
Η DANA χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινή γλώσσα στην Ισπανία
Ορισμένοι Ισπανοί χρησιμοποιούν πλέον τον όρο DANA για να περιγράψουν μια μεγάλη καταιγίδα, κάτι που δεν συνέβαινε πάντα.
Για πολλά χρόνια, οι Ισπανοί μιλούσαν για «gota fría», που κυριολεκτικά σημαίνει «κρύα σταγόνα», όπως το εξηγεί (πηγή στα Αγγλικά) το The Local Spain. Όμως, όσο η τεχνολογία εξελίσσεται και γίνεται πιο εύκολο να προβλέψουμε και να κατανοήσουμε τον καιρό, οι μετεωρολόγοι υποστηρίζουν ότι ο όρος DANA είναι πιο χρήσιμος, επειδή είναι πιο συγκεκριμένος.
Στην ιστοσελίδα της, η ισπανική μετεωρολογική υπηρεσία Aemet (πηγή στα Αγγλικά) εξηγεί: «Ο όρος gota fría είναι μια σχετικά παλιά έννοια και με τα χρόνια έχει υπερκεραστεί. Νέοι τρόποι κατανόησης των τροποσφαιρικών διεργασιών και νέα εργαλεία παρατήρησης μάς ανάγκασαν να επανεξετάσουμε και να επανακαθορίσουμε τις ιδέες που συνδέονται με αυτές τις απομονωμένες τσέπες ψυχρού αέρα στα ανώτερα επίπεδα.
Πιστεύουμε ότι η έννοια της DANA, την οποία συσχετίζουμε με τον αγγλοσαξονικό όρο ‘cut-off low’, είναι πιο ακριβής και πιο ρεαλιστική από εκείνη της gota fría. Καθώς η έννοια της gota fría δεν είναι ιδιαίτερα σαφής και είναι ελλιπής, θεωρείται ότι πρέπει να αντικατασταθεί από μια πιο σύγχρονη.»
Κάνει η κλιματική αλλαγή τις DANA πιο επικίνδυνες;
Οι πλημμύρες στη Βαλένθια το 2024 έγιναν παγκόσμια είδηση, προκαλώντας σοκ για την έκταση της απώλειας και της καταστροφής σε μια πλούσια ευρωπαϊκή χώρα. Ακολούθησε εκτενής ανάλυση, με κλιματικούς επιστήμονες να διερευνούν ποιο ρόλο έπαιξε η υπερθέρμανση του πλανήτη.
Επιβεβαιώθηκε ότι πίσω από την καταστροφή βρισκόταν μια DANA και ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη πολύ πιθανό να την έκανε πιο σφοδρή.
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, αυτές οι εκρηκτικές νεροποντές ενισχύθηκαν από την κλιματική αλλαγή», δήλωσε το 2024 η δρ Friederike Otto, επικεφαλής του World Weather Attribution στο Centre for Environmental Policy του Imperial College London.
Οι πλημμύρες προκλήθηκαν από ένα σύστημα καταιγίδας χαμηλής πίεσης τύπου «cut-off low», το οποίο είχε μετακινηθεί από έναν ασυνήθιστα κυματιστό, στάσιμο αεροχείμαρρο. Το σύστημα αυτό στη συνέχεια εγκλωβίστηκε πάνω από την περιοχή, ρίχνοντας μέσα σε οκτώ ώρες βροχή ίση με ολόκληρο το ετήσιο ύψος.
Οι ασυνήθιστα θερμές θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας, που γίνονται πολύ πιο πιθανές εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής που προκαλεί ο άνθρωπος, καθώς και η θερμαινόμενη ατμόσφαιρά μας, επηρεάζουν άμεσα το πόση βροχή μπορούν να συγκρατήσουν αυτές οι καταιγίδες. Το έδαφος σε πολλές περιοχές της ανατολικής και νότιας Ισπανίας είχε επίσης χάσει σε ικανότητα να απορροφά αποτελεσματικά το νερό της βροχής, έπειτα από μια περίοδο σοβαρής ξηρασίας.
Μια ταχεία, μερική ανάλυση που πραγματοποίησε η ομάδα διεθνών επιστημόνων της δρ Otto υποστήριξε ότι η κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος έκανε τις βροχοπτώσεις στην Ισπανία περίπου 12% πιο έντονες. Διαπίστωσε επίσης ότι το ακραίο καιρικό φαινόμενο που έζησε η περιοχή ήταν περίπου διπλάσια πιθανό.
Παρότι δεν πρόκειται για μια πλήρη, λεπτομερή μελέτη απόδοσης αιτιότητας, η ομάδα ανέφερε ότι η κλιματική αλλαγή είναι η πιο πιθανή εξήγηση για τις ακραίες νεροποντές.
«Με κάθε κλάσμα βαθμού θέρμανσης από ορυκτά καύσιμα, η ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περισσότερη υγρασία, οδηγώντας σε πιο έντονες βροχοπτώσεις. Αυτές οι φονικές πλημμύρες είναι μια ακόμη υπενθύμιση του πόσο επικίνδυνη έχει ήδη γίνει η κλιματική αλλαγή, ακόμη και με μόλις 1,3°C θέρμανσης», προσθέτει η Otto.