Οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο στον ευρωπαϊκό καιρό είναι κυρίως έμμεσες και ηπιότερες από ό,τι στις τροπικές, όμως ειδικοί προειδοποιούν ότι μπορεί να αποδυναμώσει τον πολικό στροβιλισμό.
Οι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει ότι το φετινό φαινόμενο Ελ Νίνιο θα μπορούσε να είναι το «ισχυρότερο που έχουμε ζήσει», αυξάνοντας την πιθανότητα το 2027 να εξελιχθεί στο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον ισημερινό Ειρηνικό έχουν ήδη ξεπεράσει τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί σε οποιοδήποτε προηγούμενο επεισόδιο Ελ Νίνιο, ενώ το φαινόμενο δεν αναμένεται να κορυφωθεί πριν από τα τέλη φθινοπώρου ή τις αρχές του χειμώνα.
Μεταξύ Ιουνίου 2026 και Φεβρουαρίου 2027, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο καύσωνας που συνδέεται με το Ελ Νίνιο θα μπορούσε να συμβάλει σε 451.000 επιπλέον θανάτους. Η πρόσθετη θέρμανση ανοίγει επίσης τον δρόμο για πιο ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως δασικές πυρκαγιές και πλημμύρες.
Η Νότια Αμερική, οι νοτιότερες πολιτείες των ΗΠΑ, η Ανατολική Αφρική και η Κεντρική Ασία έχουν όλες αντιμετωπίσει αυξημένο κίνδυνο πλημμυρών σε προηγούμενα επεισόδια Ελ Νίνιο, ενώ ταυτόχρονα η ξηρασία και ο κίνδυνος πυρκαγιών αυξάνονται σε μεγάλες περιοχές της Αυστραλίας, στα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής και σε ορισμένες ασιατικές χώρες, όπως η Ινδονησία.
Ωστόσο, στην Ευρώπη οι καιρικές επιπτώσεις του Ελ Νίνιο τείνουν να είναι πολύ πιο έμμεσες και λιγότερο έντονες. Το φυσικό φαινόμενο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες για πιο «άστατο» καιρό αργότερα μέσα στο έτος, με πιο ήπιο, υγρό και ανεμοδαρμένο φθινόπωρο και πρώιμο χειμώνα.
Γιατί λοιπόν αυξάνονται οι φόβοι ότι η Ευρώπη θα βυθιστεί σε βαθύ ψύχος τον φετινό χειμώνα;
Τι είναι ένα επεισόδιο αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης;
Κάθε χειμώνα, ισχυροί δυτικοί άνεμοι κυκλώνουν τον πόλο ψηλά στη στρατόσφαιρα, η οποία εκτείνεται από περίπου 10 έως 50 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης.
Αυτό είναι γνωστό ως στρατοσφαιρικός πολικός στρόβιλος (SPV) και περιστρέφεται γύρω από τις μάζες ψυχρού αέρα ψηλά πάνω από την Αρκτική.
Μετά την κορύφωση ενός Ελ Νίνιο, όμως, ο SPV μπορεί να εξασθενήσει. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα να συμβεί ένα επεισόδιο αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης (SSW), γεγονός που στη συνέχεια αυξάνει το ενδεχόμενο ψυχρού καιρού.
Ένα SSW είναι μια κατάσταση κατά την οποία οι θερμοκρασίες στη στρατόσφαιρα αυξάνονται απότομα – έως και περίπου 50°C μέσα σε λίγες μόνο ημέρες. Καθώς ο ψυχρός αέρας στα ανώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας διασκορπίζεται, μπορεί να επηρεάσει το σχήμα του πολικού αεροχειμάρρου, καθώς ο κρύος αέρας κατεβαίνει από τη στρατόσφαιρα στην τροπόσφαιρα.
«Συνήθως αυτό σχηματίζεται πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και τη Σκανδιναβία», αναφέρει η βρετανική Met Office.
«Αυτό σημαίνει ότι η βόρεια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, είναι πιθανό να βιώσει μια παρατεταμένη περίοδο ξηρού, ψυχρού καιρού, ενώ η νότια Ευρώπη τείνει να είναι πιο ήπια, υγρή και ανεμώδης. Στα όρια αυτών των περιοχών αναπτύσσονται ψυχροί ανατολικοί άνεμοι και σε ορισμένες περιπτώσεις η πτώση της θερμοκρασίας οδηγεί σε χιονοπτώσεις.»
Θα προκαλέσει το Ελ Νίνιο «βαθύ ψύχος» στην Ευρώπη;
Πολλές εφημερίδες έχουν προειδοποιήσει πρόσφατα για ένα «βαθύ ψύχος» που θα πλήξει την Ευρώπη, εξαιτίας του κινδύνου το Ελ Νίνιο να κορυφωθεί και να αποδυναμώσει τον πολικό στρόβιλο.
Ωστόσο, ο χειμωνιάτικος καιρός στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην ηπειρωτική Ευρώπη επηρεάζεται από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων, μεταξύ των οποίων και η κλιματική αλλαγή που προκαλεί ο άνθρωπος. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2025 (πηγή στα Αγγλικά) από το Newcastle University διαπίστωσε ότι η καύση ορυκτών καυσίμων επιταχύνει τις αλλαγές στις βροχοπτώσεις του χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρώπη, σχεδόν 25 χρόνια νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν.
Πολλοί από τους παράγοντες που επηρεάζουν τον καιρό στην Ευρώπη δεν μπορούν να προβλεφθούν τόσο νωρίς. Στην πράξη, οι μετεωρολόγοι μπορούν να προβλέψουν με αξιοπιστία μεμονωμένα επεισόδια SSW μόνο περίπου μία εβδομάδα πριν συμβούν.
«Παρότι υπάρχει μια γνωστή τηλεσύνδεση μεταξύ του Ελ Νίνιο και ενός ψυχρότερου τέλους του χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό το αποτέλεσμα σε καμία περίπτωση δεν είναι εγγυημένο», λέει στην Euronews Earth ο Grahame Madge, εκπρόσωπος για το κλίμα της Met Office.
«Υπάρχουν πολλοί άλλοι παράγοντες που καθοδηγούν τον χειμωνιάτικο καιρό στο Ηνωμένο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένου του Ελ Νίνιο, και είναι η ισορροπία μεταξύ αυτών των παραγόντων που καθορίζει την πρόγνωση του χειμώνα, όχι ένας μόνο παράγοντας.»