«Ένα φαινόμενο Ελ Νίνιο τύπου «Godzilla» συνεχίζει να ενισχύεται στον Ειρηνικό. Πότε θα κορυφωθεί και πότε θα τερματιστεί;»
Το 2026 αναμένεται να μείνει στην ιστορία για αυτό που θα μπορούσε να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο φαινόμενο Ελ Νίνιο που έχει καταγραφεί, καθώς ο κόσμος σπεύδει να προετοιμαστεί για μια επίθεση ακραίων καιρικών φαινομένων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το φυσικό καιρικό φαινόμενο (στα ισπανικά «το αγόρι») εμφανίζεται άτακτα, περίπου κάθε δύο έως επτά χρόνια, όταν οι θερμοκρασίες της θάλασσας στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό γίνονται ασυνήθιστα υψηλές. Οι ειδικοί άρχισαν να προειδοποιούν από τις αρχές του έτους ότι θα μπορούσε να σχηματιστεί ένα ισχυρό Ελ Νίνιο, καθώς μεγάλες ποσότητες θερμότητας στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού και η αναμενόμενη εξασθένηση των εμπορικών ανέμων κοντά στην επιφάνεια ευνοούν την ανάπτυξή του.
Την πρώτη εβδομάδα του Ιουνίου, ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) επιβεβαίωσε ότι οι συνθήκες Ελ Νίνιο βρίσκονται επίσημα σε εξέλιξη. Προς το τέλος του καλοκαιριού, οι ειδικοί προειδοποίησαν ότι το «άνευ προηγουμένου» Ελ Νίνιο θα μπορούσε να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο γεγονός από τον 19ο αιώνα, αποκτώντας τα παρατσούκλια «Godzilla» ή «Super» El Niño.
Ενισχύεται το Ελ Νίνιο και ποιες είναι οι επιπτώσεις;
Στο μηνιαίο δελτίο της 12ης Οκτωβρίου, η υπηρεσία Copernicus Climate Change Service ανακοίνωσε (πηγή στα Αγγλικά) ότι η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας τον Σεπτέμβριο έφτασε τους 21,05°C, την υψηλότερη που έχει καταγραφεί για τον συγκεκριμένο μήνα, καθώς οι συνθήκες Ελ Νίνιο ενισχύονται.
Σύμφωνα με τον WMO (πηγή στα Αγγλικά), οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό αναμένεται επίσης να φτάσουν σε επίπεδα ρεκόρ κατά τους μήνες Οκτώβριο, Νοέμβριο και Δεκέμβριο.
Οι ανωμαλίες της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντροανατολικό ισημερινό Ειρηνικό, την περιοχή όπου βρίσκεται η «καρδιά» του Ελ Νίνιο, μετρώνται με τον ευρέως χρησιμοποιούμενο δείκτη Niño 3.4. Ο δείκτης αυτός αυξήθηκε σημαντικά, από μέσο όρο +1,6°C πάνω από το φυσιολογικό τον Ιούνιο του 2026 σε +2,5°C τον Αύγουστο.
Για την περίοδο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου, η εποχική μέση ανωμαλία της θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας Niño 3.4 προβλέπεται να φτάσει περίπου τους +3,7°C. Αν επιβεβαιωθεί, θα είναι η υψηλότερη τιμή από την αρχή των μετρήσεων και ισχυρότερη από το προηγούμενο ρεκόρ των +2,6°C μεταξύ Νοεμβρίου 2015 και Ιανουαρίου 2016.
Προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο έχουν συμβάλει σε πρωτοφανή κύματα ζέστης, τροφοδοτώντας παρατεταμένες ξηρασίες, ξαφνικές πλημμύρες και φονικές δασικές πυρκαγιές σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Οι καιρικές επιπτώσεις του Ελ Νίνιο γίνονται αισθητές κυρίως στις τροπικές περιοχές, αλλά η Ευρώπη μπορεί να βιώσει ηπιότερους και πιο υγρούς χειμώνες. Η κορύφωση του Ελ Νίνιο μπορεί επίσης να αποδυναμώσει τον πολικό στροβιλισμό, αυξάνοντας την πιθανότητα ενός ψυχρού κύματος.
Στη Νότια Αμερική, τον νότο των ΗΠΑ, την Ανατολική Αφρική και την Κεντρική Ασία έχει παρατηρηθεί αυξημένος κίνδυνος πλημμυρών σε προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο, ενώ οι ξηρασίες και ο κίνδυνος πυρκαγιών εντείνονται σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, στα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής και σε ορισμένες ασιατικές χώρες όπως η Ινδονησία.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα σε άλλες περιοχές έχουν ωστόσο αλυσιδωτές επιπτώσεις για την Ευρώπη. Το IHE Delft Institute for Water Education στην Ολλανδία εργάζεται σε περιοχές που πλήττονται άμεσα από το Ελ Νίνιο και προειδοποιεί ότι πολλά βασικά είδη διατροφής που εισάγει η Ευρώπη ενδέχεται να βρεθούν σε κίνδυνο.
Για παράδειγμα, στη Νικαράγουα, καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι και τα φασόλια μπορεί να καταστραφούν σε ήδη εύθραυστες περιοχές, οδηγώντας σε επισιτιστική ανασφάλεια και απώλεια εισοδήματος στη χώρα. Η έλλειψη βροχών και οι χαμηλές παροχές των ποταμών σημαίνουν επίσης ότι οι αρδευόμενες καλλιέργειες στην Κολομβία, τη βορειοανατολική Βραζιλία και την Ινδία θα αντιμετωπίσουν σοβαρούς περιορισμούς ή θα χρειαστεί να στηριχθούν περισσότερο στα υπόγεια νερά, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκμετάλλευση των υδάτινων πόρων και σε ελλείψεις στις εξαγωγές.
Χρονοδιάγραμμα του Ελ Νίνιο: Πότε θα κορυφωθεί και πότε θα τελειώσει;
Η τελευταία ανακοίνωση του WMO αναφέρει ότι το Ελ Νίνιο προβλέπεται να κορυφωθεί τον Δεκέμβριο και να συνεχιστεί και το επόμενο έτος.
«Το Ελ Νίνιο είναι πλέον καλά εγκατεστημένο και ενισχύεται γρήγορα», προειδοποιεί η γενική γραμματέας του WMO, Celeste Saulo. «Οι προβλέψεις του WMO δείχνουν σχεδόν 100 τοις εκατό πιθανότητα ότι θα συνεχιστεί μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027, ενδεχομένως να είναι ένα από τα ισχυρότερα επεισόδια από τουλάχιστον το 1950.»
Το σχεδόν βέβαιο αυτό ποσοστό δεν προκύπτει από ένα μόνο κλιματικό μοντέλο. Ο WMO έχει συντονίσει δεδομένα από πλωτούς θαλάσσιους σταθμούς, δορυφόρους και ραδιοβόλιση από 13 εθνικά και διεθνή κέντρα για να καταλήξει στην πρόβλεψη.
Το Ελ Νίνιο δεν αναμένεται να τερματιστεί πριν από την άνοιξη του 2027, αλλά οι επιπτώσεις του πιθανότατα θα διαρκέσουν περισσότερο. Γι’ αυτό οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το επόμενο έτος θα μπορούσε να γίνει το θερμότερο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Το Ελ Νίνιο σε σύγκρουση με την κλιματική αλλαγή
Οι περισσότερες φάσεις Ελ Νίνιο αυξάνουν τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία περίπου κατά 0,2°C. Αν και αυτή η αύξηση αρκεί για να προκαλέσει ακραία καιρικά φαινόμενα στον Παγκόσμιο Νότο, είναι μόνο ένα κλάσμα της πρόσθετης θέρμανσης που οφείλεται στην κλιματική αλλαγή.
Η ανθρωπογενής παγκόσμια θέρμανση από την καύση ορυκτών καυσίμων έχει ανεβάσει τις μέσες θερμοκρασίες της επιφάνειας του πλανήτη κατά 1,3°C έως 1,4°C πάνω από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Αυτή η θέρμανση άνοιξε τον δρόμο για το καυτό ευρωπαϊκό καλοκαίρι, την παρατεταμένη ξηρασία και τις φονικές πυρκαγιές.
Σήμερα, οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο επιβαρύνονται από έναν ήδη θερμαινόμενο κόσμο, ο οποίος έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή στα ακραία καιρικά φαινόμενα που βιώνουμε. Το 2025, για παράδειγμα, ήταν το τρίτο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί, θερμότερο από το έτος Ελ Νίνιο του 2016, παρά τη φυσική ψυχρή επίδραση της αντίθετης φάσης του, της Λα Νίνια.
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή «υπερτροφοδοτεί» και τα ίδια τα επεισόδια Ελ Νίνιο, κάνοντάς τα κατά 36 τοις εκατό ισχυρότερα σε σχέση με την προ-βιομηχανική εποχή.
«Το Ελ Νίνιο δεν προσθέτει νέα θερμότητα στον πλανήτη. Απελευθερώνει θερμότητα που ο ωκεανός είχε ήδη αποθηκεύσει κάτω από την επιφάνεια, γι’ αυτό ένα ισχυρό επεισόδιο τόσο συχνά συμπίπτει με ένα από τα θερμότερα χρόνια που έχουν μετρηθεί (όπως το 2024)», δήλωσε η Saulo στο Global Heat Forum στην Μπανγκόκ τον Οκτώβριο.
«Ο ωκεανός από τον οποίο αντλεί είναι ο θερμότερος που έχουμε μετρήσει ποτέ. Υπάρχει απλώς περισσότερη διαθέσιμη θερμότητα για να απελευθερωθεί.»